Điểm chuẩn đại học 2026: STEM bứt phá, có sự chuyển dịch trong xu hướng chọn ngành

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo). Ảnh: daibieunhandan.vn

Thí sinh đã trúng tuyển và có nguyện vọng theo học cần hoàn thành xác nhận nhập học trước 17 giờ ngày 21/8/2026. Nhìn từ mặt bằng điểm chuẩn đại học năm nay, các chuyên gia nhận định đang có sự dịch chuyển đáng chú ý trong lựa chọn ngành học của thí sinh. Nếu những năm trước, các ngành kinh tế, kinh doanh thường chiếm ưu thế ở nhóm điểm cao, năm nay các lĩnh vực STEM, công nghệ chiến lược và Sư phạm nổi lên với nhiều ngành có điểm chuẩn tiệm cận hoặc chạm ngưỡng tuyệt đối.

STEM dẫn đầu nhóm điểm chuẩn cao

Điểm chuẩn năm nay ghi nhận nhiều mức điểm nổi bật ở các ngành trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, thiết kế vi mạch và các lĩnh vực công nghệ then chốt.

Tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, ngành Trí tuệ nhân tạo đạt 30/30 điểm sau quy đổi. Đây là lần đầu tiên trường có ngành đạt điểm chuẩn tuyệt đối. Các ngành Khoa học dữ liệu, Thiết kế vi mạch và Khoa học máy tính cũng nằm trong nhóm có điểm chuẩn cao.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo chương trình tiên tiến dẫn đầu với 29,54 điểm; Khoa học máy tính và An toàn không gian số chương trình tiên tiến đều có điểm chuẩn trên 29 điểm. Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh có Khoa học máy tính chương trình tiên tiến lấy 29,32 điểm; Trí tuệ nhân tạo 28,68 điểm.

Cùng với STEM, Sư phạm tiếp tục là nhóm ngành có sức hút mạnh. Tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Sư phạm Hóa học dẫn đầu với 29,83 điểm; Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử cùng lấy 29,80 điểm; Sư phạm Vật lý 29,78 điểm và Sư phạm Toán 29,49 điểm.

Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Sư phạm Toán dạy bằng tiếng Anh lấy 29 điểm; Sư phạm Hóa học 28,99 điểm và Sư phạm Toán học 28,95 điểm.

Trong khi đó, các ngành kinh tế, kinh doanh vẫn duy trì mức điểm chuẩn cao. Tại Trường Đại học Ngoại thương, Kinh tế đối ngoại chương trình tiên tiến lấy 29,7 điểm; Kinh doanh quốc tế và Phân tích dữ liệu kinh doanh cùng lấy 29,5 điểm. Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Kiểm toán có điểm chuẩn 28,84; Thương mại điện tử 28,62; Logistics và quản lý chuỗi cung ứng 28,53 điểm.

Như vậy, trong nhóm ngành kinh tế, những lĩnh vực liên quan đến phân tích dữ liệu, thương mại điện tử, logistics đang chiếm vị trí nổi bật. Điều này cho thấy thí sinh có xu hướng lựa chọn những chương trình đáp ứng yêu cầu mới của thị trường lao động, trong đó công nghệ và dữ liệu ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Ở khối ngành Báo chí, Khoa học xã hội, điểm chuẩn năm nay ghi nhận mức điểm giảm. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội lấy điểm chuẩn từ 19 - 25,5 điểm, trong khi năm trước dao động từ 21,75 đến 29 điểm. Báo chí và Quan hệ công chúng lần lượt lấy 22 và 24,2 điểm, trong khi năm trước đều ở mức 25 - 26 điểm trở lên.

Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, điểm chuẩn nhóm ngành Báo chí cũng giảm đáng kể. Nếu năm ngoái các chương trình phổ biến ở mức 35 - 37 điểm theo thang điểm 40, năm nay chỉ còn 28,1 - 32,83 điểm.

