Đề xuất mới về quản lý, sử dụng biên chế công chức

Công chức Trung tâm phục vụ Hành chính công phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk giải quyết thủ tục hành chính cho người dân (Ảnh: DƯƠNG LÊ)

Giải quyết các khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn quản lý, sử dụng biên chế

Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định về quản lý, sử dụng biên chế công chức (dưới đây gọi tắt là dự thảo Nghị định) do Bộ Nội vụ xây dựng.

Theo Bộ Nội vụ, từ cơ sở thực tiễn cho thấy, trong giai đoạn 2022-2026, trên cơ sở tổng biên chế công chức được Bộ Chính trị quyết định, để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý, sử dụng biên chế công chức theo tinh thần của Nghị quyết số 04/NQ-CP, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt biên chế công chức của các bộ, ngành giai đoạn 2022-2026 (đến hết năm 2026), đồng thời phân cấp cho bộ, ngành quyết định biên chế công chức hằng năm đối với từng cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý trong tổng số biên chế được giao. Ở địa phương vẫn thực hiện giao biên chế hằng năm theo Quyết định của Ban Tổ chức Trung ương.

Tại Quy định số 183-QĐ/TW ngày 2/6/2026 của Bộ Chính trị, đã có quy định việc giao biên chế 5 năm, giai đoạn, hằng năm và thời hạn cụ thể để giao biên chế công chức là trong tháng 10.

Theo đó, cần phải rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến việc hướng dẫn việc xây dựng, thẩm định, giao biên chế công chức 5 năm, giai đoạn và hằng năm; quy định việc quản lý biên chế công chức hoặc phân cấp quản lý biên chế công chức cho phù hợp với thực tế để vừa bảo đảm phù hợp với quy định, đẩy mạnh phân cấp và tăng tính chủ động, linh hoạt trong việc bố trí người làm việc đáp ứng yêu cầu công việc.

Trong thời gian qua, việc điều chỉnh, điều chuyển biên chế công chức giữa các cơ quan, tổ chức chưa có quy định rõ ràng về quy trình và thành phần hồ sơ dẫn đến lúng túng trong quá trình các bộ, địa phương thực hiện.

Đồng thời, việc giao, điều chỉnh biên chế công chức của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài của bộ chưa được quy định cụ thể. Do đó, đề xuất nghiên cứu để đưa nội dung này vào dự thảo Nghị định để bảo đảm tính thống nhất trong việc thực hiện các quy định về quản lý biên chế công chức.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định quy định về quản lý, sử dụng biên chế công chức là cần thiết để thể chế hóa quy định của Đảng về quản lý biên chế; quy định các biện pháp thực hiện chính sách về quản lý biên chế công chức.

Dự thảo Nghị định này sẽ thay thế các nội dung hướng dẫn về biên chế công chức tại Nghị định số 106/2020/NĐ-CP.

Mục đích ban hành dự thảo Nghị định nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, Quốc hội về quản lý biên chế tại Quy định số 183-QĐ/TW của Bộ Chính trị; thực hiện nhiệm vụ được giao tại các văn bản chỉ đạo của Đảng, của Chính phủ; chỉnh sửa, hoàn thiện các quy định của pháp luật hiện hành về quản lý, sử dụng biên chế công chức, bảo đảm thống nhất với chủ trương của Đảng, Quốc hội; xây dựng công cụ pháp lý để Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về công chức theo thẩm quyền quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương; Luật Cán bộ, công chức; hoàn thiện các quy định để phù hợp với thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan khi triển khai tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; giải quyết các khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn các quy định về quản lý, sử dụng biên chế công chức; bảo đảm tránh khoảng trống pháp luật.

Quy định rõ phân cấp quản lý biên chế công chức

Dự thảo Nghị định gồm 4 chương và 18 điều với một số nội dung cơ bản đáng chú ý sau đây.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Nghị định tập trung quy định về nguyên tắc, nội dung quản lý, sử dụng biên chế công chức trong các tổ chức hành chính; thẩm quyền và trách nhiệm của bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh trong việc quản lý, sử dụng biên chế công chức.

Đối tượng áp dụng của Nghị định gồm các tổ chức hành chính thuộc phạm vi quản lý của bộ; cơ quan ngang bộ (không bao gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng); Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (cấp tỉnh); Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (cấp xã); bỏ nhóm đối tượng là cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thành lập mà không phải là đơn vị sự nghiệp công lập do hiện nay không còn loại hình tổ chức, đơn vị này.

Dự thảo Nghị định bổ sung nguyên tắc: Xác định biên chế công chức phù hợp với vị trí việc làm theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của cơ quan, tổ chức; định mức biên chế công chức theo hướng dẫn của bộ quản lý ngành, lĩnh vực; việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền.

Đồng thời, dự thảo bổ sung nội dung quản lý, sử dụng biên chế công chức để làm rõ nội hàm của quản lý biên chế công chức, làm cơ sở xây dựng các nội dung của dự thảo Nghị định.

Văn bản cũng xây dựng quy định về lập kế hoạch, giao biên chế công chức bao gồm:

Căn cứ xác định biên chế công chức; hồ sơ và thời hạn gửi kế hoạch biên chế công chức, trong đó quy định về hồ sơ, thời hạn gửi kế hoạch biên chế công chức 5 năm, hằng năm, làm cơ sở để bộ, địa phương thực hiện.

Thẩm định kế hoạch biên chế công chức; thẩm quyền quyết định giao biên chế công chức: Trong đó quy định về cơ quan có thẩm quyền thẩm định, quyết định giao biên chế công chức của bộ, địa phương; bổ sung quy định giao biên chế công chức của các bộ tại cơ quan đại diện. Theo đó, căn cứ các chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật về việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tại dự thảo Nghị định đã quy định nội dung phân cấp quản lý biên chế công chức thuộc thẩm quyền của Chính phủ như sau: Bộ trưởng Nội vụ quyết định giao biên chế công chức 5 năm, hằng năm đối với từng bộ trong tổng biên chế được Bộ Chính trị giao; người đứng đầu bộ quyết định giao biên chế công chức hằng năm đối với từng cơ quan sử dụng biên chế công chức thuộc phạm vi quản lý.

Điều chỉnh biên chế công chức: Quy định về căn cứ, hồ sơ, trình tự, thẩm quyền của các cơ quan trong việc điều chỉnh biên chế công chức; trong đó có việc điều chỉnh biên chế công chức giữa các tổ chức hành chính của bộ, địa phương; giữa các bộ, các địa phương; điều chỉnh biên chế công chức tại các cơ quan đại diện.

Về trách nhiệm quản lý, sử dụng số lượng biên chế công chức gồm 5 điều, trong đó quy định về trách nhiệm của người đứng đầu bộ, trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; bổ sung trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và phù hợp với quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương; trách nhiệm của Bộ trưởng Nội vụ; trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan sử dụng biên chế công chức.