Đề xuất thí điểm chế định luật sư công từ 2026-2028 tại 8 Bộ và 10 địa phương

Từng bước hình thành đội ngũ luật sư công trong khu vực nhà nước

Sáng 20/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm chế định luật sư công.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, trình bày Tờ trình dự thảo về thí điểm chế định luật sư công.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc ban hành Nghị quyết là yêu cầu khách quan, cấp thiết, xuất phát từ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Chủ trương phát triển hoạt động luật sư, tư vấn pháp luật và hoàn thiện các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án đã được xác định trong các văn kiện Đại hội XIII, XIV của Đảng, cùng với Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Đặc biệt, Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 của Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thí điểm chế định luật sư công tại một số bộ, ngành, địa phương trong giai đoạn từ 1/10/2026 đến 30/9/2028, đồng thời yêu cầu khẩn trương thể chế hóa để triển khai thực hiện.

Tờ trình nhấn mạnh yêu cầu hình thành đội ngũ luật sư công xuất phát từ nhiều bất cập trong hoạt động pháp lý của khu vực nhà nước. Cụ thể, trong tố tụng hành chính, số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi hiệu quả giải quyết còn hạn chế; nhiều cơ quan nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tố tụng và chuẩn bị hồ sơ, ảnh hưởng đến việc bảo vệ lợi ích của Nhà nước. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội và giao dịch quốc tế, nhiều dự án còn tồn đọng, vướng mắc pháp lý; rủi ro pháp lý trong hợp đồng và dự án quốc tế gia tăng.

Bên cạnh đó, các vụ kiện đầu tư, thương mại quốc tế ngày càng phổ biến và phức tạp; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, đặc biệt trong các vụ việc kéo dài liên quan đến đất đai, cũng gây áp lực lớn lên bộ máy hành chính.

Theo Bộ Tư pháp, việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để thí điểm chế định luật sư công, từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước. Qua đó, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo dự thảo, luật sư công phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư; có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Phạm vi công việc bao gồm tư vấn pháp lý, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn cho các dự án phát triển; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp và các nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực nhà nước.

Dự thảo cũng quy định kết hợp quyền, nghĩa vụ của luật sư và cán bộ, công chức, đồng thời thiết kế một số cơ chế đặc thù, trong đó có miễn trừ trách nhiệm khi thực hiện đúng quy định và không vì tư lợi.

Về tổ chức thực hiện, cơ quan nhà nước được chủ động sử dụng hoặc đề nghị điều động luật sư công; trường hợp cần thiết có thể thuê dịch vụ pháp lý bên ngoài theo cơ chế linh hoạt. Luật sư công được bảo đảm chế độ tiền lương, hỗ trợ và bồi dưỡng tương xứng nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thời gian thí điểm được đề xuất từ 1/10/2026 đến 30/9/2028, áp dụng tại 8 Bộ và 10 địa phương, với cơ chế chuyển tiếp đối với các vụ việc đang xử lý. Nguồn nhân lực được huy động từ đội ngũ pháp lý hiện có, bổ sung từ tập sự và chuyên gia bên ngoài, theo hướng không làm tăng biên chế. Kinh phí thực hiện từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác.

Nghiên cứu giới hạn đối tượng hưởng hỗ trợ hằng tháng với luật sư công

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, nhằm kịp thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị về Đề án nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công.

Cơ quan thẩm tra cũng tán thành với phạm vi điều chỉnh, phạm vi thí điểm tại 8 bộ, 10 địa phương như quy định tại dự thảo Nghị quyết, bảo đảm thực hiện đúng Kết luận của Bộ Chính trị.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu

Về tiêu chuẩn luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng các quy định đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW, cơ bản có thể tán thành; đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo Nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công, để vừa phát huy vai trò của luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.

Quang cảnh kỳ họp

Về thẩm quyền cấp, cấp lại và thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư công, cơ quan thẩm tra tán thành việc giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp thực hiện trong giai đoạn thí điểm nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Đối với việc ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, đa số ý kiến đồng ý cho phép lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư trong một số trường hợp, song đề nghị không quy định hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt vì không thuộc phạm vi của dự thảo Nghị quyết.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với chế độ hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng theo vụ việc, nhưng đề nghị chỉ áp dụng đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan; không áp dụng với người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước.

Một số ý kiến đề nghị không áp dụng hỗ trợ hằng tháng mà chỉ áp dụng phụ cấp theo vụ việc. Đồng thời, có ý kiến đề xuất tiếp tục nghiên cứu chính sách để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.