Diễn biến mới về vụ hoàn tiền thuế quan đối ứng của Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố chính sách thuế đối ứng toàn cầu vào tháng 4/2026 - Ảnh: Getty Images

Tòa án Phúc thẩm Liên bang Mỹ vừa bác đề nghị của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc trì hoãn các bước tố tụng tiếp theo trong vụ kiện đòi hoàn lại khoản thuế quan đối ứng mà các nhà nhập khẩu đã nộp.

Động thái này diễn ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng chính sách thuế quan đối ứng của ông Trump không có cơ sở pháp lý.

Trong văn bản ban hành ngày thứ Hai (2/3), Tòa Phúc thẩm Liên bang Mỹ yêu cầu khôi phục ngay quá trình tố tụng và chuyển vụ việc trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ - nơi thụ lý ban đầu vào năm 2025 - để tiếp tục xem xét.

Tòa cũng bác đề nghị của Chính phủ Mỹ về việc kéo dài thời gian tạm dừng vụ kiện thêm tối đa 4 tháng. Động thái này có thể mở đường cho việc xây dựng quy trình hoàn trả hơn 130 tỷ USD tiền thuế quan đối ứng mà Chính phủ Mỹ đã thu từ các nhà nhập khẩu.

Vào ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế quan đối ứng mà ông Trump áp với phần lớn đối tác thương mại của Mỹ theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Hơn 300.000 nhà nhập khẩu đã nộp các khoản thuế này, nhưng tòa không đưa ra hướng dẫn cụ thể về cách Chính phủ Mỹ phải hoàn trả số tiền đó. Ông Trump cho biết quá trình hoàn thuế có thể kéo dài tới 5 năm do các tranh chấp pháp lý.

Trước đó, một nhóm doanh nghiệp nhỏ - nhóm nguyên đơn đã đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao Mỹ - đã đề nghị Tòa Phúc thẩm Liên bang tại Washington sớm kết thúc phần xử lý thuộc thẩm quyền của tòa này. Mục tiêu là để vụ việc nhanh chóng được đưa trở lại tòa cấp dưới, qua đó họ có thể sớm theo đuổi yêu cầu hoàn lại thuế quan đối ứng cho các nhà nhập khẩu.

Đến nay, khoảng 2.000 nhà nhập khẩu đã khởi kiện để đòi hoàn tiền, trong đó có nhiều tập đoàn đa quốc gia lớn như công ty vận tải FedEx. Gần như toàn bộ các vụ việc này được gửi tới Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ ở New York sau khi Tòa án Tối cao Mỹ nghe tranh luận vào tháng 11 năm ngoái. Trong thời gian chờ phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, tòa thương mại đã tạm dừng xử lý các vụ kiện.

Các nhà nhập khẩu kỳ vọng cơ quan hải quan sẽ xây dựng một quy trình hoàn thuế đơn giản, chi phí thấp và dễ thực hiện. Nhóm này cũng đề nghị Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, sau khi lấy lại thẩm quyền đối với vụ việc, yêu cầu Chính phủ Mỹ bắt đầu triển khai các bước cần thiết để thiết lập quy trình hoàn tiền.

Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng tòa phúc thẩm không chỉ nên chờ Tòa án Tối cao Mỹ hoàn tất phán quyết, mà còn cần dành thêm thời gian để Quốc hội và chính quyền xem xét các lựa chọn tiếp theo.

Thông thường, sau khi ra phán quyết, Tòa án Tối cao Mỹ cần khoảng 32 ngày để hoàn tất thủ tục và chính thức khép lại vụ việc. Chính phủ Mỹ đề nghị tòa phúc thẩm tiếp tục tạm dừng quá trình tố tụng thêm 90 ngày trước khi chuyển hồ sơ trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, nhưng đề nghị này đã bị bác bỏ với quyết định ngày 2/3.

Theo hãng tin Bloomberg, các văn bản gần đây mà Chính phủ Mỹ nộp lên tòa cho thấy Washington dường như thừa nhận rằng việc hoàn tiền thuế quan cho doanh nghiệp là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, Chính phủ Mỹ hiện chưa đưa ra cam kết rõ ràng về việc sẽ hoàn trả đầy đủ toàn bộ số tiền đã thu trong năm qua.

Vì vậy, vấn đề hoàn tiền vẫn còn nhiều bất định. Ngay sau phán quyết ngày 20/2, ông Trump nói với báo chí rằng vụ việc nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục bị kiện tụng. Ông cũng cho biết chính phủ có thể đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ xem xét lại phán quyết, dù đây là yêu cầu mà tòa này gần như không bao giờ chấp nhận.

Ngọc Trang