Điện thoại 'thống trị' cuộc sống? Một lớp học giúp sinh viên thoát khỏi sự lệ thuộc

Hai sinh viên Ava King (ở giữa) và Jack Cardon (bên phải) bắt đầu lớp học cai nghiện kỹ thuật số tại Đại học Loyola Maryland, Baltimore, ngày 16/12/2025. Ảnh: The Washington Post

Tại một lớp học ở Đại học Loyola Maryland, Baltimore (Mỹ), nhiều sinh viên mô tả bản thân như đang sống trong “nhà tù điện thoại”. Trong buổi học đầu tiên của môn Tâm lý học cai nghiện số do nhà tâm lý học lâm sàng Shreya Hessler giảng dạy, không khí lo lắng bao trùm căn phòng khi sinh viên được yêu cầu… bỏ điện thoại xuống.

Các con số thống kê do chính sinh viên tự ghi nhận cho thấy mức độ lệ thuộc đáng báo động: một nữ sinh mở khóa điện thoại 190 lần/ngày, một sinh viên khác tải tới 55 game để giải trí, còn một trường hợp được ứng dụng dự báo sẽ dành 32 năm trong đời để nhìn vào màn hình.

Sau một học kỳ, những con số ấy bắt đầu thay đổi. Nhiều sinh viên chỉ còn cầm điện thoại 3 lần/ngày, 55 game được gỡ bỏ, và dự báo thời gian sử dụng thiết bị của sinh viên kia giảm còn 24 năm. Dù vậy, nỗi băn khoăn vẫn hiện hữu. Sinh viên năm cuối Jack Cardon và 21 bạn học khác thừa nhận môn học đã giúp họ tiến bộ, nhưng duy trì thói quen mới sau khi kết thúc khóa học sẽ là thách thức lớn.

Nhà tâm lý học Shreya Hessler, giảng viên lớp cai nghiện kỹ thuật số tại Đại học Loyola Maryland. Ảnh: The Washington Post

Nhà tâm lý học Hessler cho biết lớp học ra đời vào mùa thu 2025, trong bối cảnh các trường học, quán bar và không gian xã hội ở Mỹ đang đẩy mạnh xu hướng “nói không với điện thoại”. Tuy nhiên, phần lớn trường đại học vẫn đứng ngoài các lệnh cấm, chỉ một số giảng viên tự quy định lớp học không dùng smartphone. “Nhóm sinh viên đại học - những người trẻ 18 đến 22 tuổi đang bị bỏ quên. Họ cần cơ hội để rời mắt khỏi màn hình”, cô Hessler nhấn mạnh.

Đúng như cam kết, lớp học này không dùng máy tính, điện thoại hay máy tính bảng. Sinh viên chỉ sử dụng bút và giấy. Giảng viên khuyến khích sinh viên lập kế hoạch liên lạc khẩn cấp với người thân và cho phép mang điện thoại trong ba lô để giảm bớt áp lực tâm lý ban đầu.

Sinh viên Paul Spanos thuyết trình trong lớp học cai nghiện kỹ thuật số. Ảnh: The Washington Post

Trong học kỳ, sinh viên trải qua các đợt “nhịn điện thoại” 24 - 48 giờ, tạm rời một ứng dụng hoặc cả điện thoại. Họ học về tâm lý học trò chơi và sự vui đùa, phân tích tác động của thông báo liên tục tới khả năng tập trung, giấc ngủ và điều tiết cảm xúc.

Nhiều buổi học được đưa ra ngoài không gian: đá bóng ngoài trời, leo núi không bản đồ số, đi bộ đường dài không tai nghe. Một trong những trọng tâm của môn học là kỹ năng đối thoại trực tiếp. “Trò chuyện đang trở thành một hình thức giao tiếp bị lãng quên. Nhưng đó mới là điều làm nên tính người”, cô Hessler nói trong một buổi học tháng 11.

Sinh viên Eva Fazio thuyết trình trong lớp học cai nghiện kỹ thuật số. Ảnh: The Washington Post

Sinh viên cũng được khuyến khích “học lại cách chán” - chấp nhận sự trống trải, để tâm trí lang thang thay vì lấp đầy bằng video ngắn hay mạng xã hội. Makenzie Atkinson, Nykeria Street và Jackie Volpe - ba người bạn cùng phòng ký túc xá - kể rằng trong ngày “nhịn” điện thoại, họ cùng nhau làm bánh, vẽ tranh, chơi trò chơi rồi đi ăn kem. “Đó là ngày thư giãn nhất thời đại học”, Atkinson nói.

