'Địa chỉ đỏ' bên dòng sông Cầu

Kỷ niệm không quên

Giữa bao câu chuyện về Bác Hồ với quê hương Bắc Ninh, hình ảnh Người về thăm vào giữa mùa nước lũ ngày 25/7/1960 vẫn được người dân tổ dân phố Thống Thượng (phường Nhân Hòa) khắc ghi, truyền kể qua các thế hệ. Không cờ hoa, không khẩu hiệu, Bác về làng với đôi dép cao su, bộ quần áo nâu, nhanh chóng đi kiểm tra công tác hộ đê, ân cần trò chuyện, thăm hỏi người dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh kiểm tra đê kè Thống Thượng năm 1960. Ảnh tư liệu

Người dân Thống Thượng kể, năm ấy, nước sông Cầu dâng cao sau nhiều ngày mưa lớn, nhiều đoạn đê có nguy cơ sạt lở, đe dọa sự an toàn của tuyến đê trọng yếu. Trong lúc chính quyền địa phương và người dân đang thấp thỏm hộ đê, một buổi sáng, bất ngờ có ba chiếc xe ô tô dừng lại bên bờ kè Thống Thượng. Một cụ già mặc quần áo nâu, chân đi dép cao su bước xuống men theo triền đê, mắt chăm chú quan sát dòng nước cuồn cuộn chảy. Không ai khác, đó chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông Nguyễn Tiến Nên (76 tuổi) ở tổ dân phố Thống Thượng năm ấy đã gặp Bác trên đê sông Cầu. Bồi hồi ôn lại kỷ niệm không thể nào quên, ông Nên xúc động: "Tôi chính là cậu bé cởi trần mặc quần đùi trong bức ảnh tư liệu năm xưa. Lúc đó tôi 10 tuổi nhưng nhà nghèo nên vẫn chưa được đi học, tôi đang đi bắt cua ngoài bờ đầm, thấy xe ô tô về làng thì tò mò chạy đến xem. Đến nơi, thấy một cụ già đứng trên đê nhìn nước thì tôi đến gần nhưng không biết đó là Bác Hồ".

Trong khoảng hơn một tiếng đồng hồ, Bác xem xét tỉ mỉ từng đoạn đê. Bác hỏi về mực nước lên xuống, nắm bắt tình hình chuẩn bị chống lụt của cán bộ và Nhân dân địa phương. Khi thấy người dân có sáng kiến dùng cọc tre cắm tiêu ở vị trí xung yếu để phát hiện sụt lở ngầm, Bác đã khen ngợi và căn dặn nên phổ biến kinh nghiệm cho các làng có đê.

Bác còn đi đến điếm canh đê kiểm tra các vật dụng phòng, chống lụt bão. Không chỉ kiểm tra trên bờ, Bác xắn quần lội xuống chỗ có mạch sủi và cảnh báo đó là dấu hiệu nước sẽ thấm qua thân đê. Khi thấy người dân phải gánh nước ao hồ về dùng, Bác căn dặn cán bộ địa phương hướng dẫn bà con giữ gìn vệ sinh, đào giếng khơi để bảo đảm nguồn nước sinh hoạt.

Một chuyến thăm không báo trước, không nghi thức phô trương, chỉ có những lời hỏi han nhẹ nhàng, ân cần, chính sự giản dị, gần gũi của Bác đã để lại trong lòng người dân Thống Thượng ký ức không thể phai mờ.

Giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ

Sau này, khi trưởng thành đi bộ đội rồi chuyển công tác sang ngành Công an, ông Nguyễn Tiến Nên vẫn luôn đau đáu với mong muốn lưu giữ dấu ấn lịch sử về chuyến thăm của Bác. Khoảng đầu những năm 2000, ông Nên đề xuất và cùng Chi hội Cựu chiến binh thôn Thống Thượng (nay là tổ dân phố Thống Thượng) xây dựng một ban thờ Bác Hồ ngay trên nền điếm canh đê cũ - nơi Bác từng về kiểm tra công tác phòng, chống lụt bão.

Nơi ghi dấu sự kiện Bác Hồ thăm Bắc Ninh, kiểm tra đê sông Cầu năm 1960.

Năm 2022, Nhà nước đầu tư xây dựng công trình khang trang ghi dấu nơi Bác về kiểm tra đê tại vị trí K64+650 đê Hữu Cầu với tấm bia đá khắc dòng chữ: "Nơi Bác Hồ kiểm tra công tác phòng, chống lụt bão năm 1960". Địa điểm này đã trở thành nơi giáo dục truyền thống, góp phần bồi đắp niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời khơi dậy tình cảm kính yêu, lòng biết ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông Nguyễn Văn Tưởng, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Thống Thượng chia sẻ: Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm, kiểm tra công tác phòng, chống lụt bão năm 1960 là niềm tự hào của cán bộ, đảng viên và Nhân dân địa phương. Qua những tư liệu lịch sử được lưu giữ, người dân Thống Thượng càng thêm thấu hiểu ý nghĩa đặc biệt của sự kiện này đối với quê hương.

Không chỉ tự hào, cán bộ và Nhân dân địa phương luôn ý thức rõ trách nhiệm gìn giữ, chăm sóc, bảo vệ địa điểm lưu dấu chuyến thăm của Bác. Tổ dân phố đã giao Chi hội Cựu chiến binh thường xuyên vệ sinh môi trường, cắt tỉa cây xanh, chăm sóc cảnh quan để di tích luôn sạch đẹp, trang nghiêm.

Ông Nguyễn Tiến Nên mong Nhà nước tiếp tục quan tâm, có thể xây dựng nhà lưu niệm hoặc nhà truyền thống để lưu giữ tư liệu, hiện vật về chuyến thăm, kiểm tra của Bác, tạo không gian để Nhân dân và du khách tìm hiểu lịch sử. Đó không chỉ là trách nhiệm gìn giữ ký ức về Bác mà còn là cách giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Câu chuyện Bác Hồ về thăm Bắc Ninh, kiểm tra đê sông Cầu giữa mùa nước lũ năm 1960 là một sự kiện lịch sử, qua đó nhắc nhở mỗi chúng ta học tập và làm theo Bác về đức tính giản dị và tinh thần gần dân, vì dân, thương dân sâu sắc.

Theo Thạc sĩ Đỗ Thị Thủy, nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2, hệ thống các di tích, địa danh, địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và làm việc tại tỉnh Bắc Ninh có vai trò quan trọng trong việc giáo dục truyền thống yêu nước đối với các tầng lớp Nhân dân. Việc tiếp tục thực hiện các nghiên cứu khoa học về những di tích, địa danh Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và làm việc tại tỉnh Bắc Ninh là hết sức cần thiết, làm căn cứ cho các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương định hướng, triển khai các giải pháp hiệu quả hơn để bảo tồn, phát huy giá trị di tích, địa danh ghi dấu chân của Bác.