Điều chỉnh quy hoạch chung TPHCM: Định hướng tích hợp, liên kết

* PHÓNG VIÊN: Ông đánh giá như thế nào về quy hoạch 3 địa phương TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi sáp nhập?

* Ông VÕ HOÀNG NGÂN: Trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy hoạch của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây đã được các bộ, ngành trung ương thẩm định và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc quản lý và phát triển đô thị.

Những quy hoạch này bước đầu đã thể hiện được tư duy phân công vai trò trong vùng. Theo đó, TPHCM trước đây là trung tâm dịch vụ chất lượng cao, tài chính và đổi mới sáng tạo; Bình Dương trước đây là trung tâm công nghiệp hiện đại; Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây là trung tâm kinh tế biển và logistics.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy một số hạn chế, đặc biệt là việc các quy hoạch vẫn chủ yếu được tổ chức theo địa giới hành chính, dẫn đến tình trạng phân mảnh không gian phát triển, chưa khai thác tối đa lợi thế liên kết vùng.

Khu đô thị tại phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM ẢNH: HOÀNG HÙNG

* TPHCM định hướng điều chỉnh các quy hoạch đã được phê duyệt của 3 địa phương trước đây như thế nào để tránh chồng chéo và đảm bảo chiến lược phát triển thống nhất, thưa ông?

* Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là kế thừa các quy hoạch hiện hữu, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng tích hợp, liên kết và bổ trợ lẫn nhau trong toàn vùng. TPHCM sẽ tập trung rà soát, điều chỉnh các quy hoạch theo hướng thống nhất, đồng bộ, tránh trùng lặp và cạnh tranh không cần thiết giữa các khu vực. Trọng tâm điều chỉnh sẽ có 2 định hướng lớn.

Thứ nhất, chuyên môn hóa chức năng không gian và mỗi khu vực sẽ được định vị rõ vai trò trong chuỗi giá trị. Cụ thể, khu vực TPHCM trước đây giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp, nghiên cứu và phát triển; khu vực Bình Dương trước đây phát triển công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây phát huy lợi thế cảng biển, logistics và kinh tế biển.

Thứ hai, tổ chức lại không gian phát triển theo hướng liên kết vùng. TPHCM sẽ hình thành các hành lang kinh tế, vành đai công nghiệp - dịch vụ - logistics liên thông, vận hành như một thể thống nhất.

Định hướng xuyên suốt trong phát triển quy hoạch là chuyển từ phát triển theo địa giới hành chính sang phát triển theo không gian chức năng và liên kết vùng.

* Đối với hệ thống các trường đại học, bệnh viện, khu công nghiệp, mạng lưới giao thông sẽ quy hoạch ra sao trong thời gian tới?

* Về hệ thống giáo dục và y tế, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp lại mạng lưới theo hướng đảm bảo phân bố hợp lý; nâng cao chất lượng dịch vụ và đặc biệt là đảm bảo bán kính phục vụ cho người dân trong toàn vùng. Việc bố trí quỹ đất cho các công trình công cộng sẽ được thực hiện theo lộ trình khoa học, minh bạch, gắn với dữ liệu dân số và nhu cầu thực tiễn.

Đối với khu công nghiệp, định hướng lớn là tái cấu trúc không gian sản xuất. Cụ thể như chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu trong nội đô theo hướng công nghệ cao, thân thiện môi trường; dịch chuyển các ngành sản xuất quy mô lớn về các khu công nghiệp thế hệ mới tại khu vực Bình Dương trước đây và các tổ hợp công nghiệp - cảng biển tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.

Về hạ tầng giao thông sẽ được phát triển theo hướng đa phương thức, liên thông và xuyên suốt, với các trục động lực chính gồm: hệ thống đường vành đai (Vành đai 3, Vành đai 4); các tuyến cao tốc liên vùng; hệ thống đường sắt, đặc biệt là kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Mục tiêu chính là hình thành một mạng lưới hạ tầng thống nhất, đóng vai trò “xương sống” cho không gian phát triển vùng.

* Lộ trình và các bước triển khai lập quy hoạch chung TPHCM ra sao, thưa ông?

* TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành và trình phê duyệt quy hoạch chung trong quý 4-2026. Theo đó, các bước triển khai chính sẽ gồm: hoàn thiện và phê duyệt đề cương nhiệm vụ; lựa chọn liên danh tư vấn có năng lực, kinh nghiệm quốc tế; tổ chức lập quy hoạch, lấy ý kiến, hoàn thiện hồ sơ để thẩm định và trình phê duyệt.

Hiện nay, các cơ quan liên quan đang phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ, đồng thời triển khai song song công tác thu thập dữ liệu và xây dựng các kịch bản phát triển. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của toàn hệ thống chính trị và sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp và chuyên gia.

Với việc điều chỉnh quy hoạch chung lần này, TPHCM không chỉ mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là chuyển đổi mô hình phát triển. Từ một đô thị đơn cực, thành phố sẽ phát triển thành một siêu đô thị đa cực, vận hành theo không gian chức năng và liên kết vùng, hướng tới vị thế trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực và quốc tế.

* Xin cảm ơn ông!