Điều chỉnh quy hoạch lâm nghiệp, hướng tới phát triển rừng đa giá trị

Điều chỉnh quy hoạch lâm nghiệp theo hướng phát huy giá trị đa dụng của rừng, gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và tăng trưởng xanh.

Chiều 12/11, tại Hà Nội, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị công bố và triển khai điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 2018/QĐ-TTg ngày 21/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Hoàn thiện quản lý đất lâm nghiệp, phát huy giá trị đa dụng của rừng

Theo Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Đức Hùng, việc điều chỉnh quy hoạch nhằm cập nhật các chủ trương, định hướng phát triển, quy định pháp luật và những thay đổi của hệ thống quy hoạch có liên quan; đồng thời hoàn thiện các chỉ tiêu, giải pháp phát triển lâm nghiệp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu trong giai đoạn mới.

Quy hoạch được phê duyệt là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa định hướng phát triển lâm nghiệp trong quá trình xây dựng, điều chỉnh và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, dự án liên quan.

Theo ông Lê Đình Thơm, Trưởng phòng Kế hoạch-Tài chính thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, tổng diện tích đất lâm nghiệp theo quy hoạch điều chỉnh là 15,55 triệu ha, giảm khoảng 298.000ha so với Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia được phê duyệt tại Quyết định số 895/QĐ-TTg. Trong đó, đất rừng đặc dụng khoảng 2,485 triệu ha, tăng 29.850ha; đất rừng phòng hộ khoảng 5,085 triệu ha, giảm 145.000ha; đất rừng sản xuất khoảng 7,981 triệu ha, giảm 182.800ha.

Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Đức Hùng phát biểu tại hội nghị.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là giải quyết tình trạng diện tích rừng và đất lâm nghiệp chưa được giao cho chủ thể quản lý, sử dụng cụ thể. Hiện, diện tích rừng do Ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp quản lý nhưng chưa giao cho các chủ thể sử dụng là hơn 3 triệu ha.

Theo định hướng quy hoạch, đến năm 2030, các địa phương phải hoàn thành việc giao rừng gắn với giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho tổ chức, cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng dân cư theo quy định.

Việc xác lập rõ chủ thể quản lý không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng mà còn tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp chủ động đầu tư, khai thác tiềm năng và nâng cao giá trị kinh tế rừng.

Đáng chú ý, điều chỉnh quy hoạch lần này cụ thể hóa rõ hơn định hướng phát triển lâm nghiệp gắn với tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và thực hiện các cam kết quốc tế. Phát triển lâm nghiệp không chỉ hướng tới mục tiêu kinh tế mà còn phải hài hòa các giá trị xã hội, môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Quan điểm phát huy giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng được nhấn mạnh, thay vì chỉ tập trung vào khai thác gỗ. Theo đó, các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, du lịch sinh thái, phát triển dược liệu dưới tán rừng và thị trường tín chỉ carbon được xác định là những hướng đi cần tiếp tục khai thác.

Quy hoạch ưu tiên mở rộng các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, chú trọng phát triển dịch vụ carbon rừng và du lịch sinh thái, qua đó đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho bảo vệ, phát triển rừng, đồng thời tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân sống gần rừng.

Cùng với đó, ngành lâm nghiệp sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, liên thông; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống thông tin địa lý (GIS), công nghệ viễn thám trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được chú trọng thông qua nghiên cứu giống cây lâm nghiệp chất lượng cao, ứng dụng công nghệ sinh học, phát triển chế biến sâu lâm sản và bảo tồn đa dạng sinh học.

Các địa phương cần khẩn trương cụ thể hóa nhiệm vụ, nguồn lực thực hiện

Tại hội nghị, các đại biểu đánh giá định hướng phát triển lâm nghiệp đa giá trị phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh sản xuất, kinh doanh gỗ, những lĩnh vực như du lịch sinh thái, phát triển dược liệu dưới tán rừng và thị trường carbon được kỳ vọng trở thành nguồn thu quan trọng, góp phần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho bảo vệ và phát triển rừng.

Toàn cảnh Hội nghị công bố và triển khai điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 2018/QĐ-TTg ngày 21/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Đại diện các địa phương đề nghị Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tiếp tục hướng dẫn cụ thể hóa các chỉ tiêu, cập nhật cơ sở dữ liệu quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính; tháo gỡ khó khăn trong phát triển dược liệu dưới tán rừng, du lịch sinh thái và tín chỉ carbon rừng. Đồng thời, kiến nghị hỗ trợ nguồn lực, khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực cho lực lượng quản lý, bảo vệ rừng.

Phát biểu tại hội nghị, Cục trưởng Trần Đức Hùng đề nghị các tỉnh, thành phố rà soát, cập nhật các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án trên địa bàn, bảo đảm thống nhất, đồng bộ; cụ thể hóa nhiệm vụ, phân công trách nhiệm, xác định tiến độ và nguồn lực thực hiện.

Trong đó, cần tập trung phân định ranh giới các loại rừng trên bản đồ và ngoài thực địa; rà soát, xử lý tình trạng chồng lấn, tranh chấp, lấn chiếm. Các địa phương cũng cần tiếp nhận, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu quy hoạch, bảo đảm chính xác, thống nhất với hồ sơ được phê duyệt và hiện trạng rừng.

Về phía Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, đơn vị sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc triển khai; tổng hợp khó khăn, vướng mắc để tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường giải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Cục trưởng Trần Đức Hùng nhấn mạnh, các đơn vị được giao nhiệm vụ cần khẩn trương cụ thể hóa kế hoạch triển khai, tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, bảo đảm tiến độ và hiệu quả thực hiện. Đồng thời, phát huy trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, chủ rừng, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các tổ chức, cá nhân liên quan trong tổ chức thực hiện quy hoạch.