Nhiều sinh viên khác thừa nhận smartphone đã “lấn át” thời gian cho sở thích và làm gián đoạn giấc ngủ. Sinh viên năm cuối Ava King chia sẻ cô thường chỉ ngủ 3 giờ/đêm mỗi khi điện thoại sạc đầy, vì không thể rời thiết bị. “Âm nhạc luôn bật bên tai khiến đầu óc tôi không có khoảng dừng”, King nói. Sau môn học, cô cam kết tắt điện thoại sớm trước giờ ngủ và dành không gian cho “giải trí chất lượng cao”, như đi bộ hoặc trò chuyện trực tiếp với bạn bè.

Sinh viên Ava King đang thuyết trình trong lớp học. Ảnh: The Washington Post

Theo khảo sát của Pew Research, 6/10 người trưởng thành dưới 30 tuổi tại Mỹ cho biết “luôn trực tuyến” - tỷ lệ cao nhất trong các nhóm tuổi. Các chuyên gia đánh giá đây là một phần nguyên nhân khiến thế hệ sinh viên hiện nay trở thành “nhóm người trẻ cô đơn và bị cô lập nhất trong lịch sử hiện đại”. Chủ tịch Xavier University, Colleen Hanycz, ví lớp học của cô Hessler như một buổi sinh hoạt nhóm hỗ trợ “cai nghiện”: “Điện thoại chưa được nhìn nhận rộng rãi như một dạng nghiện, và sinh viên đang có biểu hiện cai”.

Cô Hessler dự định mở lại môn học vào mùa thu 2026, đồng thời thu thập dữ liệu định lượng để đánh giá mức độ cải thiện. Mục tiêu xa hơn là xây dựng bộ giáo trình mẫu để nhân rộng tại các trường đại học khác.

Sinh viên Patrick Spychalla - người từng được dự báo dành 32 năm cho smartphone cho biết anh dùng điện thoại để giải trí sau giờ học nhưng thường kéo dài đến 3 giờ cuộn màn hình, thay vì 15 phút như dự tính.

Anh cam kết giới hạn thời gian dùng mạng xã hội, tránh Instagram và TikTok trong khung 9h30 - 16h30 vào ngày lên lớp, đồng thời dùng ứng dụng khóa màn hình để hỗ trợ kỷ luật cá nhân.

Sinh viên Eva King đang lắng nghe bài thuyết trình trong lớp học cai nghiện kỹ thuật số của mình. Ảnh: The Washington Post

Trong phần trình bày cuối khóa, mỗi sinh viên công bố một “Tuyên ngôn số” - tấm poster cỡ lớn nêu nguyên tắc sử dụng công nghệ của riêng mình. Nhiều người cam kết gọi điện chúc mừng sinh nhật thay vì chỉ nhắn tin, tăng thời gian đọc sách giấy, khóa ứng dụng gây xao nhãng và đặt điện thoại ngoài tầm với khi làm bài.

Sinh viên Anthony Marchese, đang nộp hồ sơ học sau đại học ngành Vật lý trị liệu, nói rằng anh muốn “đánh thức đứa trẻ bên trong”: “Tôi muốn có thể nhìn một bức tranh, ngồi yên và để suy nghĩ tự do, thay vì chộp điện thoại ngay lập tức”.

Còn với Cardon, 24 giờ không điện thoại trong môn học đã trở thành cột mốc thay đổi: “Đó là ngày làm việc hiệu quả nhất trong đời tôi”.

Sinh viên Nykeria Street thuyết trình trong lớp học. Ảnh: The Washington Post

Giữa thời đại bùng nổ kết nối số, lớp học nhỏ ở Đại học Loyola Maryland không nhằm “tuyên chiến” với công nghệ, mà hướng đến phục hồi quyền tự chủ của người trẻ trước màn hình, bắt đầu từ những trang giấy, những cuộc trò chuyện không bị gián đoạn, và những giờ phút được phép… buồn chán để sống trọn vẹn hơn.

Hồng Nhung