Đề xuất tăng tự chủ ĐH, đào tạo tiến sĩ trọng điểm
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục, không phụ thuộc mức độ tự chủ tài chính.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo nghị định quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục ĐH, giáo dục nghề nghiệp và chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian để lấy ý kiến rộng rãi.
Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời triển khai các quy định mới của Luật Giáo dục ĐH (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025.

Tự chủ đại học đã tạo cơ chế cho các trường phát triển
Theo Bộ GD-ĐT, nghị định sẽ tạo cơ sở pháp lý để đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư cho giáo dục; phân bổ ngân sách nhà nước dựa trên sứ mạng, chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ sở đào tạo. Nhà nước cũng ưu tiên đặt hàng, giao nhiệm vụ đối với các ngành, lĩnh vực trọng điểm theo kết quả đầu ra.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục, không phụ thuộc mức độ tự chủ tài chính.
Các trường được tự chủ về học thuật, nghiên cứu khoa học, tổ chức nhân sự, hợp tác quốc tế, tài chính, tài sản và đầu tư.
Người đứng đầu cơ sở giáo dục được quyền quyết định sử dụng các nguồn tài chính từ đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ để phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nhà trường. Các khoản chi bao gồm tiền lương, thuê chuyên gia, hoạt động chuyên môn, quản lý, dịch vụ và trả lãi vay hợp pháp. Việc chi tiêu phải gắn với hiệu quả, công khai và minh bạch theo quy chế nội bộ.
Dự thảo cũng phân loại cơ sở giáo dục theo hai nhóm "bảo đảm chi thường xuyên" và "chưa tự bảo đảm chi thường xuyên" nhằm có cơ chế đầu tư phù hợp cho các ngành chiến lược, khoa học cơ bản và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Về cơ chế tài chính, dự thảo quy định nguyên tắc phân bổ ngân sách dựa trên sứ mạng, chất lượng và hiệu quả hoạt động. Đồng thời, đề xuất chính sách hỗ trợ, học bổng cho nhóm ngành đào tạo giáo viên, khoa học cơ bản, nghệ thuật, thể thao, các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và chương trình đào tạo tiến sĩ.
Đáng chú ý, chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian sẽ áp dụng cho nghiên cứu sinh học tại các cơ sở giáo dục ĐH trong nước thuộc nhóm ngành, lĩnh vực trọng điểm do Thủ tướng quyết định. Chương trình gắn đào tạo tiến sĩ với nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo dự thảo, nghiên cứu sinh thuộc chương trình này không đồng thời hưởng chính sách hỗ trợ khác từ ngân sách nhà nước trong thời gian học tập, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Bộ GD-ĐT kỳ vọng nghị định mới sẽ tạo chuyển biến mạnh trong cơ chế quản trị, tài chính và đầu tư cho giáo dục ĐH, giáo dục nghề nghiệp; thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.











