Điện mặt trời ban công: Khoản đầu tư nhỏ cho lợi ích dài lâu

Đầu tư nhỏ lợi ích lớn

Điện mặt trời ban công đang mở ra hướng tiếp cận mới trong khai thác năng lượng tái tạo tại các hộ gia đình, nhất là khu vực đô thị có không gian lắp đặt hạn chế. Với quy mô nhỏ gọn, chi phí đầu tư phù hợp và khả năng tận dụng ánh nắng ngay tại nơi ở, giải pháp này không chỉ góp phần giảm hóa đơn tiền điện mà còn tạo điều kiện để người dân chủ động tham gia chuyển dịch năng lượng, từng bước hình thành lối sống xanh.

Thông tin tại chương trình Công tắc xanh (Green Switch) do Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức, bà Nguyễn Phương Thảo, Quản lý dự án điện mặt trời ban công của GIZ cho biết, dự án điện mặt trời ban công đã được nghiên cứu, chuẩn bị trong khoảng hai năm và chính thức triển khai trong khoảng một năm trở lại đây. Tại các đô thị hiện nay, không phải gia đình nào cũng sở hữu diện tích mái đủ rộng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Bên cạnh những hạn chế về không gian, chi phí đầu tư cũng là rào cản đáng kể.

Điện mặt trời ban công mở thêm hướng khai thác năng lượng tái tạo tại đô thị, mang lại lợi ích kinh tế lâu dài và góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh.

“Một hệ thống điện mặt trời mái nhà thông thường có thể cần khoản đầu tư từ 80-100 triệu đồng, thậm chí cao hơn, khiến không ít hộ gia đình phải cân nhắc. Điện mặt trời ban công ra đời nhằm giải quyết khoảng trống này, tạo điều kiện để những gia đình có diện tích hạn chế vẫn có thể tiếp cận và sử dụng năng lượng tái tạo”, bà Thảo chia sẻ.

Theo đại diện GIZ, về cấu tạo, đây là hệ thống điện mặt trời quy mô nhỏ, gồm ba thành phần chính là tấm quang năng, bộ biến tần vi mô và khung giá đỡ. Chi phí đầu tư cho một bộ thiết bị khoảng 10-12 triệu đồng, tương đương với một số thiết bị điện gia dụng thông thường, phù hợp hơn với khả năng tài chính của nhiều hộ gia đình.

“Một ưu điểm khác là khả năng lắp đặt linh hoạt. Mặc dù được gọi là điện mặt trời ban công nhưng thiết bị không nhất thiết phải lắp tại ban công. Người dân có thể bố trí trên mái nhà, trên tường hoặc tại những khoảng sân có ánh nắng phù hợp. Nhờ vậy, phạm vi ứng dụng của giải pháp khá rộng, không bị giới hạn trong một loại hình nhà ở nhất định”, đại diện GIZ cho hay.

Đề cập đến kinh nghiệm quốc tế, bà Thảo thông tin, điện mặt trời ban công không còn là công nghệ mới mà đã phát triển tương đối hoàn thiện và được sử dụng tại nhiều quốc gia như Mỹ, Australia và các nước châu Âu. Trong đó, Đức là một trong những quốc gia tiên phong trong việc đưa giải pháp này đến các hộ gia đình.

Tại Đức, người dân có thể dễ dàng tìm mua hệ thống điện mặt trời ban công tại siêu thị, cửa hàng vật tư hoặc trên các nền tảng thương mại điện tử. Ngay cả những công ty điện lực cũng tham gia cung cấp thiết bị và dịch vụ lắp đặt. Điều này giúp người tiêu dùng có nhiều lựa chọn về thương hiệu, cấu hình và phương thức tiếp cận sản phẩm.

Bà Nguyễn Phương Thảo, Quản lý dự án điện mặt trời ban công của GIZ.

Chia sẻ về hiệu quả kinh tế, theo đại diện GIZ, hệ thống điện mặt trời ban công đặc biệt phù hợp với những hộ gia đình có hóa đơn tiền điện dao động khoảng 1-2 triệu đồng/tháng. Trong dự án do GIZ triển khai, các hộ gia đình được thí điểm lắp đặt hệ thống công suất 600 W. Việc lựa chọn mức công suất này nhằm bảo đảm an toàn trong giai đoạn đầu.

Bà Thảo đánh giá, mặc dù số tiền tiết kiệm mỗi tháng không quá lớn, nhưng nếu xét trong thời gian sử dụng dài hạn, đây vẫn là khoản đầu tư đáng cân nhắc. Ngoài yếu tố kinh tế, việc trực tiếp sản xuất điện từ ánh nắng mặt trời còn góp phần hình thành thói quen sử dụng năng lượng sạch trong mỗi gia đình.

