'Đến 2028, bong bóng AI có thể vỡ và gây suy thoái kinh tế Mỹ'

Lời cảnh báo này được đưa ra vào một thời điểm nhạy cảm đối với ngành công nghiệp AI sau hàng loạt cú sốc liên tiếp trong những tuần gần đây...

Ông Gary Gensler khi còn là Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào năm 2023 - Ảnh: Getty/CNBC.

Ông Gary Gensler khi còn là Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào năm 2023 - Ảnh: Getty/CNBC.

Ông Gary Gensler, người từng giữ cương vị Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), nhận định sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) thực chất là một "bong bóng" có khả năng sẽ vỡ, kéo theo một cuộc suy thoái ở Mỹ trước khi diễn ra cuộc bầu cử tổng thống của nước này vào năm 2028.

"Đó đã là một bong bóng rồi”, ông Gensler - quan chức giám sát cấp cao nhất của thị trường vốn tại Mỹ thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden - nhận định trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin CNN. Lời cảnh báo này được đưa ra vào một thời điểm nhạy cảm đối với ngành công nghiệp AI sau hàng loạt cú sốc liên tiếp trong những tuần gần đây.

Chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ đã dấy lên mối lo ngại trong giới đầu tư về việc siết chặt quản lý đối với các trung tâm dữ liệu - nền tảng cốt lõi cho sự phát triển của AI.

Đồng thời, Washington và Phố Wall vẫn đang chấn động trước vụ mất chức CEO đầy bất ngờ vì bê bối đời tư của nhà sáng lập hãng chip Nvidia, ông Jensen Huang - người được coi là nhân vật quan trọng nhất trong ngành này.

Một thử thách lớn khác đang đến gần, là vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với quy mô kỷ lục của công ty AI Anthropic.

NHỮNG BÀI HỌC TỪ LỊCH SỬ

Ông Gensler, Chủ tịch SEC trong nhiệm kỳ 2021-2025, chỉ ra rằng một lượng vốn khổng lồ - theo một số ước tính lên tới 800 tỷ USD mỗi năm - đang được đổ vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho AI. "Lịch sử cho thấy mỗi khi xuất hiện một công nghệ mới cùng với các khoản đầu tư lớn, sẽ đến lúc đà tăng trưởng chững lại và buộc phải thu hẹp quy mô. Câu hỏi được đặt ra là liệu đó sẽ là một cuộc suy thoái nhẹ hay một kịch bản nghiêm trọng hơn nhiều”, ông nói.

Lời cảnh báo này của ông Gensler tương đồng với quan điểm của nhiều nhân vật nổi tiếng trên Phố Wall và các học giả - bao gồm nhà quản lý quỹ phòng hộ, tỷ phú Ray Dalio, nhà kinh tế học Kenneth Rogoff từ Đại học Harvard, và nhà đầu tư nổi tiếng Mike Novogratz. Những nhân vật có ảnh hưởng này đều đã từng cảnh báo về nguy cơ vỡ bong bóng AI.

Trong cuộc trao đổi với CNN, ông Gensler đã dẫn chứng những ví dụ lịch sử về những công nghệ mang tính đột phá. Ở mỗi trường hợp, sau giai đoạn đầu tư ồ ạt vào cơ sở hạ tầng với kỳ vọng về doanh thu, các lĩnh vực này đều từng trải qua những đợt suy thoái nghiêm trọng.

“Giai đoạn bùng nổ rồi chuyển thành bong bóng trong ngành đường sắt thực sự là một cuộc phiêu lưu đầy biến động, dẫn đến những đợt suy thoái và khủng hoảng kinh tế vô cùng nghiêm trọng. Tương tự như vậy là thời kỳ phổ biến điện năng vào thập niên 1920 hay sự trỗi dậy của internet vào thập niên 1990”, ông Gensler nhận định.

Với công nghệ AI hiện nay, các công ty đang đua nhau đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, mua sắm những loại con chip máy tính tối tân cùng nhiều thiết bị khác. Cùng với đó là một cuộc đua xây dựng các mô hình thông minh nhất và chế tạo những con chip ưu việt nhất, nhằm tận dụng cơ hội kiếm lời từ một “cơn sốt vàng” quy mô lớn trên Phố Wall, đồng thời giành lợi thế về công nghệ trước Trung Quốc.

Tuy nhiên, dòng vốn đang đổ vào lĩnh vực này với tốc độ nhanh hơn khả năng tạo ra lợi nhuận, dẫn tới tình trạng mất cân bằng sớm muộn sẽ phải điều chỉnh.

