Diễn đàn Tổng Biên tập năm 2026: Từ chuyển đổi từng tòa soạn đến chuyển đổi cả hệ sinh thái báo chí
Trong không gian phát triển mới, chuyển đổi số báo chí cần tiến thêm một bước, từ nỗ lực riêng lẻ của từng tòa soạn sang liên kết, chia sẻ hạ tầng công nghệ, dữ liệu, bản quyền và công cụ kiểm chứng, qua đó tối ưu nguồn lực và nâng cao năng lực của cả hệ thống báo chí.
Ngày 25/9, tại Quảng Ninh, Báo Nhà báo và Công luận tổ chức Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.
Các đại biểu chủ trì Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026
Diễn đàn quy tụ gần 100 đại biểu là lãnh đạo cơ quan quản lý báo chí, Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, cùng các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện lĩnh vực truyền thông.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhận định báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào không gian phát triển mới, khi công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội làm thay đổi sâu sắc cả phương thức sản xuất thông tin lẫn cách công chúng tiếp nhận thông tin.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi phát biểu
Những thay đổi này đồng thời mở ra cơ hội để các cơ quan báo chí tổ chức lại mô hình hoạt động, đổi mới phương thức sản xuất, phân phối nội dung và tiếp cận công chúng nhanh hơn, rộng hơn, đa dạng hơn.
Theo ông Nguyễn Đức Lợi, vấn đề đặt ra với các tòa soạn hiện nay là nhận diện được những cơ hội mới và quan trọng hơn, phải biến những cơ hội đó thành năng lực phát triển trong thực tiễn.
AI phải đi cùng năng lực quản trị
Chia sẻ tại diễn đàn, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lưu Đình Phúc cho rằng chuyển đổi số không chỉ dừng ở xây dựng hệ sinh thái số hay phát triển nội dung số, mà cần hướng tới hình thành một hệ sinh thái giá trị báo chí.
Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lưu Đình Phúc phát biểu
Trong đó, sự phát triển nhanh của AI đang đặt ra yêu cầu mới về quản trị tòa soạn. AI hiện có thể được ứng dụng từ xử lý văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, dữ liệu đến hỗ trợ lập kế hoạch và thực hiện nhiều nhiệm vụ trong quy trình sản xuất báo chí.
Theo ông Phúc, vấn đề không còn chỉ là có sử dụng AI hay không, mà là sử dụng AI ở cấp độ nào, vào công việc gì và tổ chức quản trị ra sao trong toàn cơ quan báo chí.
Kinh nghiệm của một số tập đoàn báo chí, truyền thông quốc tế cho thấy AI không được triển khai tràn lan mà theo quy trình từ lựa chọn ứng dụng, thử nghiệm ở quy mô nhỏ, đánh giá chất lượng, rủi ro và chi phí trước khi đưa vào vận hành chính thức.
Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh phát biểu
Cục trưởng Cục Báo chí cho rằng các cơ quan báo chí cần xây dựng cơ chế quản trị AI tập trung; xác định rõ phạm vi sử dụng, nguyên tắc về dữ liệu và sản phẩm đầu ra; phân định trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân. Đồng thời, phải đánh giá các rủi ro về pháp lý, đạo đức biên tập, vận hành và uy tín khi lựa chọn, sử dụng công nghệ.
“Cái gì là hạ tầng thì hợp tác”
Từ một góc nhìn khác, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền đặt vấn đề về cách tổ chức nguồn lực cho chuyển đổi số báo chí.
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền phát biểu
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền cho rằng, không gian phát triển mới trước hết đòi hỏi năng lực phát triển mới. Trong khi nguồn lực giữa các cơ quan báo chí còn chênh lệch, việc mỗi tòa soạn tự đầu tư toàn bộ công nghệ, dữ liệu, bản quyền và các công cụ phục vụ chuyển đổi số vừa tốn kém, vừa khó tạo được sức mạnh chung.
“Nếu 100 tòa soạn phải mua 100 lần một loại nguồn lực thì đó cũng chưa phải là chuyển đổi số hiệu quả”, Tổng Biên tập Phạm Thị Thanh Huyền nói.
