Diễn đàn kinh tế Davos 2026 'nóng' vì chính sách đối ngoại của ông Trump

“Yếu tố Trump” tại Davos 2026

Trong những năm gần đây, từng xuất hiện không ít ý kiến cho rằng vai trò trung tâm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) (được tổ chức thường niên ở Davos, Thụy Sĩ) đang dần phai nhạt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và chủ nghĩa đa phương ngày càng vấp phải nhiều thách thức. Thế nhưng, kỳ hội nghị năm nay lại ghi nhận số lượng kỷ lục các nhà lãnh đạo thế giới tham dự. Giới quan sát cho rằng chính sự hiện diện của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến Davos trở nên “đắt giá” hơn bao giờ hết, khi nhiều quốc gia muốn trực tiếp theo dõi và tìm kiếm cơ hội đối thoại về định hướng và chính sách của Washington.

Tuy nhiên, “yếu tố Trump” không phải là điều duy nhất giữ chân các nhà lãnh đạo trong ngày khai mạc hội nghị thường niên hôm 20/1 (theo giờ địa phương). Bên cạnh những kỳ vọng về phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo (AI) – vốn là các chủ đề ưu tiên của WEF, giới quan sát cũng đưa ra những góc nhìn thận trọng về các điểm nóng hiện nay trên thế giới. Ông Mark Leonard, Giám đốc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), dự báo rằng “các cuộc thảo luận tại Davos sẽ xoay quanh sự gián đoạn và hỗn loạn”.

Cờ của các quốc gia tung bay trong cuộc họp thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), tại Davos, Thụy Sĩ ngày 19/1/2026. Ảnh: Reuters

“Thế giới đang đối mặt với những biến động sâu sắc trên nhiều lĩnh vực, từ công nghệ, khí hậu đến kinh tế và chính trị. Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà các quy tắc chung và sự cân bằng quyền lực đang dần bị thay đổi bởi những thách thức thực tế”, ông Leonard trả lời phỏng vấn tờ Forecast.

Ngay trước hội nghị, Tổng thống Trump đã tái khẳng định chính sách thuế quan, thông báo áp thuế nhập khẩu đối với một số quốc gia châu Âu liên quan đến các bất đồng về vấn đề Greenland.

Trước diễn biến này, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã kêu gọi Liên minh châu Âu kích hoạt “vũ khí thương mại” của khối và hạn chế khả năng tiếp cận thị trường chung của Mỹ. Tại Anh, các nghị sĩ cũng đang gây sức ép buộc Thủ tướng Keir Starmer sử dụng “vũ khí trả đũa tối thượng” thông qua việc hủy chuyến thăm cấp nhà nước dự kiến tới Mỹ.

Tuy nhiên, liệu EU có thực sự sử dụng đòn bẩy kinh tế mà họ đang nắm giữ hay không vẫn còn là một câu hỏi mở, nhất là khi lịch sử cho thấy liên minh này không ít lần đã lựa chọn nhượng bộ.

Song song với các hoạt động thảo luận chính thức, các đại biểu tại Davos cũng dành thời gian đánh giá về khả năng diễn biến tiếp theo của vấn đề Greenland. Bà Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), nhận định rằng bối cảnh hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức và sự bất định đối với cộng đồng quốc tế.

Dù có nhiều chủ đề được thảo luận, tâm điểm của truyền thông vẫn tập trung vào Tổng thống Donald Trump và các chính sách đối ngoại gây nhiều tranh cãi của ông. Những quan điểm về chủ nghĩa dân tộc kinh tế và chủ nghĩa bản địa mà ông thúc đẩy đang được xem là một xu thế có tầm ảnh hưởng sâu rộng, tác động đến dòng chảy chính trị toàn cầu trong giai đoạn hiện nay.

“Tinh thần đối thoại” ở Davos 2026

Chủ đề chính thức của Davos năm nay là “Tinh thần đối thoại”. Theo Chủ tịch kiêm CEO WEF Borge Brende, “đối thoại không phải là điều xa xỉ trong thời kỳ bất ổn; đó là một nhu cầu cấp thiết”. Tuy nhiên, thông điệp này đang đối mặt với những thách thức thực tế khi các chính sách mới từ nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump đang tạo ra những thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế.

Các phiên thảo luận tại hội nghị bao quát nhiều vấn đề quan trọng như thâm hụt ngân sách, y tế công cộng, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và quản trị trí tuệ nhân tạo. Dù vậy, giới quan sát nhận định đây là những bước đệm trước sự kiện tâm điểm vào ngày 20/1, khi Tổng thống Trump chính thức hiện diện tại diễn đàn.

Ngay cả trước khi các biện pháp thuế quan liên quan đến Greenland được công bố, nhiều dự báo đã cho rằng các yếu tố địa chính trị sẽ có tác động mạnh mẽ hơn so với các chủ đề kinh tế thuần túy tại Davos năm nay. Nhận định này càng được củng cố sau các động thái ngoại giao từ phía Mỹ liên quan đến Venezuela, cũng như các tuyên bố từ chính quyền Trump về khả năng áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn đối với một số quốc gia như Cuba, Colombia hay Mexico.

Các bài phát biểu trong ngày 20/1 của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Canada Mark Carney được kỳ vọng sẽ làm rõ lập trường của châu Âu. Giới quan sát đang tập trung phân tích xem liệu các tuyên bố này sẽ dẫn đến những biện pháp phản ứng cụ thể nào từ phía các quốc gia đồng minh.

So với bài phát biểu tại Davos sau lễ nhậm chức vào năm ngoái, khi đó Tổng thống Trump đưa ra những quan điểm phản đối các chương trình đa dạng và hòa nhập, nội dung lần này được dự báo sẽ có sự thay đổi về trọng tâm. Theo thông tin từ Nhà Trắng, bài phát biểu của nhà lãnh đạo Mỹ năm nay sẽ tập trung vào vấn đề nhà ở và khả năng chi trả của người dân; trong đó, dự kiến sẽ có chi tiết về một sắc lệnh hành pháp nhằm cấm các quỹ đầu tư lớn mua nhà ở đơn lẻ vốn dành cho các hộ gia đình. Đây được xem là thông điệp gửi tới cử tri Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến rất gần.

Bên cạnh các vấn đề chính trị, giới tài chính tại Davos cũng đang bày tỏ sự thận trọng trước những dấu hiệu về một đợt điều chỉnh mạnh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Áp lực tâm lý trên thị trường gia tăng trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump triển khai cuộc điều tra hình sự đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell. Diễn biến này gây ra những lo ngại về khả năng phối hợp của các cơ quan tài chính trong trường hợp thị trường có biến động lớn.

Ngày 20/1 được xem là thời điểm quan trọng cho các hoạt động ngoại giao đa phương. Một nhóm các nhà lãnh đạo thế giới dự kiến sẽ thảo luận với Tổng thống Trump về các bảo đảm an ninh cho Ukraine dựa trên khung tiến trình hòa bình đã được phác thảo tại Paris đầu tháng này. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, Nhà Trắng vẫn chưa chính thức xác nhận một cuộc gặp song phương giữa Tổng thống Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky.

Theo một chuyên gia chính sách đối ngoại thuộc Đảng Cộng hòa, phía Ukraine đang tích cực thúc đẩy một cuộc đối thoại trực tiếp.

“Ông Zelensky luôn tin rằng lợi ích của cuộc gặp lớn hơn rủi ro. Và nếu ông ấy không gặp ông Trump, thì người khác sẽ làm điều đó", chuyên gia này nhấn mạnh.

Diệp Thảo/VOV.VN Tổng hợp