Đề xuất 'hàng rào' quy định: Phụ huynh không gây áp lực với giáo viên

Địa phương đề xuất siết nguyên tắc phối hợp, bảo vệ giáo viên

Góp ý vào dự thảo Điều lệ trường phổ thông, Sở GD&ĐT Lâm Đồng đề nghị bổ sung quy định theo hướng cha mẹ học sinh phải tôn trọng chuyên môn sư phạm, không gây áp lực đối với giáo viên. Đồng thời, phụ huynh có trách nhiệm phối hợp với nhà trường trong giáo dục học sinh và xử lý vi phạm theo đúng quy trình, thay vì can thiệp trực tiếp vào quyết định chuyên môn.

Theo phân tích của địa phương này, thời gian qua phát sinh nhiều tình huống phụ huynh can thiệp sâu vào hoạt động đánh giá, kỷ luật hoặc phương pháp giảng dạy. Khi chưa có nguyên tắc ứng xử được nêu rõ trong văn bản nền tảng như Điều lệ, giáo viên dễ rơi vào thế bị động và chịu sức ép cá nhân khi xử lý vấn đề nhạy cảm.

Đề xuất cần có “hàng rào mềm” về chuẩn mực, giúp phân định ranh giới giữa quyền góp ý của phụ huynh và quyền tự chủ chuyên môn của giáo viên

Đề xuất của Lâm Đồng được nhìn nhận như một “hàng rào mềm” về chuẩn mực, giúp xác lập ranh giới giữa quyền giám sát, góp ý chính đáng của phụ huynh với quyền tự chủ chuyên môn của giáo viên.

Cùng hướng này, Sở GD&ĐT Ninh Bình kiến nghị dự thảo cần làm rõ hơn nguyên tắc phối hợp giữa nhà trường và cha mẹ học sinh, xác định rõ trách nhiệm từng bên, bảo đảm tôn trọng hoạt động giáo dục và tránh can thiệp không phù hợp vào công việc chuyên môn.

Theo góp ý của Ninh Bình, phụ huynh có quyền phản ánh, trao đổi và đề xuất, nhưng không nên tạo sức ép trực tiếp buộc giáo viên thay đổi đánh giá học tập hay quyết định sư phạm. Khi quy chế phối hợp càng cụ thể, nguy cơ xung đột cá nhân càng giảm do có sẵn kênh chính thức để xử lý.

Ở góc độ quản trị, Sở GD&ĐT TPHCM đề nghị bổ sung quy trình rõ ràng trong việc tiếp nhận và xử lý phản hồi, kiến nghị của phụ huynh, trong đó gắn cơ chế phản hồi với yêu cầu bảo vệ danh dự, uy tín giáo viên.

Theo đề xuất này, việc tiếp nhận ý kiến là cần thiết nhưng phải bảo đảm khách quan, có xác minh thông tin và trách nhiệm giải trình của các bên. Phản ánh không nên được xử lý chỉ dựa trên ý kiến đơn lẻ hoặc cảm xúc tức thời. Quy trình hóa kênh phản hồi được xem là giải pháp để tránh biến góp ý thành áp lực một chiều.

Phản hồi các góp ý, Đại diện Bộ GD&ĐT cho biết dự thảo Điều lệ trường phổ thông được xây dựng theo hướng văn bản khung, quy định nguyên tắc chung về tổ chức, hoạt động và quan hệ phối hợp trong nhà trường. Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trên cơ sở dân chủ, bình đẳng, tôn trọng, hợp tác và trách nhiệm giải trình.

Theo Bộ GD&ĐT, các hành vi vi phạm cụ thể - nếu xảy ra sẽ được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật liên quan về quy tắc ứng xử, xử lý vi phạm, khiếu nại, tố cáo, thay vì liệt kê trực tiếp trong Điều lệ, nhằm bảo đảm tính ổn định và tránh trùng lặp hệ thống quy phạm.

Tuy vậy, việc nhiều Sở GD&ĐT cùng đề cập áp lực phụ huynh đối với giáo viên cho thấy đây không còn là hiện tượng cá biệt mà là vấn đề đáng lưu ý trong thực tiễn quản lý giáo dục.

Cần xác lập lại vị thế và không gian nghề nghiệp của giáo viên

Thực tế tại nhiều trường học cho thấy tương tác giữa phụ huynh và giáo viên diễn ra thường xuyên, tức thời hơn nhờ sổ liên lạc điện tử và các nhóm trao đổi trực tuyến. Kết nối nhanh giúp tăng minh bạch thông tin, nhưng cũng tạo áp lực phản hồi và giải trình liên tục đối với giáo viên.

Không ít giáo viên cho biết họ thường xuyên nhận được yêu cầu giải thích điểm số, nhận xét học tập, thậm chí đề nghị điều chỉnh đánh giá ngoài giờ hành chính. Có trường hợp bức xúc được đưa lên mạng xã hội trước khi trao đổi qua kênh chính thức, khiến sự việc trở thành áp lực dư luận.

