Đền thờ danh nhân Nguyễn Cao - địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống

Danh nhân Nguyễn Cao tên thật là Nguyễn Thế Cao, còn được gọi là “Quan Tán Cách Bi”, sinh năm Đinh Dậu (1837) tại làng Cách Bi, nay thuộc tổ dân phố Cách Bi, phường Bồng Lai. Sau khi đỗ đạt, thay vì sớm ra làm quan, ông trở về quê mở trường dạy học. Ở ông hội tụ phẩm chất của một nhà khoa bảng, nhà giáo và nhà trí thức luôn đau đáu trước vận mệnh dân tộc.

Đền thờ danh nhân Nguyễn Cao nhìn từ trên cao.

Khi thực dân Pháp từng bước mở rộng xâm lược, đất nước đứng trước cảnh lầm than, Nguyễn Cao đã lựa chọn con đường đứng lên chống giặc. Ông bị thực dân Pháp giết hại tại Vườn Dừa (Hoàn Kiếm, Hà Nội) ngày 14/4/1887.

Theo tư liệu lịch sử, đền thờ Nguyễn Cao vốn được khởi dựng từ thời Nguyễn với quy mô nhỏ, ban đầu chỉ là một miếu thờ. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, công trình bị phá hủy. Với mong muốn tri ân công lao và tưởng nhớ danh nhân Nguyễn Cao, năm 1993, Nhân dân Cách Bi đã đóng góp xây dựng lại đền. Năm 2020, tỉnh Bắc Ninh (nay là thành phố Bắc Ninh) đầu tư dự án xây dựng khu đền thờ Nguyễn Cao mới tại vị trí cách đền cũ khoảng 150 m về phía Tây Bắc. Khu đền thờ mới có tổng diện tích 48.257 m², diện tích xây dựng khoảng 2.200 m², gồm nhiều hạng mục như: Khu đền thờ chính; nhà tả vu, hữu vu; nghi môn ngoại, nghi môn nội; nhà bia cùng các công trình phụ trợ. Dự án được khánh thành, đưa vào sử dụng từ năm 2022.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Nam, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Bồng Lai, hằng năm, địa phương đều tổ chức Lễ tưởng niệm danh nhân Nguyễn Cao. Lễ tưởng niệm được tổ chức từ ngày 21 đến 23/3 (âm lịch), với hai phần chính là phần lễ và phần hội. Sau nghi lễ dâng hương và tế lễ, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức sôi nổi.

Hằng năm, di tích đón hàng trăm lượt khách, trong đó có nhiều đoàn học sinh đến tham quan, dâng hương, tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của danh nhân.