Điện Biên thành lập Vườn quốc gia Mường Nhé

Nâng cấp khu dự trữ thiên nhiên thành vườn quốc gia

Theo Quyết định số 2559/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương ký ban hành, Vườn quốc gia Mường Nhé có tổng diện tích 46.730,4ha, thuộc địa giới hành chính 3 xã Sín Thầu, Mường Nhé và Nậm Kè, với 27 tiểu khu quản lý rừng.

Về ranh giới, phía Bắc vườn quốc gia giáp Trung Quốc, phía Tây giáp Lào; phía Đông Nam giáp xã Quảng Lâm. Phía Đông được giới hạn bởi Quốc lộ 4H, tiếp giáp diện tích rừng sản xuất của cộng đồng dân cư vùng đệm.

Một góc tại Vườn quốc gia Mường Nhé. Ảnh: Ban quản lý Vườn quốc gia Mường Nhé

Theo quy hoạch, Vườn quốc gia Mường Nhé được tổ chức thành 3 phân khu chức năng. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có diện tích 22.130,18ha, tập trung bảo toàn nguyên vẹn hệ sinh thái tự nhiên; phân khu phục hồi sinh thái rộng 21.660,39ha, có nhiệm vụ bảo vệ và phục hồi các diện tích rừng; phân khu dịch vụ, hành chính rộng 2.939,83ha, phục vụ hoạt động quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển các dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí phù hợp.

Vùng đệm của vườn quốc gia có diện tích khoảng 45.617,84ha, gồm 25 bản thuộc 3 xã Sín Thầu, Mường Nhé và Nậm Kè. Đây là địa bàn có vai trò quan trọng trong việc phối hợp bảo vệ rừng, hạn chế tác động của hoạt động sản xuất, sinh hoạt đến hệ sinh thái tự nhiên.

Việc thành lập Vườn quốc gia Mường Nhé đánh dấu bước phát triển mới trong quá trình quản lý, bảo tồn khu rừng đặc dụng này. Trước đó, khu vực được xác lập là Khu rừng cấm quốc gia năm 1976, đến năm 2005 thành lập Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé và chuyển đổi thành Khu dự trữ thiên nhiên vào năm 2023.

Vườn quốc gia Mường Nhé là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên. Ban quản lý được thành lập trên cơ sở kế thừa tổ chức bộ máy, nhân sự, chức năng và nhiệm vụ của Ban quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé, bảo đảm hoạt động tinh gọn, hiệu quả.

Bảo tồn đa dạng sinh học, tạo sinh kế từ rừng

Không chỉ có ý nghĩa về bảo vệ diện tích rừng đặc dụng, Mường Nhé còn được đánh giá là khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học. Theo thống kê của đơn vị quản lý, hệ sinh thái nơi đây gồm nhiều kiểu rừng khác nhau, từ rừng gỗ lá rộng thường xanh trên núi đất, rừng tre nứa, rừng hỗn giao đến các trảng cỏ tự nhiên và hệ thống sông, suối.

Kết quả điều tra ghi nhận khu vực có 742 loài thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm như pơ mu, dổi, trầm hương, lát hoa. Hệ động vật cũng phong phú với 458 loài động vật hoang dã; trong đó, 97 loài có tên trong Sách đỏ IUCN và Sách đỏ Việt Nam, gồm gấu ngựa, voọc xám, tê tê, rùa đầu to, chim công...

Những giá trị về hệ sinh thái và nguồn gen quý hiếm đặt ra yêu cầu tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, giám sát đa dạng sinh học và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên thiên nhiên. Trong giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu kinh phí thực hiện các hoạt động tại Vườn quốc gia Mường Nhé khoảng 654,84 tỷ đồng. Trong đó, nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng dự kiến khoảng 457,24 tỷ đồng, nguồn vốn huy động hợp pháp khác khoảng 197,6 tỷ đồng.

Cùng với bảo vệ rừng, định hướng quản lý đặt ra yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong giám sát tài nguyên, theo dõi diễn biến rừng và bảo tồn các loài động, thực vật hoang dã. Các giải pháp như hệ thống thông tin địa lý (GIS), camera bẫy ảnh và dữ liệu viễn thám được định hướng ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát đa dạng sinh học.

Đáng chú ý, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên và bản sắc văn hóa các dân tộc địa phương được xác định là một trong những hướng đi cần quan tâm. Với 25 bản nằm trong vùng đệm, việc tạo sinh kế ổn định, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ rừng có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả bảo tồn lâu dài.

Việc thành lập Vườn quốc gia Mường Nhé không chỉ là thay đổi về mô hình tổ chức quản lý, mà còn mở ra yêu cầu mới trong huy động nguồn lực, nâng cao năng lực bảo tồn và gắn trách nhiệm giữ rừng với lợi ích của cộng đồng. Đây là cơ sở để bảo vệ hệ sinh thái đặc trưng nơi cực Tây Tổ quốc, đồng thời khai thác hợp lý những giá trị thiên nhiên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.