Đề xuất mới quy định việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí

Ban hành Thông tư mới là cần thiết nhằm tnâng cao hiệu quả quảng bá hình ảnh quốc gia và đáp ứng yêu cầu công tác thông tin đối ngoại trong giai đoạn mới. Ảnh: TTXVN

Sự cần thiết ban hành thông tư 

Theo Tờ trình dự thảo Thông tư, ngày 6.5.2019, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Thông tư số 03/2019/TT-BTTTT quy định việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí nhằm cụ thể hóa các quy định của Nghị định số 72/2015/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động TTĐN. 

Qua gần 7 năm triển khai thực hiện, Thông tư đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc tổ chức đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thông tin đối ngoại; phát huy vai trò của các cơ quan báo chí trong tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam; cung cấp thông tin chính thống về tình hình Việt Nam đến cộng đồng quốc tế; đồng thời góp phần đấu tranh phản bác các thông tin sai sự thật, xuyên tạc về Việt Nam.

Tuy nhiên, qua quá trình tổ chức thực hiện, thực tiễn cho thấy một số quy định tại Thông tư số 03/2019/TT-BTTTT đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn và sự phát triển nhanh của môi trường truyền thông hiện nay, cụ thể:

 Một số quy định của Thông tư số 03/2019/TT-BTTTT không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành sau khi Luật Báo chí năm 2025 và Nghị định số 148/2026/NĐ-CP được ban hành; đồng thời chưa phản ánh đầy đủ sự thay đổi về chức năng, nhiệm vụ của Bộ VHTTDL sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về thông tin đối ngoại.

Thông tư được ban hành từ năm 2019 nên chưa theo kịp yêu cầu của chuyển đổi số, truyền thông số, mạng xã hội xuyên biên giới, nền tảng số và ứng dụng công nghệ mới trong hoạt động thông tin đối ngoại. 

Các quy định hiện hành chưa theo kịp sự phát triển mạnh mẽ của báo chí số và môi trường truyền thông hiện đại. Trong thực tế, các cơ quan báo chí đã triển khai đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên website, mạng xã hội, nền tảng số, nền tảng chia sẻ video và các hình thức truyền thông đa phương tiện; tuy nhiên Thông tư chưa có quy định đầy đủ đối với các hình thức này, cũng như chưa có quy định về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất nội dung thông tin đối ngoại.

Hiệu quả quảng bá hình ảnh quốc gia trên môi trường số chưa tương xứng với tiềm năng và vị thế của đất nước. Một số cơ quan báo chí chưa có điều kiện đầu tư sản xuất các sản phẩm thông tin đối ngoại đa ngôn ngữ, đa nền tảng; chưa hình thành được thương hiệu truyền thông mạnh trên phạm vi quốc tế; chưa có công cụ đánh giá hiệu quả truyền thông dựa trên các chỉ số số hóa như mức độ tiếp cận, tương tác và lan tỏa trên các nền tảng số.

Cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan còn chưa đồng bộ. Việc cung cấp thông tin nền, tài liệu phục vụ đấu tranh, phản bác các thông tin sai lệch về Việt Nam trong một số trường hợp còn chậm; chưa có cơ chế phối hợp thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các cơ quan báo chí; việc chia sẻ dữ liệu, thống kê, theo dõi hiệu quả thông tin đối ngoại còn phân tán, thiếu tính liên thông.

Các quy định về cơ sở dữ liệu thông tin đối ngoại của các bộ, cơ quan ngang bộ chưa có hướng dẫn cụ thể dẫn tới chưa phát huy được yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động thông tin đối ngoại, thiếu sự phối hợp, điều phối chung trong cung cấp thông tin lên không gian mạng, chưa khai thác hiệu quả không gian mạng như một không gian mới của thông tin đối ngoại.

 Nguồn lực dành cho hoạt động thông tin đối ngoại còn hạn chế. Kinh phí chủ yếu được bố trí trong chi thường xuyên, chưa đáp ứng yêu cầu đầu tư cho các sản phẩm thông tin đối ngoại chuyên sâu, đa ngôn ngữ, đa nền tảng; chưa có cơ chế khuyến khích đủ mạnh để phát triển các sản phẩm thông tin đối ngoại chất lượng cao và mở rộng phát hành trên các nền tảng số quốc tế.