Từ thực tế này, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân đề xuất nghiên cứu xây dựng hệ thống nguồn lực dùng chung cho báo chí Việt Nam, trước mắt tập trung vào ba nhóm: bản quyền nội dung; hạ tầng công nghệ, AI và dữ liệu; công cụ kiểm chứng thông tin.
Việc xây dựng kho bản quyền dùng chung có thể bắt đầu từ các nguồn nội dung quốc tế. Thay vì từng tòa soạn tự liên hệ, đàm phán với các hãng thông tấn, hãng ảnh quốc tế, theo Tổng Biên tập Phạm Thị Thanh Huyền, có thể nghiên cứu hình thành một đầu mối đủ năng lực đàm phán tập trung, sau đó phân bổ quyền sử dụng cho các cơ quan báo chí theo cơ chế minh bạch.
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền phát biểu
Mô hình có thể mở rộng từ ảnh sang video, đồ họa, dữ liệu và các nguồn nội dung có bản quyền khác. Cách làm chung vừa giúp giảm chi phí, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn nội dung, vừa hạn chế rủi ro về bản quyền.
Hạ tầng công nghệ và AI cũng là lĩnh vực có thể hợp tác. Theo Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, công nghệ AI thay đổi rất nhanh, nếu mỗi cơ quan báo chí đầu tư một hệ thống riêng sẽ tốn kém và có nguy cơ nhanh chóng lạc hậu.
Vì vậy, có thể nghiên cứu xây dựng hạ tầng AI dành cho báo chí Việt Nam, cung cấp những công cụ mà nhiều tòa soạn cùng có nhu cầu như chuyển giọng nói thành văn bản, bóc băng, dịch thuật, tìm kiếm tư liệu, phân tích dữ liệu, hỗ trợ sản xuất nội dung đa phương tiện, lưu trữ và khai thác tư liệu.
“Không nhất thiết 100 tòa soạn phải xây dựng 100 hệ thống AI giống nhau. Những gì tạo nên bản sắc, chất lượng và sức cạnh tranh của từng tờ báo thì từng tờ báo phải làm. Còn hạ tầng kỹ thuật và nền tảng có thể dùng chung”, Tổng Biên tập Phạm Thị Thanh Huyền nêu quan điểm.
Toàn cảnh diễn đàn
Một trụ cột khác là dữ liệu và công cụ kiểm chứng. Trong bối cảnh AI có thể tạo hình ảnh, giọng nói và video ngày càng chân thực, theo Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, sự tin cậy càng trở thành giá trị cốt lõi của báo chí chính thống.
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân đề xuất từng bước xây dựng hệ sinh thái kiểm chứng dùng chung, gồm các công cụ phát hiện hình ảnh, video giả, xác minh nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và cảnh báo nội dung sai lệch; song song với hình thành các kho dữ liệu chính thống, có cấu trúc để các cơ quan báo chí cùng khai thác.
Nếu từng tòa soạn đều phải tự tìm kiếm, đầu tư và kiểm chứng từ đầu sẽ tiêu tốn nguồn lực không cần thiết. Hạ tầng dữ liệu và kiểm chứng dùng chung có thể giúp từng cơ quan tiết kiệm chi phí, đồng thời nâng năng lực của cả hệ thống báo chí. Từ đó, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân cho rằng chuyển đổi số báo chí cần bước sang giai đoạn mới: từ chuyển đổi ở từng tòa soạn sang chuyển đổi ở cấp độ hệ sinh thái.
Các đại biểu dự Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026
Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân kiến nghị, Hội Nhà báo Việt Nam cùng các cơ quan quản lý và cơ quan báo chí nghiên cứu đề án về hạ tầng dùng chung cho báo chí Việt Nam. Trước mắt có thể thí điểm với bản quyền nội dung quốc tế, sau đó mở rộng sang hạ tầng AI và các công cụ kiểm chứng.
"Trong không gian phát triển mới, sức mạnh của báo chí Việt Nam không chỉ đến từ việc từng tòa soạn mạnh hơn, mà còn từ khả năng liên kết, chia sẻ nguồn lực để tạo nên sức mạnh chung", Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh.
