Đề xuất giảm sâu giá dịch vụ hàng không để hút hãng bay về Long Thành

Bộ Xây dựng đang dự thảo thông tư quy định cơ chế, chính sách quản lý giá dịch vụ hàng không. Điểm đáng chú ý là đề xuất bổ sung chính sách ưu đãi đối với các cảng hàng không mới, trong đó có sân bay Long Thành.

Giảm mạnh giá dịch vụ để “kéo” hãng bay

Theo Bộ Xây dựng, chính sách ưu đãi giá dịch vụ hàng không được áp dụng nhiều năm qua. Đây là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết thị trường, thu hút doanh nghiệp tham gia khai thác, bao gồm cả hãng hàng không trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, do nhiều năm qua hệ thống cảng hàng không trong nước không có thêm cảng mới đi vào hoạt động, nên chưa có quy định riêng cho giai đoạn đầu khai thác. Trong khi đó, thời gian tới sẽ có một loạt sân bay mới dự kiến đưa vào vận hành như Long Thành, Gia Bình, Quảng Trị…

Sân bay Long Thành đang giai đoạn nước rút. Ảnh: CTV

Vì vậy, việc bổ sung chính sách ưu đãi được đánh giá là cần thiết. Mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp cảng hàng không thu hút hãng bay, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi thị trường chưa hình thành rõ ràng.

Theo dự thảo, trong 24 tháng kể từ khi cảng hàng không mới đi vào khai thác, các mức ưu đãi sẽ được áp dụng theo từng trường hợp.

Cụ thể, với các chuyến bay thường lệ chuyển từ sân bay khác theo chủ trương của cơ quan có thẩm quyền, mức giá cất, hạ cánh sẽ bằng 90% mức giá hiện hành.

Đáng chú ý, với các chuyến bay thường lệ mới mở đến cảng hàng không và duy trì hoạt động tối thiểu 12 tháng liên tục, mức giá chỉ còn 50%. Đây được xem là mức ưu đãi rất sâu nhằm khuyến khích hãng bay mở đường bay mới.

Sau thời hạn 24 tháng, chính sách ưu đãi vẫn tiếp tục áp dụng đối với một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, các chuyến bay quốc tế đến sân bay chưa có hãng nào khai thác trong ít nhất 12 tháng trước đó sẽ được giảm 50% giá cất, hạ cánh và điều hành bay.

Thời gian áp dụng ưu đãi là 12 tháng đối với sân bay Long Thành và Gia Bình, và 24 tháng đối với các cảng hàng không còn lại.

Theo cơ quan soạn thảo, các chính sách này nhằm giúp cảng hàng không mới nhanh chóng thu hút hãng bay, hình thành mạng lưới đường bay, từ đó tạo nền tảng phát triển ổn định và bền vững.

Đề xuất ưu đãi riêng cho hãng bay chủ lực

Góp ý dự thảo, một số doanh nghiệp cho rằng chính sách hiện tại chưa tính đến vai trò của hãng hàng không chủ lực tại sân bay mới.

Đại diện Vietnam Airlines nói dự thảo chủ yếu dựa trên tiêu chí thời điểm khai thác và tình trạng thị trường, chưa có cơ chế riêng cho hãng đóng vai trò “anchor carrier” (hãng hạt nhân).

Theo hãng này, cần bổ sung tiêu chí đánh giá như sản lượng vận chuyển, mức độ kết nối mạng bay, vai trò trung tâm trung chuyển và cam kết khai thác lâu dài. Những yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành một trung tâm hàng không ổn định.

Sân bay Long Thành đã hoàn thành một đường băng và đường băng còn lại sẽ khánh thành vào tháng 6 tới. Ảnh: CTV

Trong khi đó, Công ty hạ tầng Hàng không Masterise – đơn vị tham gia dự án sân bay Gia Bình, đề xuất mở rộng phạm vi ưu đãi. Cụ thể, hãng bay khai thác thường lệ đến các sân bay mới (trừ Long Thành) và duy trì hoạt động tối thiểu 12 tháng nên được áp dụng mức giảm tối đa 50% trong thời gian đến 24 tháng.

Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho biết các dịch vụ như cất, hạ cánh và điều hành bay đều do Nhà nước định giá. Việc xây dựng chính sách cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Do đó, Bộ Xây dựng đề xuất giữ nguyên định hướng chính sách như trong dự thảo. Mục tiêu là thu hút nhiều hãng bay tham gia, tạo môi trường cạnh tranh và phát triển bền vững trong dài hạn.

Long Thành chuẩn bị vận hành ra sao?

Liên quan đến công tác chuẩn bị khai thác sân bay Long Thành, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết đã triển khai nhiều nội dung quan trọng.

ACV đã thành lập Chi nhánh sân bay Long Thành từ ngày 8-9-2025 để quản lý, vận hành. Đồng thời, các đơn vị trực thuộc như dịch vụ hàng hóa và dịch vụ nhiên liệu cũng đã được thành lập.

Về nhân lực, ACV đã xây dựng kế hoạch đào tạo, huấn luyện và bố trí nhân sự. Một số nhân sự được đưa đến làm việc thực tế tại sân bay Tân Sơn Nhất để tích lũy kinh nghiệm trước khi vận hành chính thức.

Đáng chú ý, ACV đã thuê liên danh tư vấn quốc tế Incheon Airport để triển khai công tác quản lý, khai thác theo mô hình ORAT (chuẩn bị vận hành sân bay).

Đến nay, các nội dung như xây dựng khái niệm khai thác, quy trình cốt lõi, chính sách thương mại và chiến lược tài chính đã hoàn thành. Hiện đang triển khai giai đoạn thử nghiệm vận hành.

Dự kiến sẽ có ba đợt thử nghiệm vào các tháng 9, 10 và 11-2026 trước khi đưa vào khai thác thương mại.

Lộ trình chuyển chuyến bay về Long Thành

ACV cũng xây dựng phương án chuyển giao hoạt động giữa sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành theo hai giai đoạn.

Giai đoạn 1, từ khi khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa đông 2026 (từ 1-12-2026 đến 27-3-2027), sẽ chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài sang Long Thành. Sản lượng dự kiến đạt khoảng 19% khách quốc tế khu vực TP.HCM.

Sân bay Long Thành đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2025. Ảnh: V.LONG

Giai đoạn 2, từ lịch bay mùa hè 2027 đến hết năm 2030, sẽ chuyển phần lớn các chuyến bay quốc tế còn lại, trừ các chặng ngắn dưới 1.000 km do hãng Việt Nam khai thác. Mục tiêu đạt trên 90% sản lượng khách quốc tế ngay trong năm 2027.

Sau năm 2030, toàn bộ các chuyến bay quốc tế thường lệ sẽ chuyển sang Long Thành. Sân bay Tân Sơn Nhất chủ yếu khai thác các chuyến bay nội địa và một số chuyến quốc tế không thường lệ.

Theo định hướng, Long Thành sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực TP.HCM, đóng vai trò cửa ngõ mới của Việt Nam ra thế giới.