Trao đổi về ý nghĩa của điện mặt trời ban công, bà Thảo cho rằng, giá trị của giải pháp không chỉ nằm ở lợi ích kinh tế mà còn ở khả năng đưa năng lượng sạch đến gần hơn với từng người dân. Thông qua những giải pháp điện xanh gần gũi như điện mặt trời ban công, từng người dân có thể trực tiếp tham gia quá trình chuyển dịch năng lượng bằng những hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Tối ưu hiệu quả điện mặt trời

Cũng tại chương trình, ông Vũ Ngọc Ninh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại & Kỹ thuật BKE Việt Nam cho biết, điện mặt trời ban công là giải pháp có khả năng ứng dụng rộng rãi nhờ cấu tạo nhỏ gọn, công suất phù hợp và tính linh hoạt trong lắp đặt.

Chia sẻ về công suất hệ thống, ông Ninh cho rằng, đối với điện mặt trời ban công, nên ưu tiên những hệ thống có công suất nhỏ hơn 1 kW. Hiện nay, trên thị trường phổ biến các bộ biến tần vi mô công suất 500 W và 800 W. Đây là những mức công suất tương đối phù hợp với nhu cầu sử dụng của hộ gia đình.

“Với hệ thống công suất 500 W, người dân có thể sử dụng một tấm quang năng. Đối với bộ biến tần công suất 800 W, có thể kết nối hai tấm quang năng”, ông Ninh nhấn mạnh.

Về công nghệ, ông Ninh thông tin, trước đây các hệ thống điện mặt trời mái nhà và điện mặt trời mặt đất thường sử dụng biến tần chuỗi, kết nối nhiều tấm quang năng để vận hành cùng nhau. Tuy nhiên, đối với điện mặt trời ban công có quy mô chỉ một hoặc hai tấm quang năng, công nghệ biến tần vi mô được xem là giải pháp phù hợp.

Ông Vũ Ngọc Ninh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại & Kỹ thuật BKE Việt Nam.

“Công nghệ này có một số ưu điểm như tối ưu hóa công suất và tích hợp các chức năng bảo vệ an toàn điện. Một số thiết bị biến tần vi mô được tích hợp chức năng tối ưu hóa công suất và ngắt nhanh, giúp hạn chế ảnh hưởng của hiện tượng che bóng và giảm nguy cơ mất an toàn điện khi cần thiết”, ông Ninh giải thích.

Phân thích thêm về nguyên lý sử dụng điện, ông Ninh cho hay, điện mặt trời ban công về bản chất là hệ thống điện mặt trời hòa lưới trực tiếp. Khi hoạt động, nguồn điện từ tấm quang năng được biến tần chuyển đổi và đưa vào hệ thống điện để phục vụ nhu cầu tiêu thụ của các thiết bị trong gia đình.

“Có thể hiểu đơn giản là nguồn điện mặt trời sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu phụ tải trước. Khi nguồn điện này không đủ, phần còn thiếu được bổ sung từ điện lưới”, ông Ninh nói.

Đề cập đến những hướng ứng dụng mới, ông Ninh cho rằng, trên thế giới, điện mặt trời quy mô nhỏ không chỉ được lắp trên ban công mà còn có thể tích hợp với hàng rào, mái hiên hoặc những kết cấu che nắng của ngôi nhà.

Tấm quang năng có thể vừa làm nhiệm vụ tạo ra điện, vừa góp phần che nắng cho cửa sổ, hiên nhà hoặc một phần không gian sinh hoạt. Đặc biệt, nếu hệ thống điện mặt trời được nghiên cứu ngay từ giai đoạn thiết kế công trình, giải pháp lắp đặt có thể đạt tính đồng bộ cao hơn về kỹ thuật, thẩm mỹ và công năng.

Theo ông, thay vì chỉ lắp đặt bổ sung trên những công trình đã xây dựng, các gia đình có thể chủ động cân nhắc giải pháp điện mặt trời ngay từ khi thiết kế ngôi nhà mới. Điều này giúp tối ưu vị trí đón nắng, kết cấu giá đỡ và khả năng khai thác nguồn điện trong quá trình sử dụng.

Nhận định về triển vọng điện mặt trời ban công, ông Ninh cho hay, mặc dù công suất mỗi hệ thống không lớn nhưng đây là giải pháp có khả năng mang lại lợi ích thiết thực. Với công suất phù hợp, hệ thống có thể đáp ứng một phần nhu cầu sử dụng điện nền vào ban ngày, giúp hộ gia đình giảm lượng điện mua từ lưới.

“Nếu nguồn điện được sử dụng hiệu quả, thời gian thu hồi vốn của một số hệ thống điện mặt trời ban công có thể tương đối nhanh, thậm chí nhanh hơn những hệ thống quy mô lớn trong một số trường hợp”, ông Ninh nhấn mạnh.