Đề xuất sớm thành lập Hội đồng phổ biến pháp luật cấp xã

Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA cho biết: Sau 14 năm triển khai thi hành, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (năm 2012) đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp và các cơ quan, đơn vị triển khai đồng bộ nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật; từng bước nâng cao hiểu biết pháp luật của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, quá trình chuyển đổi số, cải cách hành chính, đổi mới phương thức quản trị quốc gia cũng như yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, một số quy định của Luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn.

Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA thông tin tại hội thảo.

"Việc xây dựng Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật mà còn góp phần đổi mới phương thức truyền thông chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội, đội ngũ trí thức, chuyên gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật", ông Nguyễn Quyết Chiến cho biết.

Theo TS Đặng Đình Luyến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, dự thảo Luật quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật "có thể được thành lập" ở cấp xã là chưa phù hợp. Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, quy mô dân số và địa giới hành chính cấp xã đã tăng lên đáng kể, kéo theo vai trò, trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cũng lớn hơn.

Từ đó, ông Luyến đề nghị sửa quy định theo hướng Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật được thành lập ở tất cả các xã theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp xã nhằm bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Góp ý về nội dung quản lý nhà nước, TS Đặng Đình Luyến cũng kiến nghị giữ quy định của Luật hiện hành về nội dung quản lý nhà nước và trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Tư pháp, các bộ, ngành và UBND các cấp thay vì chỉ quy định Chính phủ thống nhất quản lý như dự thảo. Theo ông, việc phân công, phân cấp cần được quy định rõ ngay trong luật để bảo đảm tính công khai, minh bạch và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Đối với quy định về hành vi bị nghiêm cấm, ông đề xuất bỏ cụm từ "hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác" do nội dung này chưa rõ phạm vi điều chỉnh và có thể chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp về việc hạn chế quyền con người, quyền công dân.

Tại hội thảo, TSKH Nghiêm Vũ Khải, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá cao việc dự thảo luật bổ sung nhiều nội dung mới như truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và mở rộng xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Tuy nhiên, ông cho rằng mọi quy định cần hướng tới bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng, thực thi, giám sát pháp luật.

Quang cảnh hội thảo.

Ông cũng đề xuất bổ sung quy định về xây dựng hệ thống trợ lý pháp lý số quốc gia trên nền tảng AI, cho phép người dân tra cứu, hỏi đáp pháp luật miễn phí, đồng thời xây dựng cơ chế cảnh báo rủi ro pháp lý, cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao và hướng dẫn thủ tục hành chính trên môi trường số.

TS Trần Văn Miễu, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho rằng: Có một thực tế tại Việt Nam luật có nhiều nhưng nhiều người ít biết đến luật do việc phổ biến các văn bản luật còn hạn chế. Do đó, để thực hiện các quy định pháp luật cần triển khai phổ biến pháp luật trên mạng xã hội.

Theo Ban Tổ chức, toàn bộ ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ được tổng hợp, nghiên cứu để xây dựng báo cáo phản biện xã hội của VUSTA gửi cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Phổ biến giáo dục pháp luật sửa đổi tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (từ 3-24/8/2026) xem xét.