Đề xuất mới về phòng xử án thân thiện

TAND Tối cao đang lấy ý kiến đối với dự thảo thông tư quy định về phòng xử án, phòng hòa giải, đối thoại tại tòa án.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo đưa ra 2 phương án. Phương án 1 là không quy định về phòng tổ chức hội nghị chủ nợ. Lý do là Luật Phục hồi, phá sản không quy định bắt buộc hội nghị chủ nợ phải được tổ chức tại tòa án.

Vì vậy, dự thảo quy định về việc sắp xếp vị trí của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp, phiên hòa giải, đối thoại tại tòa án trong quá trình tòa án xét xử vụ án hình sự, hành chính; xét xử và giải quyết vụ việc dân sự; giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, tổ chức hoạt động hòa giải, đối thoại và một số quy định khác về phòng xử án, phòng hòa giải, đối thoại tại tòa án.

Phương án 2 là có quy định về phòng tổ chức hội nghị chủ nợ vì phòng này sẽ được thiết kế riêng để có thể tổ chức hội nghị chủ nợ trực tuyến.

Thông tư này không áp dụng đối với việc xét xử, giải quyết vụ việc của tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Quang cảnh một phiên tòa hình sự tại TAND TP.HCM. Ảnh minh họa: TRẦN LINH

Phòng xử án

Tại Điều 2 dự thảo quy định về phòng xử án như sau:

Phòng xử án là không gian tổ chức xét xử vụ án hình sự, hành chính; xét xử, giải quyết vụ việc dân sự; giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản và xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính của tòa án.

Phòng xử án bao gồm phòng xử án giám đốc thẩm, tái thẩm; phòng xử án sơ thẩm, phúc thẩm. Phòng xử án sơ thẩm, phúc thẩm bao gồm: phòng xử án hình sự; phòng xử án hành chính, dân sự, giải quyết việc dân sự, giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản và xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; phòng xử án thân thiện (hiện hành là phòng xử án và giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa gia đình và người chưa thành niên).

Về nguyên tắc bố trí phòng xử án, phòng xử án phải được bố trí trang nghiêm, bảo đảm an ninh và trật tự phiên tòa. Việc bố trí phòng xử án phải thể hiện vị trí, vai trò trung tâm của HĐXX; bảo đảm quyền bình đẳng trước tòa án; bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử; bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo, quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Việc bố trí phòng xử án phải phù hợp với yêu cầu xét xử từng loại vụ án, vụ việc nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả xét xử của tòa án. Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa gia đình và người chưa thành niên, phòng xử án phải được bố trí thân thiện, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi, bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên.

Phòng xử án được bố trí hai bục, trừ phòng xử án thân thiện. Bục cao nhất là vị trí của HĐXX, Hội đồng giải quyết việc dân sự, phá sản, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp. Bục thứ hai là vị trí của những người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp.

Phòng xử án phải bảo đảm không gian để tiến hành phiên tòa, phiên họp; có hàng rào ngăn cách giữa khu vực của những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng với khu vực của người tham dự phiên tòa, phiên họp.

Phòng xử án phải bố trí lối đi riêng của HĐXX, Hội đồng giải quyết việc dân sự, phá sản, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp; lối đi của những người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp; tường trong phòng xử án có nền màu vàng.

Chiều cao của bàn ghế phù hợp với lứa tuổi

Về trang thiết bị trong phòng xử án, phòng xử án phải có Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bục dành cho HĐXX, Hội đồng giải quyết việc dân sự, phá sản, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp; bàn, ghế, bục khai báo, hàng rào ngăn cách, bảng nội quy phòng xử án, biển ghi chức danh của những người tiến hành tố tụng, biển ghi tư cách của người tham gia tố tụng, hệ thống chiếu sáng, quạt điện và hệ thống âm thanh.

Căn cứ vào điều kiện cụ thể của mỗi tòa án mà phòng xử án có thể được trang bị thêm thiết bị ghi âm, ghi hình, màn hình ti vi, máy tính, mạng internet, mạng truyền hình trực tuyến và các trang thiết bị khác phục vụ cho công tác xét xử.

Trong phòng xử án phải bố trí khu vực ngăn cách người chưa thành niên là bị hại, người làm chứng với bị cáo trong trường hợp tòa án không bố trí được phòng cách ly.

Về phòng xử án thân thiện, vị trí của những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp trong phòng xử án được bố trí trên cùng một mặt phẳng, sắp xếp theo hình thức bàn tròn; tường trong phòng xử án có màu xanh.

Người chưa thành niên là bị cáo tham gia tố tụng tại phiên tòa được ngồi cạnh người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Người chưa thành niên là bị hại, người làm chứng tham gia tố tụng tại phiên tòa được ngồi phòng cách ly hoặc màn che và sử dụng thiết bị điện tử hoặc các biện pháp bảo vệ khác để không ảnh hưởng đến tâm lý của họ. Người đại diện,người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, người làm công tác xã hội, chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội (nếu có) được bố trí ngồi cạnh họ.

Bố trí lối đi riêng cho người cao tuổi, người chưa thành niên là người khuyết tật. Bàn, ghế trong phòng xử án được thiết kế theo kiểu dáng bàn, ghế văn phòng. Chiều cao của bàn ghế phù hợp với lứa tuổi.