Đề xuất siết điều kiện người nhận con nuôi, ngăn nguy cơ mua bán và xâm hại trẻ em

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội

Chiều 2/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự phiên thảo luận.

Các đại biểu đánh giá dự án luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, tạo cơ hội cho trẻ em không thể sống trong gia đình ruột thịt được chăm sóc trong môi trường gia đình thay thế an toàn, bền vững. Tuy nhiên, cần quy định chặt chẽ điều kiện người nhận nuôi, ngăn ngừa việc lợi dụng thủ tục này để mua bán, chuyển giao hoặc xâm hại trẻ em.

Không để người có hành vi xâm hại trẻ em được nhận con nuôi

Góp ý về Điều 14 quy định điều kiện của người nhận con nuôi, đại biểu Nguyễn Danh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) đề nghị rà soát, bổ sung trường hợp người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, đặc khu vào nhóm không được nhận con nuôi.

Theo đại biểu, đối tượng bị áp dụng biện pháp này có thể là người nhiều lần vi phạm hành chính về hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, gây thương tích, ngược đãi hoặc hành hạ người thân trong gia đình. Vì vậy, việc cho phép họ nhận con nuôi có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ.

Đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cũng đề nghị bổ sung trường hợp người bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình vào nhóm không đủ điều kiện nhận con nuôi. Theo đại biểu, đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ trong môi trường gia đình mới. Điều kiện nhận con nuôi cần bảo đảm không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế theo Luật Trẻ em.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị thiết kế thêm cơ chế phát hiện nguy cơ trước khi trẻ được giao nhận, tránh để trẻ rơi vào tay những người có mục đích bất hợp pháp.

Đại biểu kiến nghị quy định rõ người từng bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người không được nhận con nuôi. Việc thẩm tra điều kiện cần áp dụng với cả hai người trong cặp vợ chồng và những người có vai trò thực tế trong việc chăm sóc trẻ.

Đồng thời, cần bổ sung vào Điều 5 các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc lợi dụng cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, vận chuyển trẻ em nhằm mục đích mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể; nghiêm cấm gắn việc nhận con nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc can thiệp y tế trái pháp luật.

Bảo đảm điều kiện nhận nuôi gắn với an toàn lâu dài của trẻ

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên và các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Liên quan đến các điều kiện tại Điều 14, cơ quan thẩm tra là Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu, cân nhắc bổ sung trường hợp người bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em vào nhóm không được nhận con nuôi.

Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị chỉnh lý quy định đối với người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo theo hướng bổ sung cụm từ “đang trong thời gian thử thách”, nhằm bảo đảm thống nhất và phòng ngừa trường hợp người nhận con nuôi phải quay lại chấp hành hình phạt tù.

Bên cạnh đó, đại biểu Dương Minh Ánh đề nghị dự thảo luật thể hiện rõ hơn yêu cầu xem xét ý kiến, nguyện vọng của trẻ dưới 7 tuổi theo độ tuổi và mức độ trưởng thành, thay vì chỉ quy định việc lấy ý kiến đối với trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy, hoàn thiện quy định về nuôi con nuôi không chỉ nhằm tạo thuận lợi cho thủ tục nhận nuôi mà còn phải thiết lập hàng rào phòng ngừa rủi ro đối với trẻ. Việc trao cho một đứa trẻ mái ấm gia đình mới cần đi cùng yêu cầu xác minh, sàng lọc người nhận nuôi và bảo đảm môi trường sống an toàn cho trẻ trong suốt quá trình trưởng thành./