Đến 2050, cả nước quy hoạch 43 tuyến cao tốc, dài gần 9.000 km
Bộ Xây dựng vừa ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch nhằm định hướng phát triển đồng bộ, hiện đại hệ thống đường bộ quốc gia, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế, liên kết vùng và phát triển bền vững trong dài hạn.
Theo quy hoạch được phê duyệt, đến năm 2050, mạng lưới đường cao tốc trên cả nước sẽ gồm 43 tuyến, với tổng chiều dài khoảng 8.920 - 8.923 km. Hệ thống này được tổ chức theo các trục dọc, trục ngang và các tuyến vành đai đô thị lớn, bảo đảm tính liên thông, kết nối hiệu quả giữa các vùng kinh tế trọng điểm.
Trong tổng thể mạng lưới, trục dọc Bắc - Nam tiếp tục là trục giao thông chiến lược, gồm hai tuyến chính là cao tốc Bắc - Nam phía Đông với chiều dài khoảng 2.065 km và cao tốc Bắc - Nam phía Tây dài khoảng 1.205 km. Hai tuyến này có vai trò kết nối xuyên suốt các vùng, tạo hành lang vận tải chủ lực, đồng thời hỗ trợ phát triển không gian kinh tế dọc trục đất nước.
Song song với trục dọc, hệ thống cao tốc theo vùng cũng được quy hoạch tương đối đồng đều. Khu vực phía Bắc có 14 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 2.242 km; khu vực miền Trung và Tây Nguyên có 11 tuyến, dài khoảng 1.353 km; trong khi khu vực phía Nam được quy hoạch 11 tuyến với chiều dài khoảng 1.342 km. Cách phân bổ này nhằm tăng cường khả năng kết nối nội vùng và liên vùng, đồng thời giảm áp lực cho các trục giao thông hiện hữu.
Ảnh minh họa
Quy hoạch đặc biệt chú trọng đến các tuyến vành đai tại Hà Nội và TP.HCM nhằm giảm ùn tắc, phân luồng giao thông và mở rộng không gian phát triển đô thị. Theo đó, đến năm 2050, Hà Nội sẽ có 3 tuyến vành đai với tổng chiều dài khoảng 417 km, trong khi TP.HCM có 2 tuyến vành đai với chiều dài khoảng 299 km. Các tuyến này đóng vai trò kết nối hệ thống cao tốc quốc gia với mạng lưới giao thông đô thị và khu vực vệ tinh.
Cùng với cao tốc, quy hoạch xác định hệ thống quốc lộ gồm 172 tuyến với tổng chiều dài khoảng 28.614 km. Trong đó, trục dọc Bắc - Nam tiếp tục dựa trên quốc lộ 1, dài khoảng 2.218 km, và đường Hồ Chí Minh với chiều dài khoảng 1.894 km, giữ vai trò huyết mạch trong vận tải đường bộ quốc gia.
Theo phân vùng, khu vực phía Bắc được quy hoạch 21 tuyến quốc lộ chính yếu với chiều dài khoảng 6.530 km và 34 tuyến quốc lộ thứ yếu dài khoảng 3.857 km. Khu vực miền Trung và Tây Nguyên có 24 tuyến quốc lộ chính yếu dài khoảng 4.275 km và 47 tuyến quốc lộ thứ yếu với chiều dài khoảng 4.393 km. Tại khu vực phía Nam, hệ thống quốc lộ gồm 17 tuyến chính yếu dài khoảng 2.378 km và 27 tuyến thứ yếu dài khoảng 3.069 km.
Theo tính toán, nhu cầu sử dụng đất cho phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ theo quy hoạch vào khoảng hơn 200.000 ha. Đây là thách thức lớn trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, đòi hỏi công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng và sử dụng đất phải được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.
Tổng nhu cầu vốn đầu tư cho hệ thống đường bộ theo quy hoạch ước tính khoảng 3,2 - 3,23 triệu tỷ đồng. Nguồn vốn được huy động từ ngân sách Nhà nước, trái phiếu Chính phủ, vốn vay ODA, vốn ngoài ngân sách và các nguồn hợp pháp khác. Việc đầu tư sẽ được triển khai theo lộ trình, căn cứ vào dự báo nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực trong từng giai đoạn.
Quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm cụ thể hóa hướng tuyến, quy mô các tuyến cao tốc và quốc lộ; xác định các điểm khống chế chính, cầu, hầm, nút giao quan trọng và phương án kết nối với các phương thức vận tải khác. Đồng thời, quy hoạch cũng là căn cứ để các địa phương triển khai các quy hoạch liên quan, quản lý không gian phát triển và tổ chức đầu tư theo phân cấp.
Bên cạnh đó, quy hoạch xác định rõ lộ trình thực hiện từng đoạn tuyến cao tốc và quốc lộ đến năm 2030 và giai đoạn sau năm 2030, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng.
Theo Bộ Xây dựng, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345 km tuyến chính đường cao tốc và 458 km đường dẫn, nút giao, nâng tổng chiều dài cao tốc lên 3.803 km. Ngoài ra, 1.701 km đường bộ ven biển cũng đã được đưa vào khai thác.
Riêng trong năm 2025, ngành giao thông hoàn thành 1.491 km đường cao tốc, 456 km quốc lộ và 251 km đường ven biển. Kết quả này cho thấy bước tiến vượt bậc so với các giai đoạn trước, khi giai đoạn 2001 - 2010 chỉ hoàn thành 89 km cao tốc và giai đoạn 2011 - 2020 đạt 1.163 km. Theo mục tiêu của Chính phủ, đến năm 2030, tổng chiều dài đường cao tốc cả nước sẽ đạt khoảng 5.000 km, tạo nền tảng hạ tầng then chốt cho phát triển kinh tế trong giai đoạn tiếp theo.