Theo phản ánh của nhiều giáo viên, áp lực từ phía phụ huynh đang gia tăng rõ rệt. Cô Nguyễn Thị Nhung, giáo viên mầm non công lập, cho biết chỉ cần trẻ trầy xước nhẹ cũng có thể phát sinh nghi ngờ, thậm chí bị dọa đưa sự việc lên mạng nếu giáo viên không nhận lỗi. Với lớp trẻ ba tuổi hiếu động, va chạm khó tránh khỏi, nhưng điều khiến giáo viên lo lắng là phản ứng thiếu tin tưởng từ một bộ phận phụ huynh. “Chúng tôi rất sợ bị đưa lên mạng, vì ảnh hưởng cả cá nhân lẫn nhà trường, dù chưa rõ đúng sai”, cô chia sẻ.

Quan hệ phụ huynh - giáo viên cần đặt trên nền tảng tôn trọng vai trò nghề nghiệp.

Ở bậc phổ thông, áp lực cũng xuất hiện trong xử lý kỷ luật lớp học. Một giáo viên tiếng Anh THPT tại Hà Nội kể từng bị phụ huynh phản ứng khi yêu cầu học sinh đứng tại chỗ vì mất tập trung. Lo ngại bị quay video, cắt ghép và lan truyền, nhiều giáo viên cho biết họ dè dặt hơn trong lời nói và biện pháp kỷ luật.

Ở góc nhìn chuyên gia tâm lý giáo dục, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng cùng với tiến trình xây dựng Luật Nhà giáo, việc bổ sung các nguyên tắc ứng xử của phụ huynh trong Điều lệ trường phổ thông mang ý nghĩa xác lập lại vị thế nghề dạy học trong bối cảnh mới. Theo ông, quy định yêu cầu phụ huynh tôn trọng chuyên môn không nhằm hạn chế quyền giám sát, mà truyền đi thông điệp rằng mọi hành vi trong môi trường học đường phải hướng đến mục tiêu giáo dục nhân cách người học, và cả giáo viên lẫn cha mẹ đều cần làm gương trong không gian đó. Nhà giáo là người chịu trách nhiệm cuối cùng về thiết kế kịch bản giáo dục, vì vậy danh xưng và uy tín nghề nghiệp cần được bảo vệ ở cấp độ hệ thống.

Ông cũng lưu ý, nhiều xung đột hiện nay xuất phát từ việc thông tin bị cắt lát, lan truyền một chiều trên mạng xã hội, gây tổn hại không chỉ cho một cá nhân giáo viên mà cho hình ảnh nghề dạy học nói chung. Do đó, cùng với việc nâng chuẩn đạo đức và năng lực đội ngũ, cần thiết lập quy trình trao đổi trực tiếp, xác minh nhiều chiều và kênh phản hồi chính thức, thay vì để áp lực dư luận trở thành công cụ gây sức ép sư phạm. Khi vị thế và không gian nghề nghiệp của giáo viên được bảo đảm, việc phối hợp gia đình – nhà trường mới có thể vận hành nhất quán và hiệu quả.

Khảo sát với khoảng 12.500 giáo viên do một đơn vị nghiên cứu thuộc Đại học Quốc gia TPHCM thực hiện cho thấy hơn 70% giáo viên đánh giá áp lực lớn nhất đến từ phụ huynh; một tỷ lệ đáng kể từng cân nhắc rời nghề vì căng thẳng tinh thần. Một số hiệu trưởng nhìn nhận phần lớn phụ huynh hợp tác tích cực, song chỉ cần một vài tình huống cực đoan cũng đủ tạo áp lực tâm lý lớn và làm xáo trộn môi trường sư phạm, nhất là khi phản ánh bùng phát trên mạng xã hội.

Theo các chuyên gia tâm lý học đường, quan hệ phụ huynh – giáo viên cần đặt trên nền tảng tôn trọng vai trò nghề nghiệp. Phụ huynh có quyền đồng hành, giám sát nhưng không nên thay thế quyết định chuyên môn. Nếu thường xuyên chịu sức ép trực tiếp, giáo viên dễ chọn giải pháp an toàn, né va chạm, hạn chế biện pháp giáo dục kỷ luật - điều có thể ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả giáo dục hành vi học sinh.

Cùng với quy định trong Điều lệ, cần đẩy mạnh truyền thông về văn hóa ứng xử học đường, kỹ năng đối thoại gia đình – nhà trường và quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh minh bạch. Các kênh trao đổi cần được chuẩn hóa để tránh cá nhân hóa xung đột.

Mục tiêu cuối cùng không phải dựng thêm rào cản giữa phụ huynh và giáo viên, mà là tạo ra một khuôn khổ phối hợp rõ ràng và công bằng. Khi vị thế nghề giáo được xác lập rõ và kênh phản hồi được quy trình hóa, gia đình – nhà trường mới có thể đồng hành hiệu quả, giảm xung đột và giữ lớp học là nơi tập trung cho giáo dục. Lớp học khi đó mới thực sự là nơi an toàn cho cả thầy và trò - nơi đối thoại thay cho đối đầu, hợp tác thay cho áp lực.

Thu Hằng/VOV.VN