Điện gió ngoài khơi và cuộc chuyển dịch chiến lược của các công ty dầu khí

(Ảnh minh họa)

Trong nhiều thập niên, khi nhắc đến các tập đoàn dầu khí quốc gia và đa quốc gia, người ta thường nghĩ đến những giàn khoan giữa biển khơi, những mỏ dầu khổng lồ hay những đường ống vận chuyển năng lượng xuyên lục địa.

Thế nhưng, trong làn sóng chuyển dịch năng lượng toàn cầu hiện nay, chính những "người khổng lồ dầu khí" lại đang trở thành lực lượng tiên phong phát triển điện gió ngoài khơi - lĩnh vực được dự báo sẽ là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai.

Điều này thoạt nghe có vẻ nghịch lý, nhưng thực tế lại hoàn toàn hợp lý. Bởi điện gió ngoài khơi không phải là một ngành hoàn toàn mới đối với các doanh nghiệp dầu khí. Ngược lại, đây là lĩnh vực có nhiều điểm tương đồng với hoạt động khai thác dầu khí, từ khảo sát địa chất, thiết kế công trình ngoài khơi, vận hành thiết bị trong điều kiện khắc nghiệt cho đến quản lý các dự án quy mô hàng tỷ USD.

Điện gió ngoài khơi - "Người anh em" của dầu khí

Khác với điện gió trên bờ, các dự án điện gió ngoài khơi đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất cao. Việc khảo sát đáy biển, thiết kế móng trụ, vận chuyển thiết bị siêu trường siêu trọng, lắp đặt ngoài biển sâu hay vận hành trong môi trường sóng gió đều là những công việc mà ngành dầu khí đã thực hiện hàng chục năm qua.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng điện gió ngoài khơi là sự mở rộng tự nhiên của ngành công nghiệp dầu khí.

Những năng lực cốt lõi như khảo sát địa chất biển, kỹ thuật công trình ngoài khơi, quản lý rủi ro, logistics hàng hải, đội tàu dịch vụ và hệ thống căn cứ hậu cần đều có thể được chuyển đổi trực tiếp sang phục vụ các dự án điện gió ngoài khơi.

Đây là lý do vì sao các tập đoàn dầu khí đang trở thành những nhà đầu tư và phát triển điện gió ngoài khơi hàng đầu thế giới.

Equinor: Hình mẫu chuyển đổi thành công

Tiền thân là Statoil - công ty dầu khí quốc gia Na Uy, Equinor đã thực hiện chiến lược chuyển đổi từ một doanh nghiệp dầu khí thành công ty năng lượng tích hợp. Thay vì xem điện gió ngoài khơi là lĩnh vực phụ trợ, Equinor xác định đây là một trong những trụ cột tăng trưởng dài hạn.

Ngày nay, Equinor là chủ đầu tư hoặc đồng chủ đầu tư nhiều dự án điện gió ngoài khơi lớn nhất thế giới như Dogger Bank tại Vương quốc Anh, Empire Wind tại Mỹ hay Hywind Scotland - trang trại điện gió nổi thương mại đầu tiên trên thế giới.

Điều đáng chú ý là Equinor không xây dựng một bộ máy hoàn toàn mới. Họ tận dụng chính đội ngũ kỹ sư dầu khí, các chuyên gia công trình biển, hệ thống quản trị dự án và chuỗi cung ứng đã được hình thành trong nhiều thập niên khai thác dầu khí ngoài khơi.

Mô hình này đang được nhiều quốc gia xem là hướng đi hiệu quả nhất để phát triển ngành điện gió ngoài khơi.

Các "ông lớn" dầu khí đồng loạt nhập cuộc

Không chỉ Equinor, hàng loạt tập đoàn dầu khí quốc tế khác cũng đang mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực điện gió ngoài khơi.

Shell hiện sở hữu cổ phần tại nhiều dự án điện gió lớn ở châu Âu, Mỹ và châu Á. BP đã đầu tư hàng tỷ USD để mua lại cổ phần các dự án điện gió ngoài khơi tại Mỹ và Anh. TotalEnergies đang xây dựng danh mục điện gió ngoài khơi trên nhiều châu lục, từ Bắc Âu đến châu Á - Thái Bình Dương.

Xu hướng này cho thấy các tập đoàn dầu khí không còn tự định vị mình là doanh nghiệp khai thác dầu khí đơn thuần mà đang chuyển thành các công ty năng lượng tổng hợp.

Trong khi đó, các công ty dầu khí quốc gia như Petrobras (Brazil), Petronas (Malaysia), ADNOC (UAE), KNOC (Hàn Quốc) hay Saudi Aramco cũng bắt đầu tham gia ngày càng sâu vào lĩnh vực năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi.

Nhiều doanh nghiệp lựa chọn mô hình liên doanh với các công ty điện lực hoặc các nhà phát triển chuyên ngành để tận dụng thế mạnh của cả hai bên.

Không chỉ đầu tư, mà còn kiến tạo chuỗi cung ứng

Một đặc điểm nổi bật của điện gió ngoài khơi là tỷ lệ nội địa hóa và chuỗi cung ứng có giá trị rất lớn.

Tại nhiều quốc gia, các doanh nghiệp dầu khí không nhất thiết phải trở thành chủ đầu tư dự án. Thay vào đó, họ tham gia ở các khâu khảo sát, thiết kế, chế tạo kết cấu thép, vận tải biển, lắp đặt công trình và vận hành bảo dưỡng.

Những lĩnh vực này vốn là thế mạnh truyền thống của ngành dầu khí.

Ở Anh, Na Uy hay Hà Lan, nhiều nhà máy từng chế tạo chân đế giàn khoan nay chuyển sang sản xuất móng turbine gió. Các tàu dịch vụ dầu khí được cải hoán để phục vụ công tác lắp đặt turbine và cáp ngầm. Các kỹ sư dầu khí ngoài khơi trở thành lực lượng nòng cốt trong các dự án điện gió biển.

Điều đó cho thấy điện gió ngoài khơi không phải là sự thay thế ngành dầu khí, mà là sự kế thừa và phát triển những năng lực đã được tích lũy trong nhiều thập niên.