Đề xuất trao quyền trưng mua, trưng dụng tài sản khẩn cấp cho cấp xã

Tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong tình huống khẩn cấp theo phương châm "4 tại chỗ” là nội dung được các ĐBQH tán thành.

ĐB Hoàng Quốc Khánh kiến nghị bỏ điều kiện ràng buộc "mà cấp Trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn" do tiêu chí này chưa rõ ràng và khó áp dụng trong thực tế. Trong khi đó, ĐB Đào Chí Nghĩa và ĐB Dương Khắc Mai lưu ý quy định rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm báo cáo ngay cho cấp tỉnh khi nhu cầu vượt quá khả năng xử lý của cấp xã.

ĐB Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) phát biểu tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC

Một nội dung khác được các ĐB quan tâm là vấn đề tiếp nhận tài sản khi vắng mặt chủ sở hữu trong tình huống cấp bách. ĐB Ngô Nam Cường (Đoàn Nghệ An) phản ánh, trường hợp thực tế này tại các địa bàn cô lập, sạt lở khi chủ tài sản/người quản lý đã sơ tán hoặc mất liên lạc.

ĐB Ngô Nam Cường đề xuất cho phép tiếp nhận và vận hành ngay thiết bị tại chỗ (như máy xúc, máy ủi) mà không cần chờ bàn giao trực tiếp, nhưng phải lập biên bản ghi nhận hiện trạng, lý do chủ sở hữu vắng mặt, trách nhiệm bảo quản và thông báo ngay khi liên lạc được. ĐB Ngô Nam Cường cũng kiến nghị phân biệt rõ gia hạn thông thường (mỗi lần không quá 15 ngày) với các trường hợp thực hiện nhiệm vụ đặc biệt kéo dài (dịch bệnh, thiên tai liên tục nhiều tuần/tháng) để tránh phát sinh thủ tục hành chính lặp lại làm gián đoạn nhiệm vụ.

ĐB Ngô Nam Cường (Nghệ An) phát biểu tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC

Nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ quyền lợi của ngân hàng/bên nhận bảo đảm khi tài sản bị trưng mua, ĐB Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang) chỉ ra rằng, dự thảo đã có quy định thông báo cho bên nhận bảo đảm khi trưng dụng tài sản, nhưng lại bỏ sót cơ chế thông báo khi trưng mua. Trong khi đó, khoản tiền trưng mua trở thành tài sản bảo đảm thay thế nhưng lại được thanh toán trực tiếp cho người có tài sản (Khoản 3 Điều 20), khiến bên nhận thế chấp không hề hay biết thông tin để thực hiện quyền. ĐB đề xuất bổ sung trách nhiệm thông báo quyết định trưng mua cho bên nhận bảo đảm và quy định rõ quy trình quản lý khoản tiền thanh toán này.

Đề cập đến trường hợp trưng dụng tài sản khẩn cấp trong phòng, chống tội phạm và phân cấp thẩm quyền, ĐB Vũ Huy Khánh (Đoàn TPHCM) nhận định, những tình huống cần huy động/trưng dụng tài sản trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xuất hiện rất phổ biến và đòi hỏi xử lý trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, theo luật hiện hành, thẩm quyền quyết định trưng dụng tài sản lại thuộc cấp Bộ trưởng hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Quy trình này không khả thi trong tình huống cấp bách.

ĐB Vũ Huy Khánh (TPHCM) phát biểu tại hội trường. Ảnh: QUANG PHÚC

“Thực tế 17 năm qua, các luật chuyên ngành khác phải dùng từ "huy động" thay cho "trưng dụng" để né vướng mắc về thẩm quyền, nhưng việc này lại không phản ánh đúng bản chất pháp lý (huy động là đối với con người, còn đối với tài sản thực chất là trưng dụng)”, ĐB nhận định. Theo đó, quy định rõ thời gian trưng dụng có thể rất ngắn (chỉ trong vài giờ đồng hồ), sau đó phải hoàn trả ngay tài sản cho người dân và cho phép người chỉ huy đơn vị lực lượng vũ trang hoặc người trực tiếp chỉ huy tổ đấu tranh phòng, chống tội phạm có quyền ra quyết định trưng dụng tài sản tại chỗ để giải quyết ngay tình huống cấp bách, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Phát biểu tiếp thu các ý kiến ĐB, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn ghi nhận các ý kiến đóng góp của 16 ĐBQH tại hội trường và cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Trong đó, tập trung làm rõ bối cảnh, các loại hình tài sản mới, thẩm quyền, quy trình và cơ chế bồi thường thiệt hại nhằm bảo vệ quyền tài sản theo nguyên tắc thị trường quy định tại Điều 32 Hiến pháp.