Diễn đàn tháng 6: Gia đình hiện đại và những giá trị 'vàng mười' cần gìn giữ

Ảnh minh họa

Nền tảng của hạnh phúc bền vững

Trong quan niệm xưa, lòng hiếu thảo thường đi kèm với những lễ nghi có phần cực đoan và khắt khe, nơi con cái đôi khi phải tuân thủ ý muốn của cha mẹ một cách tuyệt đối. Ngày nay, sự lên ngôi của tinh thần dân chủ và bình đẳng đã thổi một luồng gió mới vào mối quan hệ này. Tuy nhiên, GS.TS Lê Thị Quý trăn trở, chính sự "rộng rãi" và bình đẳng hơn ấy đôi khi lại khiến một bộ phận người trẻ nảy sinh tâm lý coi nhẹ đạo hiếu.

Thực tế, lòng hiếu thảo không bao giờ là cũ kỹ. Nó là "cốt lõi" giúp gia đình đứng vững trước mọi sóng gió. Theo GS.TS Lê Thị Quý, một gia đình có con cái hiếu thảo không chỉ tạo nên môi trường sống lành mạnh mà còn giúp cha mẹ sống thọ hơn, yêu đời và hạnh phúc hơn. Sự hiếu thảo hiện đại không nhất thiết phải là "gọi dạ, bảo vâng" một cách máy móc, mà là sự quan tâm, chăm sóc xuất phát từ trái tim, là sự thấu hiểu và sẻ chia giữa các thế hệ.

Bên cạnh đạo hiếu, sự thủy chung vợ chồng đang đối mặt với nhiều thách thức khi lối sống "phóng khoáng" và đề cao cái tôi cá nhân trở nên phổ biến. GS.TS Lê Thị Quý thẳng thắn chỉ ra rằng, nhiều người hiện nay vẫn chưa hiểu rõ giá trị chân thực của gia đình, dẫn đến việc thiếu tôn trọng người bạn đời dù đã có tổ ấm riêng.

GS.TS Lê Thị Quý cùng chồng là GS.TS Đặng Cảnh Khanh trao đổi về các vấn đề gia đình hiện đại

Gia đình là "tế bào nhỏ nhất" của xã hội, là nơi con người sống gần gũi và chân thật nhất. Nếu mỗi cá nhân không thể đối xử tốt, không thể giữ trọn lòng chung thủy với những người thân yêu nhất trong nhà, thì khó lòng có thể trở thành một công dân tốt ngoài xã hội. "Kẻ nào đã tàn nhẫn với người thân trong gia đình thì không thể nào là người tốt trong xã hội được", nhận định của GS.TS Lê Thị Quý nhắc nhở chúng ta rằng đạo đức gia đình chính là cái gốc của đạo đức xã hội.

Vì sao gia đình lại quan trọng đến vậy? Bởi đó là nơi nuôi dưỡng tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm - ba cột trụ tạo nên giá trị đạo đức của một con người. Tình yêu thương trong gia đình không phải là điều gì quá xa vời, nó hiển hiện trong từng cử chỉ chăm sóc, từng lời hỏi han lúc ốm đau. GS.TS Lê Thị Quý nhấn mạnh, khi đã có lòng yêu thương cơ bản, con người sẽ tự khắc biết cách sẻ chia và giúp đỡ lẫn nhau một cách tự nhiên mà không cần ai phải dạy bảo những điều nhỏ nhặt.

Chính sự sẻ chia này là chất keo kết dính các thành viên, biến ngôi nhà từ một không gian vật lý thành một tổ ấm tinh thần đúng nghĩa. Một đứa trẻ lớn lên trong sự yêu thương và biết sẻ chia với cha mẹ, anh em sẽ có nền tảng tâm lý vững vàng để lan tỏa sự tử tế đó ra cộng đồng.

Vai trò nêu gương của cha mẹ

Trong hành trình gìn giữ những giá trị truyền thống, vai trò của người làm cha, làm mẹ là "hết sức quan trọng" và mang tính quyết định. Cha mẹ không thể chỉ dạy con về lòng hiếu thảo hay sự tử tế bằng những lời nói suông. "Nếu cha mẹ còn ông bà chẳng hạn thì cha mẹ cũng phải làm gương sự hiếu thảo ấy", GS.TS Lê Thị Quý khẳng định. Trẻ em như một tờ giấy trắng, chúng nhìn vào cách cha mẹ đối xử với ông bà để hình thành nên chuẩn mực đạo đức cho chính mình.

Giáo dục gia đình là một quá trình liên tục và toàn diện trên mọi lĩnh vực, ngay cả khi con cái đã trưởng thành và ra đời. Những lời khuyên bảo, răn dạy của cha mẹ vẫn luôn là kim chỉ nam cần thiết để những người trẻ không bị lạc lối giữa những giá trị ảo. Cha mẹ phải là "gương sáng", là người lọc ra những tinh hoa tốt đẹp của truyền thống để truyền dạy lại cho lớp trẻ, giúp họ hiểu rằng truyền thống không phải là sự lạc hậu, mà là bệ phóng cho tương lai.

Gia đình hiện đại dù có thay đổi về diện mạo nhưng những giá trị "vàng mười" như lòng hiếu thảo, sự thủy chung, tình yêu thương và trách nhiệm vẫn là những giá trị bất biến. Để giữ gìn những giá trị này, theo GS.TS Lê Thị Quý, chúng ta cần sự nỗ lực từ cả hai phía: Sự nêu gương của cha mẹ và sự cầu thị của con cái. Khi mỗi cá nhân biết trân trọng và đối xử tốt với người thân trong gia đình, chúng ta không chỉ xây dựng một tổ ấm hạnh phúc mà còn góp phần tạo nên một xã hội văn minh và nhân ái hơn. Giữ gìn truyền thống không phải là níu kéo quá khứ, mà là chọn lọc những điều tốt đẹp nhất để làm hành trang cho một cuộc sống hiện đại vững bền.