Việc công ty đang đầu tư quá mức và vay nợ quá nhiều đang gây ra nhiều lo ngại. Ông Gensler nhấn mạnh: “Các tập đoàn công nghệ lớn đang chi tiêu nhiều gấp 5 lần so với mức của ba năm trước… Quy mô đầu tư thực sự là một con số khổng lồ”.

Ông Gensler cũng bày tỏ lo ngại rằng một phần hoạt động chi tiêu này đang bị che giấu. Ông chỉ ra các hình thức cấp vốn vòng tròn (circular financing) và các cấu trúc tài chính phức tạp nằm ngoài bảng cân đối kế toán, khiến việc xác định mức độ rủi ro thực tế trở nên vô cùng khó khăn. “Tại sao các nhà cho vay lại rót nhiều tiền như vậy? Tôi tin rằng lịch sử sẽ chứng minh họ đã cho vay quá nhiều và quá nhanh. Đó chính là bản chất của những giai đoạn bùng nổ dễ dẫn đến đổ vỡ, hay còn gọi là bong bóng tài chính”, ông nói.

BONG BÓNG TỰ ĐIỀU CHỈNH CHỨ KHÔNG VỠ?

Vậy nếu bong bóng AI võ, đâu sẽ là những quân cờ domino đầu tiên đổ xuống? Ông Gensler cho rằng đó sẽ là các “neocloud” - những nhà cung cấp nền tảng điện toán đám mây chuyên biệt, cho các nhà phát triển AI thuê năng lực siêu máy tính khổng lồ.

Vấn đề nằm ở chỗ một số công ty trong số này xây dựng hoạt động kinh doanh dựa trên những khoản nợ chồng chất, nên cực kỳ dễ tổn thương trước những biến động bất ngờ. “Các tập đoàn lớn sẽ trụ vững. Nhưng chính các công ty ‘neocloud’ này mới là nơi chúng ta sẽ chứng kiến những sự đổ vỡ và phá sản”, ông Gensler nói.

Tất nhiên, không phải mọi bong bóng vỡ đều dẫn đến suy thoái kinh tế, và cũng không phải tất cả đều gây ra hậu quả nghiêm trọng. Ông Gensler dự báo nếu bong bóng AI vỡ và gây ra suy thoái, mức độ của cuộc suy thoái đó sẽ “nghiêm trọng ngang với” sự kiện vỡ bong bóng dot-com vào đầu những năm 2000, nhưng sẽ không “khốc liệt bằng” cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn - nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

“Tôi cho rằng chúng ta sẽ chứng kiến sự điều chỉnh định giá và tình trạng nền kinh tế suy yếu trước tháng 11/2028”, thời điểm diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tiếp theo - ông nói.

Trong khi đó, nhiều người ở Phố Wall vẫn giữ niềm tin rằng những tuần vừa qua đã chứng minh sức bền thực sự của cơn sốt AI. Giá cổ phiếu AI dù đã sụt giảm đáng kể nhưng không đến mức sụp đổ, và các nhà đầu tư cũng không rơi vào trạng thái hoảng loạn khi đối diện với các cú sốc gần đây.

“Những gì chúng ta đang thấy ở đây giống như việc không khí dần thoát ra khỏi bong bóng, chứ không phải là bong bóng vỡ tung. Tôi không coi đây là một bong bóng sẽ vỡ. Đây là một dạng bong bóng tự điều chỉnh. Thỉnh thoảng, thị trường liên quan đến AI vẫn sẽ có những nhịp sụt giảm”, ông Ed Yardeni, Chủ tịch của công ty nghiên cứu Yardeni Research, nhận định.

Ông Yardeni, người từng là chuyên gia kinh tế trưởng tại ngân hàng Deutsche Bank vào thời điểm bong bóng dot-com vỡ, thừa nhận rằng cảnh báo của ông Gensler là một “kịch bản có khả năng xảy ra”. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng chính nỗi lo ngại vỡ bong bóng lại đang giúp ngăn chặn tình trạng tăng giá quá mức không bền vững của cổ phiếu AI.

“Nếu mọi người đều tin rằng AI là một bong bóng, thì có lẽ đó lại không phải là bong bóng. Việc những người như ông Gensler giúp chúng ta giữ cái nhìn thực tế là một điều tốt, vì theo một cách nào đó, những cảnh báo đó giúp giảm thiểu rủi ro sụt giảm sâu của thị trường”, ông Yardeni nói.

An Huy

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/den-2028-bong-bong-ai-co-the-vo-va-gay-suy-thoai-kinh-te-my.htm