Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu 2026: Chính sách phải đi cùng hành động

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Trịnh Duy Hưng - TTXVN

Sáng 5/6, tại phường Cửa Lò, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu năm 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động”. Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Diễn đàn có sự tham gia của hơn 300 đại biểu trực tiếp cùng 250-300 điểm cầu trực tuyến, thể hiện sự quan tâm và vào cuộc của các cấp, các ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Diễn đàn là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6), Ngày Đại dương thế giới (8/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026. Đây cũng là dịp để các cơ quan quản lý, địa phương và các chủ thể liên quan cùng nhìn lại những vấn đề môi trường nổi lên hiện nay; đồng thời trao đổi, thảo luận các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Tại diễn đàn, các nội dung thảo luận xoay quanh những vấn đề mới, có tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế – xã hội như hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện; thúc đẩy chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro có kiểm soát; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon; đồng thời tháo gỡ khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp trong quá trình thực thi pháp luật về môi trường.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là lựa chọn chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh các thách thức môi trường ngày càng gia tăng, việc tổ chức diễn đàn nhằm tạo không gian trao đổi thẳng thắn, đa chiều, qua đó nhận diện rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách, để kịp thời đề xuất các giải pháp khả thi, đưa chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả hơn.

Với chủ đề xuyên suốt “Từ chính sách đến hành động”, diễn đàn tập trung làm rõ yêu cầu cấp thiết phải chuyển hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững thành những hành động cụ thể, khả thi, sát với thực tiễn địa phương và doanh nghiệp. Các nội dung thảo luận xoay quanh những vấn đề mới, có tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế – xã hội như hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện; thúc đẩy chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro có kiểm soát; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon; tháo gỡ khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp trong quá trình thực thi pháp luật về môi trường; kinh nghiệm phát triển đô thị xanh, đô thị sinh thái; các quy định liên quan đến kiểm kê, giảm phát thải khí nhà kính...

Đáng chú ý, tham luận của ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, đã làm rõ những nội dung trọng tâm trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Theo ông Cường, sau hơn 5 năm triển khai, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt ở các lĩnh vực như cấp giấy phép môi trường, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và bước đầu hình thành thị trường carbon. Tuy nhiên, trước yêu cầu của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, một số quy định đã bộc lộ những hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn phát triển, cần tiếp tục được hoàn thiện.

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn địa phương, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, với đặc thù là tỉnh có diện tích lớn, hội tụ đầy đủ các vùng sinh thái từ biển, đồng bằng, trung du đến miền núi, Nghệ An luôn xác định bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững. Theo kết quả quan trắc năm 2025, mỗi ngày toàn tỉnh phát sinh gần 1.918 tấn chất thải rắn sinh hoạt; một số khu vực vẫn còn tình trạng ô nhiễm hữu cơ và vi sinh cục bộ trong môi trường nước, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý môi trường.

Trước thực tế đó, quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế” được Nghệ An kiên trì thực hiện trong nhiều năm qua. Tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình và kế hoạch hành động nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời tăng cường huy động nguồn lực xã hội, sự tham gia của doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ môi trường.

Tọa đàm “Hành động chống ô nhiễm không khí và giảm phát thải khí nhà kính". Ảnh: Trịnh Duy Hưng - TTXVN

Tại phiên bế mạc, Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định, qua các ý kiến trao đổi tại Diễn đàn, có thể thấy rõ áp lực đối với môi trường sẽ tiếp tục gia tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, phát triển hạ tầng và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Những vấn đề như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải, suy giảm chất lượng môi trường, phát thải khí nhà kính và rủi ro khí hậu đang tác động ngày càng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng, sức khỏe người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Diễn đàn thống nhất rằng, môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau” xử lý hệ quả, mà phải trở thành nền tảng và động lực của phát triển bền vững. Chính sách môi trường trong giai đoạn tới không chỉ nhằm kiểm soát ô nhiễm, mà còn phải góp phần định hướng lại mô hình phát triển theo hướng xanh hơn, tuần hoàn hơn, phát thải thấp hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro khí hậu.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung đổi mới tư duy quản lý môi trường theo hướng “kiến tạo tuân thủ”, lấy hiệu quả thực thi làm trung tâm; hiện đại hóa công tác quản lý môi trường, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý rủi ro có kiểm soát; tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu số, quan trắc tự động và theo thời gian thực; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản trị môi trường. Bộ cũng sẽ ưu tiên giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc hiện nay, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nhựa; kiểm soát ô nhiễm lưu vực sông, làng nghề và các nguồn phát thải lớn; thúc đẩy phát triển hạ tầng môi trường đồng bộ, hiện đại và nâng cao năng lực quan trắc, cảnh báo môi trường.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon trong nước; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, tài chính xanh, khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.