Chính sách và thị trường lao động tác động đến lựa chọn ngành

Qua kết quả tuyển sinh đại học năm 2026, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhận thấy sự chuyển dịch rõ nét của thí sinh sang các nhóm ngành khoa học cơ bản, STEM, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh các nhóm ngành này được hưởng chính sách học bổng của Chính phủ theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, điểm chuẩn của những ngành, chương trình đào tạo thuộc các nhóm này cao hơn năm 2025 và những năm trước. Đáng chú ý, không chỉ số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển tăng mà những thí sinh có năng lực, kết quả học tập và kết quả thi tốt nghiệp Trung học phổ thông tốt cũng lựa chọn các nhóm ngành thuộc lĩnh vực STEM để đăng ký xét tuyển năm 2026. Một số chương trình, ngành đào tạo thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn cũng có điểm chuẩn tương đối cao.

Bên cạnh sự gia tăng sức hút của STEM, theo ông Nguyễn Tiến Thảo, các ngành quản trị kinh doanh, kinh tế vẫn là nhóm có sức hút trong thời gian qua. Đây là những ngành được nhiều thí sinh chuẩn bị từ những năm lớp 10, lớp 11, thậm chí định hướng từ 3-4 năm trước. Đặc biệt, các chương trình đào tạo có nội dung tính toán, phân tích dữ liệu, thống kê trong quản trị kinh doanh, kinh tế, tài chính vẫn được quan tâm. Các trường tiếp tục duy trì mức điểm chuẩn cao đối với những nhóm ngành này.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho rằng, bên cạnh sự đột phá của các ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ, những nhóm ngành khác cũng cần được quan tâm. Nhân tài không chỉ tập trung ở một vài lĩnh vực mà cần cho tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Quốc gia chỉ có thể phát triển khi công nghệ trở thành động lực đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng quan điểm về tác động của chính sách, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, chính sách hỗ trợ của Nhà nước có tác động rõ rệt đến sức hút của một số ngành. Khi chưa có chính sách hỗ trợ học phí và các chính sách liên quan đến đội ngũ nhà giáo, Sư phạm chưa thực sự thu hút thí sinh. Khi chính sách hỗ trợ được triển khai, sức hút của ngành tăng lên, kéo theo điểm chuẩn và chất lượng đầu vào được cải thiện.

Theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, những lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên đầu tư, đặc biệt là công nghệ chiến lược, cũng có xu hướng tăng điểm trúng tuyển. Trí tuệ nhân tạo, robot, tự động hóa có khả năng thu hút thêm thí sinh nhờ chính sách đầu tư và hỗ trợ người học. Đây là yếu tố tác động đến lựa chọn ngành học và chất lượng đầu vào.

Tuy nhiên, Giáo sư Nguyễn Đình Đức lưu ý không phải tất cả các ngành công nghệ đều tăng điểm. Riêng công nghệ thông tin, điểm chuẩn năm nay có xu hướng thấp hơn một số năm trước. Một trong những nguyên nhân là tác động của thị trường việc làm và sự phát triển nhanh của AI. Công nghệ này đang có khả năng thực hiện một số công việc trước đây cần đến nhân lực, trong đó có những thao tác liên quan đến lập trình, qua đó tác động nhất định đến tâm lý lựa chọn ngành của thí sinh.

Các chuyên gia cho rằng, lựa chọn ngành học của thí sinh ngày càng chịu tác động đồng thời của định hướng phát triển đất nước, chính sách hỗ trợ của Nhà nước và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Sự bứt phá của STEM, công nghệ chiến lược và Sư phạm cho thấy điểm chuẩn không đơn thuần phản ánh quan hệ cung - cầu tuyển sinh mà còn phần nào phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và kỳ vọng nghề nghiệp của thí sinh.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ cấu đào tạo cần bảo đảm sự cân đối giữa các lĩnh vực, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, vừa cung cấp nhân lực cho kinh tế và các lĩnh vực xã hội. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng các mục tiêu phát triển dài hạn.