Đề xuất mở rộng đối tượng tham gia, hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí

Cân nhắc lộ trình mở rộng đối tượng tham gia

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 9/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Đối với đề xuất mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sang lao động phi chính thức và người làm việc trên nền tảng số, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) cho rằng cần làm rõ đối tượng, mức đóng, trách nhiệm của các bên và cơ chế bảo vệ người lao động. Với nhóm có thu nhập không ổn định, làm việc theo đơn hàng hoặc nhiều nền tảng, việc xác định căn cứ đóng và phân chia nghĩa vụ cần được tính toán kỹ.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) phát biểu góp ý tại hội trường.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu lộ trình áp dụng từ năm 2028 nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay, đồng thời hoàn thiện hạ tầng pháp lý và kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế với doanh nghiệp nền tảng số.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị trước mắt tập trung thực hiện tốt chính sách đối với các nhóm đã thuộc diện tham gia, nhất là lao động trong khu vực doanh nghiệp tư nhân, trước khi tiếp tục mở rộng đối tượng.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) ủng hộ đưa người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng đề nghị quy định rõ đối tượng và trách nhiệm đóng.

Theo đại biểu, cần phân định cụ thể phần đóng 8% của cá nhân và phần 17% thuộc trách nhiệm người sử dụng lao động, được ngân sách bảo đảm theo phân cấp, không khấu trừ vào phụ cấp của người hoạt động không chuyên trách. Đồng thời, cần hướng dẫn thống nhất việc lập dự toán, hạch toán và sử dụng quỹ phụ cấp khoán theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP.

Đề xuất hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70

Về quản lý và đầu tư Quỹ BHXH, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho rằng dự thảo đã có những điều chỉnh theo hướng kết hợp yêu cầu bảo toàn vốn với nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Với quy mô quỹ ngày càng lớn, cần mở rộng lựa chọn đầu tư nhưng đi kèm tiêu chí an toàn và cơ chế giám sát chặt chẽ.

Theo hồ sơ thẩm tra, đến ngày 30/4/2026, số dư đầu tư Quỹ BHXH đạt hơn 1,5 triệu tỷ đồng. Lãi suất đầu tư bình quân năm 2025 là 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,31%.

Từ thực tế này, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đề nghị bổ sung nguyên tắc phân tán rủi ro, bảo đảm khả năng thanh toán; đồng thời quy định giới hạn tiền gửi tại từng ngân hàng, nhóm ngân hàng liên quan và cơ chế giám sát trong suốt thời gian đầu tư.

Phát biểu tham gia góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị xem xét điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo hướng người từ đủ 70 tuổi được hưởng chính sách, riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hưởng từ đủ 65 tuổi.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long).

Theo đại biểu, nhiều người từ 70 tuổi đã suy giảm sức khỏe, không còn khả năng lao động và tạo thu nhập, trong khi không có lương hưu hoặc tích lũy. Việc phải chờ đến 75 tuổi mới được hưởng trợ cấp khiến một bộ phận người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn chưa được tiếp cận kịp thời chính sách an sinh.

Theo đại biểu, đây là chính sách đầu tư cho an sinh xã hội, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với những người đã dành phần lớn cuộc đời đóng góp cho gia đình và xã hội. Để bảo đảm tính khả thi, Chính phủ cần đánh giá đầy đủ số lượng đối tượng, khả năng cân đối ngân sách và xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp. Đồng thời, có thể nghiên cứu cơ chế điều chỉnh mức hưởng theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho rằng dự thảo đã bổ sung trách nhiệm nộp hồ sơ đúng thời hạn và bồi thường thiệt hại khi việc chậm nộp gây ảnh hưởng đến người thụ hưởng. Tuy nhiên, cần xử lý rõ trường hợp người lao động đã làm việc, bị doanh nghiệp khấu trừ tiền lương để đóng BHXH nhưng doanh nghiệp không nộp hoặc chậm nộp khoản tiền này cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Theo đại biểu, người lao động không có lỗi nhưng có thể bị gián đoạn thời gian đóng, ảnh hưởng đến quyền hưởng chế độ ốm đau, thai sản hoặc lương hưu.

Do đó, cần bổ sung cơ chế ghi nhận thời gian người lao động thực tế làm việc và đã bị khấu trừ tiền lương để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ; đồng thời quy định rõ trách nhiệm truy đóng, khắc phục hậu quả và bồi thường của doanh nghiệp. Không nên để người lao động phải chờ doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ hoặc xử lý xong vi phạm mới được bảo đảm quyền lợi chính đáng.