Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài: Giảm tới 90% chi phí giải thể cho doanh nghiệp 'chết lâm sàng'

Bước tiến lớn trong chiến dịch làm sạch mã số thuế

Tại dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, Bộ Tài chính đã đề xuất cơ chế đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế đối với người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình khôi phục, hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Trọng tâm của dự thảo là xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản này phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 đang theo dõi trên hệ thống quản lý thuế.

Đánh giá về đề xuất này, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, đây là bước tiến lớn của chiến dịch làm sạch mã số thuế. Bởi lẽ, gánh nặng tài chính cho quá trình giải thể là điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của những người không còn kinh doanh trên thực tế.

Ông Lê Văn Tuấn

Trong đó, tiền truy thu lệ phí môn bài và tiền phạt chậm nộp lệ phí môn bài là hai khoản tiền lớn nhất, có thể đến hàng chục triệu đồng, nếu doanh nghiệp đã thả trôi nhiều năm.

Theo ông Tuấn, về nguyên tắc, lệ phí môn bài là một loại phí hành chính phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công khi ra hoạt động kinh doanh. Hay nói chính xác hơn, đây là một loại phí đánh vào giấy phép đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp và hộ kinh doanh, dựa trên vốn điều lệ đăng ký (đối với doanh nghiệp) hoặc doanh thu ước tính (đối với hộ kinh doanh).

“Khi người nộp thuế đã ngưng hoạt động nhiều năm, điều này cũng đồng nghĩa, phí hành chính công không được cung cấp cho người nộp thuế trong khoảng thời gian đó. Do đó, việc không truy thu lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài là giải pháp hợp lý, phù hợp với Nghị quyết 198/2025/QH15 về chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ 01/01/2026” – ông Lê Văn Tuấn nói.

Theo ông, điều này cũng giúp tránh được vòng lặp do không đủ nguồn lực tài chính để giải thể doanh nghiệp và hộ kinh doanh, dẫn đến việc người nộp thuế tiếp tục thả trôi, gây khó khăn cho quá trình làm sạch dữ liệu của ngành thuế.

Được giảm tới 80 – 90% chi phí đóng mã số thuế

Trong tờ trình, Bộ tài chính đã trình 2 dự thảo mới nhất. Trong đó, một dự thảo đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài. Dự thảo thứ hai đề xuất chỉ tính mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế bằng 30%, 50%, hoặc 70% so với mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo quy định hiện hành, tùy vào thời điểm người nộp thuế chậm nộp tờ khai thuế.

Để hiểu hai đề xuất này, ông Lê Văn Tuấn đã đưa ra tình huống minh họa đối với trường hợp một doanh nghiệp đã thả trôi từ 2007.

Minh họa chi phí để đóng mã số thuế của một doanh nghiệp

Theo đó, tổng số tiền truy thu lệ phí môn bài là 28.000.000 đồng, và tổng số tiền lãi chậm nộp lệ phí môn bài là 27.271.500 đồng; tổng cộng là 55.271.500 đồng. Nếu phải áp dụng theo quy định hiện nay, người nộp thuế cần phải đóng vào ngân sách nhà nước khoản tiền này.

Tuy nhiên, với đề xuất của dự thảo, người nộp thuế sẽ được xóa nợ lệ phí môn và xóa luôn tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài. Tức, người nộp thuế được xóa khoản nợ liên quan đến lệ phí môn bài là 55.271.500 đồng.

Ngoài ra, theo quy định, người nộp thuế sẽ bị phạt chậm nộp tờ khai thuế, tổng số tiền 23.000.000 đồng. Khi nộp hồ sơ giải thể, người nộp thuế cần phải đóng số tiền phạt này vào ngân sách nhà nước.

Nhưng với đề xuất của dự thảo, người nộp thuế sẽ chỉ phải nộp tiền phạt do chậm nộp tờ khai thuế như sau: Nếu nộp hồ sơ khai thuế từ ngày Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, mức phạt là 30% của tổng số tiền phạt nêu trên, tức chỉ đóng phạt 6.900.000 đồng.

Nếu nộp hồ sơ khai thuế từ ngày 01/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt là 50% của tổng số tiền phạt 23.000.000 đồng, tương đương 11.500.000 đồng.

Còn nếu nộp hồ sơ khai thuế từ ngày 01/01/2028 đến hết ngày 30/6/2028, mức phạt là 70% của tổng số tiền phạt , tương đương 16.100.000 đồng.

Như vậy, với tổng số tiền phạt truy thu, tiền chậm nộp, tiền phạt ban đầu là 78.217.500 đồng, người nộp thuế sẽ được xóa nợ và giảm tiền phạt chậm nộp tờ khai tương ứng số tiền 71.371.500 đồng, hoặc 66.771.500 đồng, hoặc 62.171.500 đồng tùy theo thời gian nộp hồ sơ khai thuế.

Minh họa chi phí được giảm nếu Nghị quyết được thông qua

Nói cách khác, người nộp thuế có thể được giảm đến 80-90% số tiền truy thu, tiền chậm nộp và tiền phạt ngay khi dự thảo nghị quyết được thông qua.

“Đây là một giải pháp giúp người nộp thuế có thể khắc phục hậu quả, không làm kiệt quệ tài chính của người nộp thuế và giúp người nộp thuế có cơ hội khởi nghiệp kinh doanh lần nữa” – ông Lê Văn Tuấn cho hay.

Cần rút ngắn quy trình, thời gian giải thể doanh nghiệp

Cũng theo vị chuyên gia, việc không xóa bỏ hoàn toàn mức phạt do chậm nộp hồ sơ khai thuế là một đề xuất hợp lý. Điều này sẽ nhắc nhở người nộp thuế hai điều:

Thứ nhất, người nộp thuế vẫn phải có trách nhiệm với thực thể kinh doanh do mình lập ra. Trong đó, việc nộp hồ sơ khai thuế theo quy định, là một yêu cầu bắt buộc. Do đó, Nhà nước có thể hỗ trợ người nộp thuế bằng cách giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, nhưng người nộp thuế cũng cần có trách nhiệm cho phần còn lại.

Thứ hai, việc áp dụng mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế chỉ bằng 30%, 50%, hay 70% (tùy thời điểm nộp hồ sơ khai thuế) so với quy định hiện hành nhằm tạo động lực cho người nộp thuế tiến hành nộp hồ sơ giải thể càng sớm càng được lợi. Điều này cũng giúp chiến dịch làm sạch mã số thuế của ngành thuế diễn ra nhanh chóng hơn.

Cũng theo ông, để các đề xuất này và các hướng dẫn trước đó của Bộ tài chính được áp dụng một cách thuận lợi cho việc giải thể doanh nghiệp và hộ kinh doanh sắp tới, Bộ tài chính nên sớm ban hành bộ quy trình hướng dẫn giải thể theo hướng rút gọn và tinh giản, để từ đó có thể rút ngắn quy trình và thời gian giải thể. Bộ quy trình cần sự đồng bộ để không chỉ áp dụng cho ngành thuế, mà còn áp dụng cho các cơ quan ban ngành liên quan khác như Sở tài chính, hay Hải quan.

Về lâu dài, chúng ta vẫn cần rút gọn và đơn giản hóa quy trình giải thể theo hướng áp dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu, để từ đó, chấp nhận giải thể nhanh chóng cho các hồ sơ thuế ít rủi ro. Bởi lẽ, thủ tục giải thể kéo dài và khó khăn cũng là một nguyên nhân dẫn đến tình hình hiện nay.