Đề xuất TP.HCM lập nhóm ứng phó khủng hoảng năng lượng

Khủng hoảng năng lượng có thể diễn ra

Chia sẻ tại hội thảo giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số cho TP.HCM trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng chiều 13/3, chuyên gia kinh tế Trần Hoàng Ngân, cho rằng giai đoạn khủng hoảng năng lượng này vừa là thách thức, cũng sẽ mang lại cơ hội cho TP.HCM trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tái cấu trúc nền kinh tế.

Ông Ngân nói TP.HCM là một đô thị năng động, bản lĩnh trước các khủng hoảng, khi trong quá khứ đã từng vượt qua khủng hoảng nặng nề, đứt gãy chuỗi cung ứng từ đại dịch COVIDd-19. Nhưng TP.HCM đã giữ ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, an ninh trật tự để làm nền tảng cho các bứt phá.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân kiến nghị TP.HCM cần thành lập nhóm ứng phó khủng hoảng năng lượng.

Thực tế trong lịch sử phát triển, Việt Nam đã đối diện nhiều cuộc khủng hoảng về năng lượng, giá dầu. Trong mỗi đợt biến động, nhất là trong vòng hơn 10 năm gần đây, giá dầu tăng lên rất cao, trên 100 USD/thùng, kéo theo giá hàng hóa và lạm phát.

Với Việt Nam và TP.HCM, PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng chúng ta đã vượt qua những giai đoạn khó khăn trước đây nhờ các chính sách tài khóa linh hoạt, cùng hệ thống an sinh xã hội được duy trì.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông hiện nay, ông đề xuất chính quyền TP.HCM cần ưu tiên ổn định thị trường xăng dầu, tăng cường chống buôn lậu, đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ đời sống người dân, như trợ giá giao thông công cộng và bình ổn giá lương thực, thực phẩm.

Cùng với đó, các cơ quan quản lý phải siết chặt kiểm soát giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ hay “tát nước theo mưa” khi thị trường biến động. Thành phố có thể phát động các chương trình tiết kiệm năng lượng, thậm chí xem xét miễn hoặc giảm giá vé metro, xe buýt trong một số thời điểm để khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng.

Về dài hạn, ông Ngân lưu ý các cuộc khủng hoảng năng lượng đã diễn ra nhiều lần trước đây và có thể lặp lại trong tương lai.

"TP.HCM nên chủ động thành lập một nhóm ứng phó với khủng hoảng năng lượng, do một Phó chủ tịch UBND làm trưởng nhóm. Thành viên là các sở, ban, ngành, cơ quan liên quan. Nhóm ứng phó này sẽ phản ứng đồng bộ, xử lý khủng hoảng ngay, kịp thời khi thị trường phát sinh biến động", ông Ngân kiến nghị.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân nói thêm TP.HCM muốn phát triển bền vững phải từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, phát triển hạ tầng giao thông xanh và khuyến khích phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định tăng trưởng 2 con số là nhiệm vụ, mục tiêu TP.HCM phải đạt được.

Nếu mạng lưới metro của TP.HCM được hoàn thiện, áp lực lên nhu cầu xăng dầu của người dân sẽ giảm đáng kể, hạn chế việc xếp hàng mua xăng như thời gian qua.

Kịch bản nào cho tăng trưởng của TP.HCM?

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Phát triển TP.HCM, nhận định xung đột tại Trung Đông khiến chuỗi vận tải biển và hàng không quốc tế có nguy cơ bị gián đoạn, kéo theo biến động mạnh của giá dầu và các mặt hàng năng lượng.

TP.HCM có độ mở nền kinh tế lớn, vì vậy sẽ phụ thuộc khá nhiều vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Những cú sốc kinh tế - chính trị toàn cầu thường tác động khá nhanh thông qua 3 kênh chính, gồm giá năng lượng, tỷ giá và dòng vốn quốc tế.

Giá dầu tăng làm chi phí sản xuất leo thang, tạo áp lực lên lạm phát. Tỷ giá biến động khiến nguy cơ nhập khẩu gia tăng. Để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng, ông An cho rằng cần chú ý về mức thuế quan mới của Mỹ và diễn biến giá dầu.

