Thế khó của doanh nghiệp công nghệ Mỹ ở Trung Quốc

Sau vụ từ chức CEO gây chấn động của ông Jensen Huang, nhà sáng lập hãng chip Nvidia, các doanh nghiệp công nghệ Mỹ hoạt động tại Trung Quốc bị rơi vào một vị thế đã khó lại càng khó hơn - theo nhận định của hãng tin CNBC...

Ảnh minh họa - Ảnh: VCG/China Daily.

Ảnh minh họa - Ảnh: VCG/China Daily.

Nhiều câu hỏi đang được đặt ra vào thời điểm này: Làm thế nào để Mỹ duy trì lợi thế trước Trung Quốc trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI)? Liệu Mỹ có nên ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận các loại chip tiên tiến, hay bán những phiên bản có hiệu năng thấp hơn để duy trì sự phụ thuộc của các công ty Trung Quốc vào công nghệ Mỹ?

Ông Huang - người đã từ chức vào tuần trước sau khi bị cáo buộc có quan hệ tình cảm với một phụ nữ bị tình báo Mỹ nghi ngờ là gián điệp Trung Quốc - từng lập luận rằng việc tiếp tục cung cấp công nghệ Mỹ cho Trung Quốc có thể giúp Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua công nghệ.

Trong khi đó, một số ý kiến khác lại ủng hộ các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn đối với việc bán chip. Đầu tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thắt chặt các quy định về chip nhằm hạn chế việc các công ty Trung Quốc tiếp cận với các loại chip tiên tiến của Mỹ thông qua một quốc gia thứ ba. Quy định mới khiến các doanh nghiệp Trung Quốc khó lách các quy định kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ bằng cách sử dụng các trung tâm dữ liệu đặt ở các quốc gia khác.

Theo CNBC, vấn đề mà Nvidia đang đối mặt cũng là một phần trong bài toán khó lớn hơn đối với các công ty công nghệ Mỹ: nên tiếp tục đầu tư vào Trung Quốc đến mức độ nào, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai quốc gia đe dọa khả năng tiếp cận khách hàng và chuỗi cung ứng của họ?

Hôm 15/11, 9 quốc gia - bao gồm Singapore và Anh - đã ký kết “Tuyên bố San Francisco” do Bộ Ngoại giao Mỹ khởi xướng nhằm bảo vệ các công nghệ nhạy cảm.

Công ty tư vấn Strategy Risks nhận định: “Các công ty Mỹ hoạt động tại Trung Quốc đang phải chịu áp trái chiều từ Washington và Bắc Kinh… Những hành động làm hài lòng chính phủ bên này có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng với chính phủ bên kia, từ đó đe dọa đến khả năng tiếp cận thị trường, các khoản đầu tư và uy tín của doanh nghiệp… Các nhà điều hành cần hiểu rõ và tính toán chi phí cho những sự đánh đổi này trước khi đưa ra các quyết định mang tính hệ trọng”.

Tình trạng giảm tốc của nền kinh tế Trung Quốc cùng căng thẳng song phương leo thang đã khiến hoạt động của các doanh nghiệp Mỹ tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn. Trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến trong tuần này, không có nhiều hy vọng về việc hai bên sẽ mở rộng đáng kể thỏa thuận đình chiến thương mại vốn đã rất mong manh đạt được vào mùa thu năm ngoái.

Ông Kyle Chan, một nghiên cứu viên tại Viện Brookings, nói với CNBC rằng các công ty công nghệ Mỹ đang dần đa dạng hóa chuỗi cung ứng để giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, Nvidia và Apple lại là “những trường hợp ngoại lệ rõ rệt” đi ngược lại xu hướng này.

Các nhà phân tích đang theo dõi cách CEO John Ternus của Apple - người kế nhiệm ông Tim Cook vào tháng 10 - sẽ điều hướng công ty như thế nào giữa những căng thẳng song phương Mỹ - Trung.

Ông Chan nhận định: “Ông Ternus có thể đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa, giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc mà ông Cook đã khởi xướng. Dù vậy, khó có thể hình dung một tương lai của Apple mà không có vai trò thiết yếu từ Trung Quốc, xét đến quy mô và chiều sâu của các chuỗi cung ứng sản xuất tại quốc gia này”.

Apple hiện vẫn sản xuất phần lớn điện thoại iPhone tại Trung Quốc. Khu vực “Trung Quốc mở rộng” - bao gồm Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Đài Loan - đóng góp khoảng 15% tổng doanh thu của hãng.

Ông Isaac Stone Fish, CEO của công ty phân tích và tư vấn Strategy Risks, viết trong một bài đăng tạp chí năm nay: “Hướng đi hợp lý nhất chính là ‘phân ly có kiểm soát’. Thay vì những trì hoãn liên tục hay các tuyên bố mơ hồ - vốn là đặc điểm trong nhiệm kỳ của Tim Cook - Apple cần một cam kết chiến lược thực sự. Đó là xây dựng một công ty có khả năng thích ứng với việc giảm bớt sự hiện diện tại Trung Quốc, mà vẫn duy trì được năng lực sản xuất ở trình độ tiên tiến nhất”.

Tuy nhiên, tầm ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc cũng đồng nghĩa với việc bất kỳ biện pháp trả đũa nào từ Bắc Kinh nhằm đáp lại các chính sách cứng rắn hơn từ phía Mỹ đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Các tập đoàn đa quốc gia của Mỹ đã đổ tới thị trường Trung Quốc kể từ khi quốc gia này bắt đầu mở cửa trở lại cho các doanh nghiệp nước ngoài vào thập niên 1980. Nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc đã có những năm tháng tăng trưởng mạnh mẽ, và các nhà máy của nước này đã không ngừng đẩy mạnh sản xuất, đến mức chiếm tới 40% lượng xuất khẩu hàng hóa bằng container toàn cầu trong mùa hè năm nay. Quá trình xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tại Mỹ đã và đang phụ thuộc nhiều vào linh kiện sản xuất tại Trung Quốc.

Ngoài ra, Trung Quốc đã thâu tóm quyền kiểm soát chuỗi cung ứng các loại khoáng sản thiết yếu, tận dụng ưu thế về đất hiếm để làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Dù nguồn cung đất hiếm bên ngoài Trung Quốc đã bắt đầu được mở rộng, theo ông Cameron Johnson - một đối tác cấp cao tại công ty tư vấn kinh doanh Tidalwave Solutions ở Thượng Hải - “quy mô này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của thế giới để tiếp tục sản xuất hàng hóa và duy trì sự phát triển của các ngành công nghiệp”.

Ông Johnson dẫn chứng về tình trạng thiếu hụt yttrium sắp xảy ra, có thể hạn chế quá trình sản xuất và sửa chữa động cơ máy bay. “Hiện tại hoàn toàn không có một lộ trình cụ thể nào. Đây thực sự là một trong những vấn đề lớn nhất. Các doanh nghiệp không biết chắc liệu những gì họ đặt mua hôm nay có còn tiếp tục được cung ứng trong tương lai hay không”, ông nói.

Bình Minh

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/the-kho-cua-doanh-nghiep-cong-nghe-my-o-trung-quoc.htm