Đề xuất nâng trần sở hữu nước ngoài tại hãng hàng không lên 49%

Theo Tờ trình số 32/TTr-BXD, cơ quan soạn thảo cho biết đề xuất trên đã được đưa vào dự thảo Nghị định mới nhất và đang được xin ý kiến Thành viên Chính phủ trước khi hoàn thiện.

Bộ Xây dựng đánh giá Việt Nam đang trở thành thị trường hàng không hấp dẫn đối với nhà đầu tư quốc tế nhờ quy mô dân số gần 100 triệu người cùng tốc độ tăng trưởng cao của ngành hàng không nội địa. Trong bối cảnh nhiều hãng bay vẫn gặp áp lực tài chính sau đại dịch Covid-19, việc mở rộng “room” ngoại được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp tiếp cận thêm nguồn vốn quốc tế.

Theo cơ quan soạn thảo, các hiệp định hàng không song phương và đa phương mà Việt Nam tham gia đều quy định tiêu chí “sở hữu chủ phần lớn” theo hướng nhà đầu tư nước ngoài không nắm quá 49% vốn tại doanh nghiệp hàng không có vốn đầu tư nước ngoài. Vì vậy, đề xuất nâng trần sở hữu lên mức này vẫn phù hợp với thông lệ và cam kết quốc tế.

Bộ Xây dựng cho rằng việc tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện năng lực tài chính mà còn tạo điều kiện tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và vận hành hiện đại từ các đối tác quốc tế.

Qua rà soát, nhiều quốc gia hiện cũng cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu tới 49% vốn tại hãng hàng không, như Singapore, Thái Lan, Indonesia, Australia, Trung Quốc, Brazil hay Thổ Nhĩ Kỳ.

Đề xuất nâng trần sở hữu nước ngoài tại hãng hàng không lên 49%. Ảnh minh họa

Cơ quan soạn thảo đồng thời cho biết các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia, trong đó có CPTPP và EVFTA, đều cho phép Việt Nam chủ động quy định tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong lĩnh vực vận tải hàng không theo pháp luật trong nước.

Hiện nay, theo Nghị định số 89/2019/NĐ-CP, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng không bị giới hạn ở mức không quá 34% vốn điều lệ. Bộ Xây dựng cho rằng việc nâng lên 49% không vi phạm các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

Trong quá trình lấy ý kiến, Vietnam Airlines và Vietjet đều đề xuất giữ nguyên mức trần 34% hiện hành. Bộ Tư pháp cũng cho rằng cần cân nhắc thận trọng đối với lĩnh vực vận tải hàng không và đề xuất tiếp tục duy trì mức hiện nay.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng nhận định chưa có đủ cơ sở để khẳng định mức 34% là tối ưu, bởi trên thực tế các hãng hàng không trong nước hiện vẫn chưa sử dụng hết tỷ lệ sở hữu nước ngoài được phép.

Theo cơ quan này, ngành hàng không là lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn và chịu nhiều biến động, trong khi mức trần hiện hành chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu huy động nguồn lực trong bối cảnh mới.

Bộ Xây dựng nhấn mạnh phương án nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên 49% vẫn bảo đảm nhà đầu tư trong nước nắm quyền kiểm soát thực tế doanh nghiệp, đồng thời không làm thay đổi bản chất doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động vận tải hàng không.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo cho biết việc nâng “room” ngoại không mang tính bắt buộc mà chỉ tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp khi cần huy động vốn trong thực tế.

Theo Bộ Xây dựng, các rủi ro liên quan đến phụ thuộc tài chính, xung đột lợi ích hay yếu tố an ninh – quốc phòng có thể được kiểm soát thông qua hệ thống điều kiện kinh doanh, quy định quản trị doanh nghiệp và cơ chế giám sát của cơ quan quản lý nhà nước, thay vì duy trì một mức trần sở hữu thấp mang tính hành chính.

Hiện trong số 7 hãng hàng không Việt Nam khai thác vận tải hàng không thương mại thường lệ, Vietnam Airlines là doanh nghiệp duy nhất có cổ đông chiến lược là hãng hàng không nước ngoài. All Nippon Airways (ANA) của Nhật Bản từng đầu tư hơn 2.400 tỷ đồng để sở hữu 8,771% vốn tại Vietnam Airlines vào năm 2016, song hiện tỷ lệ nắm giữ còn khoảng 5,62%.

Trong khi đó, Vietjet hiện có sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính, song tổng tỷ lệ sở hữu nước ngoài vẫn không vượt quá mức 34% theo quy định hiện hành.