Đề xuất quy định tiêu chuẩn luật sư phải 'có bản lĩnh chính trị vững vàng'

Ngày 6-4, Bộ Tư pháp tổ chức họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách Luật Luật sư (sửa đổi). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi chủ trì cuộc họp.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi (phải) chủ trì cuộc họp. Ảnh: Hoàng Huy

3 nhóm chính sách

Báo cáo tại Hội đồng thẩm định, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp, cho biết Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào 3 nhóm chính sách lớn, trong đó có chính sách xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư.

Theo đó, bổ sung tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư và giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn “Tuân thủ hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức tốt”.

Tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” được làm rõ theo hướng luật sư phải có nhận thức đúng đắn về thể chế chính trị và luôn ý thức, trách nhiệm bảo vệ công lý, quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc, không lợi dụng hành nghề luật sư để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.

Tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị của luật sư được bảo đảm trong cả quá trình đào tạo, tập sự, kỳ thi cấp Chứng chỉ hành nghề để sàng lọc đầu vào của đội ngũ luật sư. Trong quá trình hành nghề, luật sư tiếp tục tham gia bồi dưỡng bắt buộc về nhận thức tư tưởng chính trị, người không đủ tiêu chuẩn này sẽ bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề.

Luật cũng sửa đổi quy trình trở thành luật sư từ khi gia nhập Đoàn luật sư, tập sự hành nghề, tổ chức kỳ thi quốc gia (kỳ thi để cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư), cắt giảm tối đa các bước, quy trình, thủ tục trở thành luật sư.

Quy định người muốn tập sự hành nghề luật sư sẽ đăng ký gia nhập một Đoàn luật sư với tư cách luật sư tập sự, do Đoàn luật sư quản lý thay vì quy định việc gia nhập Đoàn luật sư sau khi được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư như hiện nay; sửa đổi các quyền và nghĩa vụ của luật sư tập sự để họ có nhiều cơ hội thực hành nghề hơn trong thực tế…

Xác định nội hàm "có bản lĩnh chính trị vững vàng"

Góp ý dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), đại diện Bộ Nội vụ cho rằng tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” cần được xác định rõ nội hàm để xem xét quy định tại Luật. Nên hiểu “có bản lĩnh chính trị vững vàng” là tiêu chuẩn cụ thể hay là định hướng để xây dựng các tiêu chuẩn vì luật sư có vai trò, vị trí là bảo đảm công bằng, tuân thủ pháp luật.

Bản lĩnh chính trị vững vàng phải là am hiểu và thực hiện đúng pháp luật, không lợi dụng kẽ hở pháp luật để phạm pháp, không vì tác động vật chất, tinh thần dẫn đến làm trái pháp luật hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Đại diện Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc tiếp cận theo hướng bổ sung, không quy định thế nào là “có bản lĩnh chính trị vững vàng”; nên quy định cụ thể các tiêu chuẩn như nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, không vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý kỷ luật (nếu là viên chức), xử lý hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư, đạo đức nghề nghiệp của luật sư; vai trò quản lý của cơ quan Nhà nước, Liên đoàn đối với luật sư.

Đại diện Bộ Tài chính cho rằng nội hàm thể chế hóa chính sách bổ sung tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư chưa rõ; việc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn “Tuân thủ hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức tốt” là không nên.

Do đó, cần phải có nội hàm “có bản lĩnh chính trị vững vàng” trong luật, sau đó Chính phủ có thể hướng dẫn thêm, như thế mới đầy đủ cơ sở pháp lý; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ nội dung về kinh phí cũng như các hoạt động để thực hiện khi đề xuất, bổ sung tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư; đánh giá kỹ kinh phí cần thiết cũng như các hoạt động để tổ chức thực hiện…

Tại phiên họp, một số đại biểu khác cũng đề nghị xác định rõ nội hàm “có bản lĩnh chính trị vững vàng”; tiếp tục duy trì quy định miễn đào tạo nghề luật sư và miễn thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với những người nguyên là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên... nhằm bảo đảm tính kế thừa và ổn định của chính sách đang được áp dụng trong thực tiễn; đề nghị nghiên cứu, cân nhắc quy định thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư của những trường hợp không hành nghề luật sư trong thời gian nhất định vì chưa phù hợp…

Kết luận phiên họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Mai Lương Khôi cho biết sau khi nghe đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo hồ sơ, tờ trình cũng như tài liệu kèm theo; ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, Hội đồng đánh giá cao nội dung của hồ sơ, chính sách. Nội dung hồ sơ chính sách phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; không có nội dung trái với Hiến pháp; bảo đảm về vấn đề an ninh, quốc phòng; tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, đánh giá, xem xét, tiếp thu, hoàn thiện các nội dung góp ý của thành viên Hội đồng. Đặc biệt, cơ quan chủ trì soạn thảo cần lưu ý thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay đối với công tác tư pháp nói chung cũng như đội ngũ luật sư nói riêng.