Đến năm 2030, ít nhất 50% nhiệm vụ khoa học đặt hàng có doanh nghiệp tham gia

Đề án được ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ công bố tại cuộc họp báo Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 4/11, hướng tới chuyển từ quản lý theo nhiệm vụ sang quản trị dựa trên mục tiêu, sản phẩm và tác động thực tế.

Ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ trình bày Đề án tại họp báo sáng 4/11.

Theo Quyết định 1951/QĐ-TTg, Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% nhiệm vụ đặt hàng có doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp thực hiện; tỷ lệ này tiếp tục tăng lên 60% vào năm 2035. Phấn đấu có ít nhất 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ cốt lõi vào năm 2030 và nâng lên ít nhất 30 doanh nghiệp vào năm 2035.

Đến năm 2030, hình thành ít nhất 20 sản phẩm trọng điểm và sản phẩm chiến lược; đến năm 2035 có ít nhất 50 sản phẩm được thương mại hóa ở quy mô công nghiệp, đồng thời đạt tỷ lệ 40% kết quả nghiên cứu được bảo hộ sở hữu trí tuệ hoặc công bố quốc tế vào năm 2030, tích lũy tăng lên 50% vào năm 2035.

Ngoài ra, phấn đấu hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực vào năm 2030 và tích lũy đạt ít nhất 50 nhóm đạt chuẩn quốc tế vào năm 2035.

Việc nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp tham gia không chỉ bảo đảm tính ứng dụng của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ mà còn biến doanh nghiệp thành đầu tàu đầu tư, thử nghiệm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Lý giải về nguyên nhân tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia, ông Hoàng Anh Tú cho biết, giai đoạn 2016-2025, hệ thống khoa học và công nghệ quốc gia đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận với khoảng 42 chương trình, triển khai gần 4.800 nhiệm vụ, công bố 6.677 bài báo quốc tế thuộc hệ thống WoS/Scopus và đào tạo 1.579 tiến sĩ. Tuy nhiên, nguồn lực còn phân tán, nhiều nhiệm vụ quy mô nhỏ; có nội dung và mục tiêu giao thoa. Cùng với đó, kết quả nghiên cứu chưa tiếp nối hiệu quả sang công nghệ và sản phẩm. Công tác quản lý cũng còn thiên về thủ tục, chưa đánh giá đầy đủ hiệu quả và tác động thực tế.

Trước thực tế này, Đề án định hướng hệ thống chương trình theo 6 nhóm: phát triển tiềm lực; nghiên cứu cơ bản; trọng điểm quốc gia; đổi mới sáng tạo; công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; chuyển đổi số quốc gia.

Trong năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã rà soát 33 chương trình quốc gia hiện hành, trong đó có 25 chương trình thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và 8 chương trình thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ.

Việc rà soát, tổ chức lại được thực hiện theo bốn bước. Thứ nhất, rà soát đánh giá sự cần thiết, kết quả thực hiện, hiệu quả và mức độ trùng lặp giữa các chương trình. Thứ hai, xây dựng phương án tổ chức lại, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra và phương án xử lý đối với từng chương trình. Thứ ba, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo đúng quy định. Thứ tư, tổ chức thực hiện, chuyển tiếp, bảo đảm xử lý phù hợp các nhiệm vụ hợp đồng, kinh phí, tài sản và kết quả nghiên cứu đã được hình thành.

“Quá trình này giúp từng bước khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, giảm trùng lặp và tập trung đầu tư cho những nhiệm vụ có quy mô, có trọng tâm, trọng điểm và khả năng tạo ra kết quả thực chất”, ông Tú cho biết.