Đối với mức thuế quan 15% mới, sẽ tạo cơ hội cho kinh tế TP.HCM phục hồi mạnh hơn trong ngắn hạn, vì doanh nghiệp sẽ tranh thủ thời gian áp mức thuế này để xuất khẩu.

Với biến động năng lượng, Viện Nghiên cứu và Phát triển TP.HCM xây dựng 3 kịch bản để TP.HCM đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 từ 10%.

Ở kịch bản khả quan nhất, nếu chiến sự "hạ nhiệt" nhanh, dự báo tăng trưởng GRDP quý I của TP.HCM đạt khoảng 9,19-10,28%, tăng trưởng quý II phải đạt khoảng 10,41-11,31% (dự báo điểm là 10,86%).

Đảm bảo an ninh năng lượng, ổn định sản xuất là nhiệm vụ để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Ở kịch bản xung đột kéo dài hơn, dự báo tăng trưởng GRDP quý I của TP.HCM khoảng 8,08-9,04%, tăng trưởng quý II phải đạt 11,59-12,49% (dự báo điểm là 12,04%).

Còn nếu căng thẳng leo thang và kéo dài, dự báo tăng trưởng GRDP quý I của TP.HCM đạt khoảng 7,08-7,98% thì tăng trưởng quý II phải đạt 12,62-13,52% (dự báo điểm là 13,07%).

Theo ông Phạm Bình An, trong điều kiện bình thường, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 trên 10%, tốc độ tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 đã phải đạt ít nhất 10,3%.

Nhiều giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế được đưa ra, bao gồm quyết liệt giải ngân đầu tư công. Đồng thời, TP.HCM cần hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất trong quý I, để tận dụng thuế quan Hoa Kỳ 15% tạm thời, trước khi có thể thay đổi sau 150 ngày.

Đặc biệt, Thành phố phải tập trung ổn định nguồn cung nhiên liệu, hạn chế xuất khẩu dầu thô; ưu tiên khí nội địa thay LNG nhập khẩu. Đặc biệt, cần kích hoạt dự trữ chiến lược; tìm nguồn thay thế có thể từ Nga, Mỹ...

Theo ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo ĐHQG TP.HCM, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông hiện chỉ chiếm dưới 3% kim ngạch thương mại của cả nước. Do đó, những biến động địa chính trị tại khu vực này khó có thể tạo ra những cú sốc trực tiếp đối với hoạt động thương mại của nền kinh tế.

Nhưng điều đáng quan tâm không nằm ở dòng chảy thương mại trực tiếp, mà ở những tác động lan tỏa từ thị trường năng lượng toàn cầu.

Chuyên gia khẳng định vấn đề tăng trưởng của TP.HCM gắn với ba yếu tố then chốt, trong đó đầu tiên chốt là đảm bảo năng lượng.

Đối với TP.HCM, chuyên gia này cho rằng những biến động này đặt ra yêu cầu phải có một cách tiếp cận mới đối với chiến lược tăng trưởng.

TP.HCM hiện đóng góp khoảng 22–23% GDP và gần 30% tổng thu ngân sách quốc gia, đồng thời là trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo lớn nhất của Việt Nam. Khả năng duy trì và nâng cao tốc độ tăng trưởng của TP.HCM sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng tăng trưởng của cả nền kinh tế quốc gia.

Do vậy, vấn đề tăng trưởng của TP.HCM cần được đặt trong một cách tiếp cận chiến lược rộng hơn, gắn với ba yếu tố then chốt là năng lượng, mô hình tăng trưởng và cải cách thể chế.

Ông đặc biệt lưu ý TP.HCM phải đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng đô thị. Đây là yếu tố then chốt quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.

Ngoài ra, trong bối cảnh biến động hiện nay, nếu TP.HCM đảm bảo một môi trường đầu tư, hệ thống hạ tầng logistics hiệu quả và đặc biệt là nguồn cung năng lượng ổn định cho sản xuất, Thành phố hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội này để thu hút thêm dòng vốn đầu tư quốc tế.

Hà Linh