Từ cơ sở pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc xây dựng Thông tư quy định việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí thay thế cho Thông tư số 03/2019/TT-BTTTT ngày 6.5.2019 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc đổi mới phương thức tổ chức đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí theo hướng đa nền tảng, ứng dụng công nghệ số và hệ thống trí tuệ nhân tạo, tăng cường chia sẻ dữ liệu, nâng cao hiệu quả quảng bá hình ảnh quốc gia và đáp ứng yêu cầu công tác thông tin đối ngoại trong giai đoạn mới.

Một số nội dung chính của dự thảo Thông tư

Dự thảo Thông tư đề xuất quy định nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí; việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí; quyền và trách nhiệm của cơ quan báo chí, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí.

Theo dự thảo, nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí gồm thông tin chính thức về Việt Nam, thông tin quảng bá hình ảnh Việt Nam, thông tin tình hình thế giới vào Việt Nam và thông tin giải thích, làm rõ quy định tại khoản 1 Điều 7; khoản 1 Điều 8; khoản 1 Điều 9 và khoản 1 Điều 10 Nghị định số 72/2015/NĐ-CP ngày 7.9.2015 của Chính phủ về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại. 

Dự thảo nêu rõ các nguyên tắc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí. Theo đó,  đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí phải đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân Việt Nam.

Cơ quan báo chí, tác giả, tác phẩm báo chí sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ hoạt động sản xuất, đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại phải tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, trí tuệ nhân tạo và các quy định về đạo đức nghề nghiệp.

Việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại trên báo chí, bao gồm cả nội dung được đăng tải, chia sẻ trên các kênh nội dung chính thức của cơ quan báo chí trên môi trường mạng, phải bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về báo chí, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng; bảo đảm xác thực nguồn tin, kiểm chứng thông tin trước khi đăng, phát; thực hiện kiểm soát nội dung theo quy định của pháp luật; không để phát tán thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc thông tin có thể gây ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia, quan hệ đối ngoại và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Đối với thông tin về các vấn đề quan trọng của Việt Nam và thế giới, việc đăng, phát được thực hiện như sau:

Thời gian đăng, phát: Sau khi nhận được quan điểm của Nhà nước Việt Nam do cơ quan có thẩm quyền cung cấp;

 Vị trí đăng, phát: Trang nhất đối với báo chí in; trang chủ đối với báo chí điện tử; bản tin thời sự đối với kênh phát thanh, truyền hình đối ngoại.

Đối với thông tin giải thích, làm rõ: Đăng, phát ở vị trí dễ tiếp cận, vào thời gian sớm nhất.

 Đối với các nội dung thông tin đối ngoại khác quy định tại khoản 1 Điều 7; khoản 1 Điều 8; khoản 1 Điều 9 và khoản 1 Điều 10 Nghị định số 72/2015/NĐ-CP ngày 7.9.2015 của Chính phủ về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại nêu trên: Đăng, phát vào thời gian trong ngày.

Ngôn ngữ thể hiện:

 Tăng số lượng tin, bài, chương trình sản xuất tiếng nước ngoài (không qua quy trình chuyển ngữ) để đăng, phát trên báo chí.

 Chủ động tăng số lượng ngôn ngữ thể hiện bằng tiếng nước ngoài để phục vụ đối tượng thông tin đối ngoại ở các quốc gia khác nhau, trong đó chú trọng phát triển các thứ tiếng ở địa bàn trọng điểm của thông tin đối ngoại theo từng thời kỳ.

Đối với các cơ quan báo chí khác:  Khi thực hiện việc đăng, phát nội dung thông tin đối ngoại, khuyến khích:

Đăng, phát kịp thời, ở vị trí dễ tiếp cận. Đăng, phát thông tin về quan điểm của Nhà nước Việt Nam đối với vấn đề trong nước và quốc tế vào thời gian sớm nhất hoặc theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

 Đăng, phát tin, bài, chương trình có nội dung thông tin đối ngoại bằng tiếng nước ngoài hoặc phụ đề bằng tiếng nước ngoài để thúc đẩy hiệu quả thông tin đối ngoại.

 Các Báo và phát thanh, truyền hình tỉnh, thành phố tổ chức đăng, phát lại nội dung thông tin đối ngoại đã được đăng, phát trên báo chí chủ lực đa phương tiện theo thỏa thuận về chia sẻ nội dung giữa các cơ quan báo chí hoặc theo cơ chế chia sẻ nội dung do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức thực hiện; cung cấp nội dung thông tin của địa phương để đăng, phát trên báo chí chủ lực đa phương tiện nhằm quảng bá hình ảnh địa phương ra thế giới.

Xem dự thảo Thông tư