Điểm tựa chăm sóc sức khỏe nơi phên giậu

Bác sĩ Trạm Y tế xã Xín Mần khám sức khỏe cho Nhân dân.

Giữ nhịp chăm sóc sức khỏe ban đầu

Những ngày cận kề Tết Nguyên đán 2026, khi nhiều gia đình còn đang sum họp, anh Giàng A Tùng, thôn Quán Dín Ngài, xã Xín Mần bị đau bụng. Đường núi đêm khuya gập ghềnh, nếu phải chuyển lên tuyến trên sẽ mất hàng giờ di chuyển. Gia đình đưa anh đến Trạm Y tế xã. Sau thăm khám, các y, bác sĩ chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, xử trí kịp thời, theo dõi sát. Sáng hôm sau, sức khỏe anh ổn định, không phải chuyển tuyến. “Những ngày giáp Tết mà các y, bác sĩ vẫn trực đầy đủ. Được khám ngay trong đêm, tôi yên tâm lắm”, anh Tùng chia sẻ.

Sau sáp nhập, Trạm Y tế xã Xín Mần quản lý địa bàn rộng hơn trước, khối lượng công việc tăng lên. Tuy nhiên, các điểm y tế cũ vẫn được duy trì hoạt động theo lịch cố định hằng tuần; các dịch vụ như tiêm chủng, cấp thuốc bảo hiểm y tế, quản lý bệnh mạn tính vẫn thực hiện ngay tại cơ sở. Nhờ vậy, dù phạm vi quản lý thay đổi, người dân cơ bản không phải di chuyển xa hơn để tiếp cận dịch vụ y tế ban đầu. Đồng chí Hoàng Hoa Thám, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Xín Mần cho biết: “Hiện Trạm có 5 cơ sở vệ tinh, với 3 bác sĩ, 1 cử nhân điều dưỡng, 2 nữ hộ sinh và 13 y sĩ. Xác định nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân, Trạm Y tế Xín Mần phân công cán bộ phụ trách từng thôn, bản; xây dựng lịch trực cụ thể, bảo đảm 24/24 giờ tại trụ sở chính và luân phiên tại các điểm. Quan điểm là trụ sở có thể thay đổi, nhưng việc chăm sóc sức khỏe cho người dân không được gián đoạn”.

Tại xã Thắng Mố, địa bàn rộng, nhiều thôn cách trung tâm xã hàng chục km đường đèo dốc. Năm 2025, Trạm Y tế xã thực hiện trên 5.000 lượt khám, điều trị bệnh thông thường; đồng thời tổ chức 12 đợt khám sức khỏe định kỳ lưu động tại các thôn, với tổng trên 3.200 lượt người được khám, đạt gần 98% số đối tượng thuộc diện quản lý (người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em và người mắc bệnh mạn tính). Việc tổ chức khám lưu động theo thôn, bản chính là giải pháp giúp nâng tỷ lệ bao phủ chăm sóc sức khỏe định kỳ, nhất là với người già, người khó khăn trong đi lại. Nhờ đó, nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường được phát hiện sớm, quản lý ngay từ tuyến xã, hạn chế biến chứng và giảm áp lực cho tuyến trên. Bà Mua Thị Vàng, thôn Lủng Phủng A, chia sẻ: “Lúc nghe sáp nhập xã, tôi lo phải đi xa hơn để khám bệnh. Nhưng các y, bác sĩ vẫn về điểm cũ theo lịch, người già như chúng tôi không phải đi xa, rất thuận tiện”.

Phát huy vai trò y tế thôn bản

Khi địa bàn rộng hơn, dân cư phân tán hơn sau sáp nhập, vai trò của đội ngũ y tế thôn bản càng trở nên quan trọng. Đây chính là “cánh tay nối dài” giúp Trạm Y tế nắm chắc tình hình sức khỏe từng hộ dân. Riêng xã Thắng Mố có 36/36 thôn đều bố trí y tế thôn bản. Lực lượng này thường xuyên rà soát phụ nữ mang thai, trẻ em đến lịch tiêm chủng; theo dõi người mắc bệnh mạn tính; kịp thời báo cáo các biểu hiện nghi ngờ dịch bệnh. Nhờ sự bám sát địa bàn, công tác tiêm chủng mở rộng nhiều năm liền đạt tỷ lệ cao, không để xảy ra dịch bệnh lớn trên địa bàn. Đồng chí Nguyễn Thị Thục, cán bộ phụ trách Trạm Y tế xã Thắng Mố cho biết: “Y tế thôn bản giữ vai trò then chốt trong thay đổi nhận thức của người dân. Khi người dân hiểu và chủ động phòng bệnh, việc chăm sóc sức khỏe mới thực sự bền vững”.

Cùng với duy trì hoạt động thường xuyên, các chương trình mục tiêu y tế, dân số được triển khai đồng bộ: Chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, phòng chống suy dinh dưỡng, quản lý bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường. Hồ sơ sức khỏe điện tử từng bước được cập nhật, giúp theo dõi liên tục tình trạng bệnh, hạn chế bỏ sót và nâng cao hiệu quả quản lý. Ngành Y tế tỉnh cũng tăng cường luân phiên bác sĩ tuyến trên hỗ trợ chuyên môn; tổ chức tập huấn, cập nhật phác đồ điều trị; chuẩn hóa quy trình tại tuyến xã. Nhờ đó, năng lực xử trí ban đầu được nâng lên, nhiều ca bệnh thông thường được điều trị ngay tại cơ sở, giảm tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.

Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, hệ thống y tế cơ sở ở vùng biên giới vẫn đang khẳng định vai trò tuyến đầu trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Thực tiễn ấy cho thấy, khi tổ chức bộ máy được sắp xếp hợp lý, đi kèm giải pháp duy trì điểm phục vụ, tăng cường y tế thôn bản và nâng cao chuyên môn, thì dù địa giới hành chính thay đổi, quyền lợi chăm sóc sức khỏe của người dân vẫn được bảo đảm vững chắc.

Bài, ảnh: Văn Long