Di sản xe đạp Thống Nhất thành tác phẩm nghệ thuật độc lạ

Trong không gian của Thống Nhất Lab (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) - một thương hiệu thuộc công ty Xe đạp Thống Nhất, The Sense of Heritage diễn ra suốt tháng 8 (1-31/8) với hai dự án nghệ thuật khai thác xe đạp Thống Nhất từ những chất liệu khác nhau. Một bên sử dụng các bộ phận cơ khí kết hợp với hoa, bên còn lại chuyển những dấu mốc lịch sử của dòng xe thành mùi hương.

Trong phần sắp đặt của thương hiệu hoa Flowers by Nuun, bánh răng, nan hoa và các chi tiết kim loại được đặt cùng các loài hoa Thảo đường Hoàng đế (Protea King), Thảo đường Vệ nữ (Protea Venus) và hoa hành cảnh màu trắng (Allium Snowball). Sự tương phản giữa vật liệu công nghiệp và hoa tạo nên cấu trúc thị giác chính của tác phẩm.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, Phương Nguyễn, Giám đốc thương hiệu Xe đạp Thống Nhất, cho biết ý tưởng xuất phát từ việc nhìn chiếc xe như một vật thể gắn với đời sống của nhiều thế hệ. Khi tách khỏi công năng ban đầu, những chi tiết cơ khí trở thành chất liệu để nghệ sĩ khai thác các lớp nghĩa về văn hóa và ký ức. Trong tác phẩm này, hoa được sử dụng như một chất liệu độc lập, đặt cạnh kim loại để hình thành một cách diễn giải mới về vật thể quen thuộc.

Một hướng tiếp cận khác được thể hiện trong dự án của hãng nước hoa niché Parfumélite. Lịch sử xe đạp Thống Nhất được chuyển thành một cấu trúc mùi hương với những nốt gợi đến mạt sắt vừa gia công, dầu tra xích xe, khói, bê tông và những gánh xe hoa Hà Nội. Tác phẩm xoay quanh các mốc 1957, 1972, 2017 cùng hình ảnh gánh xe hoa, đưa những thông tin vốn thường được trình bày bằng tư liệu lịch sử sang một hình thức cảm nhận khác.

Năm 1957 gắn với giai đoạn đầu của xe đạp Thống Nhất, bắt nguồn từ Liên hiệp Xe đạp Miền Nam. Năm 1972 đặt câu chuyện trong bối cảnh chiến tranh. Năm 2017 đánh dấu giai đoạn cổ phần hóa và đổi mới. Các mốc thời gian được chuyển thành những lớp hương, kết hợp với các mùi gắn với vật liệu, sản xuất và đời sống đô thị. Mùi hương vì thế trở thành phương tiện kể chuyện thay cho văn bản và hình ảnh.

Hai dự án sử dụng hai ngôn ngữ nghệ thuật khác nhau, một bên khai thác hình thái, vật thể và chất liệu công nghiệp qua hoa; bên còn lại dùng khứu giác để diễn giải lịch sử và thời gian. Điểm chung là cả hai không tái tạo chiếc xe nguyên bản, mà chọn những chi tiết và dấu mốc từ đó làm chất liệu sáng tác. Theo giám đốc Phương Nguyễn, khi di sản được đưa vào nghệ thuật, câu chuyện không còn đi theo một cách kể cố định. Một bánh răng có thể trở thành thành phần của tác phẩm hoa, trong khi một mốc thời gian có thể được chuyển thành một lớp hương.

Cách làm này đưa những chi tiết quen thuộc của xe đạp Thống Nhất vào một bối cảnh mới. Bánh răng, nan hoa, kim loại hay mùi dầu máy không còn chỉ gắn với công năng của chiếc xe, mà trở thành chất liệu để nghệ sĩ sáng tạo. Người xem cũng có nhiều cách để tiếp cận câu chuyện, từ nhìn tác phẩm đến cảm nhận mùi hương.

Theo định hướng của không gian, The Sense of Heritage là một thử nghiệm mở cho những dự án tiếp theo. Các tác phẩm sẽ tiếp tục được phát triển ở nhiều hình thức khác nhau, từ trưng bày, thời trang đến thiết kế ứng dụng. Với dự án hiện tại, giá trị chính nằm ở quá trình đưa một vật thể công nghiệp đã quen thuộc vào thực hành nghệ thuật, từ đó tạo thêm những cách nhìn về lịch sử và văn hóa gắn với nó.