Đề xuất giảm hơn một nửa số tài khoản kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ông Trịnh Đức Vinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) trình bày các nội dung cơ bản sửa đổi trong dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133 tại Hội thảo. Ảnh: Ngô Hạnh

Nội dung này được Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) đưa ra tại hội thảo lấy ý kiến về dự thảo tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội.

Theo cơ quan quản lý, việc sửa đổi chế độ kế toán được định hướng theo nguyên tắc tinh gọn, dễ tiếp cận, phù hợp với kế toán máy và chuyển đổi số; đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi phát triển và chuyển sang hệ thống kế toán ở cấp độ cao hơn.

Theo ông Trịnh Đức Vinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, hệ thống mới được thiết kế theo hướng một tài khoản tương ứng với một chỉ tiêu trên báo cáo tài chính, qua đó hạn chế dữ liệu chồng chéo và đơn giản hóa quá trình lập báo cáo.

Doanh nghiệp được chủ động hơn trong tổ chức kế toán

Cùng với tinh gọn số lượng tài khoản, dự thảo đề xuất thay đổi cách trình bày báo cáo tài chính.

Theo đó, tài sản và nợ phải trả không còn bắt buộc phân loại theo “ngắn hạn - dài hạn” như hiện nay mà được trình bày theo tính thanh khoản giảm dần. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giảm thao tác tái phân loại khi thời gian còn lại của tài sản hoặc nghĩa vụ xuống dưới 12 tháng.

Một điểm mới khác là tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong thiết kế hệ thống tài khoản kế toán phục vụ quản trị.

Theo dự thảo, doanh nghiệp được quyền sửa đổi, bổ sung tài khoản cấp 1, cấp 2 phù hợp với đặc thù hoạt động mà không phải xin phép cơ quan nhà nước. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp chịu trách nhiệm phê duyệt và công bố phương án áp dụng.

Dự thảo cũng hướng tới thu hẹp khoảng cách giữa kế toán và thuế nhằm giảm chi phí tuân thủ. Một số nghiệp vụ như hàng hóa biếu, tặng, khuyến mại được nghiên cứu đơn giản hóa cách ghi nhận, hạn chế phát sinh các bước xử lý kế toán phức tạp.

Việc thay đổi chế độ kế toán còn gắn với quá trình ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Khi các công việc định khoản, nhập liệu ngày càng được phần mềm hỗ trợ, yêu cầu đối với người làm kế toán cũng chuyển dần từ ghi chép nghiệp vụ sang lập, phân tích báo cáo tài chính và cung cấp thông tin phục vụ quản trị doanh nghiệp.

Dự kiến áp dụng từ năm 2028

Theo Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, Bộ Tài chính đang định hình hệ thống kế toán doanh nghiệp theo các cấp độ phù hợp với từng nhóm đối tượng, từ hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).

Cơ quan quản lý cũng đang phối hợp chuẩn hóa các phần mềm kế toán theo hướng có khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ quan thuế, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo dự kiến, Thông tư thay thế Thông tư số 133/2016/TT-BTC sẽ được ban hành vào cuối năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2028, tạo khoảng thời gian để doanh nghiệp chuẩn bị chuyển đổi hệ thống.