Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng: Góp phần kiến tạo diện mạo mới cho Thủ đô

Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) đã được UBND thành phố Hà Nội chính thức phê duyệt (theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3-11-2026).

Đây là bước quan trọng tiếp theo trong cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm với định hướng trọng tâm lấy sông Hồng là trục chiến lược, hình thành biểu tượng phát triển mới cho Hà Nội.

1. Hà Nội đang thể hiện quyết tâm chính trị rất cao nhằm hiện thực hóa không gian hai bên sông Hồng (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) trở thành biểu tượng phát triển mới của Thủ đô.

Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng vừa được UBND thành phố phê duyệt thể hiện rõ quan điểm đó. Nội dung tổng thể của Quy hoạch toát lên định hướng căn bản, đó là: “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và bảo đảm tính thống nhất của cấu trúc không gian hai bên sông Hồng.

Đi vào những nội dung cụ thể, Quy hoạch phân khu đô thị có không gian nghiên cứu đoạn sông Hồng từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở thuộc địa giới của 16 xã, phường, với diện tích trên 11.418ha. Quy hoạch nêu rõ quan điểm lấy sông Hồng là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô.
Đáng chú ý, trong ba định hướng ưu tiên phát triển, thành phố đặt yếu tố “an toàn” lên hàng đầu, tiếp đến là: “Sinh thái” và “giao thông”.

Cách tiếp cận nhấn mạnh yếu tố “an toàn” thể hiện quan điểm xuyên suốt của thành phố là phát triển không gian đô thị, sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Như vậy, việc phát triển đô thị hai bên sông Hồng được thực hiện trên nguyên tắc chủ động kiểm soát và bảo đảm an toàn tuyệt đối. Đây là nguyên tắc quản lý quan trọng theo hướng “điều kiện phải đi trước quyền phát triển”. Cụ thể hơn, việc xác định chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, khung hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên sông phải trên cơ sở tôn trọng địa hình tự nhiên, bảo đảm không gian thoát lũ và an toàn hệ thống đê điều.

Bên cạnh yếu tố “an toàn” là xuyên suốt, Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng cũng đặt trọng tâm ưu tiên yếu tố “sinh thái” và “giao thông”. Ba định hướng phát triển quan trọng này không phải là ba bộ phận riêng lẻ, mà gắn kết hữu cơ trong một chỉnh thể thống nhất, cùng bổ trợ nhau giải quyết những vấn đề có ý nghĩa nền tảng và quyết định, qua đó góp phần làm nổi bật hình ảnh một Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Do vậy, định hướng “sinh thái” và “giao thông” đặt ra yêu cầu hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái sông; gắn cải tạo, chỉnh trang, tái thiết dân cư ngoài đê với nâng cao chất lượng sống, bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời, Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch sẽ hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng; kết nối không gian đô thị hai bờ sông thành một cấu trúc thống nhất, phát huy giá trị cảnh quan, văn hóa, lịch sử và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.

Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch cũng xác định vị trí, hướng tuyến giao thông kết hợp hệ thống cầu vượt sông; kết nối đồng bộ các loại hình giao thông dọc, ngang sông, giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị.

Về tổng thể, Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng chính là “mặt tiền đô thị” hay “phòng khách đô thị” của Thủ đô. Có vai trò cực kỳ quan trọng trong cấu trúc phát triển đô thị của Thủ đô, Phân khu đô thị sông Hồng khi hình thành sẽ là khu vực trung tâm của trung tâm; là điểm giao thoa của các trục động lực phát triển như trục Nhật Tân - Nội Bài, trục Hồ Tây - Cổ Loa - Sân bay Gia Bình, trục Hồ Tây - Ba Vì...

Phải khẳng định, Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đã thể hiện rõ chức năng “mặt tiền đô thị” nhưng vẫn bảo đảm nghiêm ngặt không gian thoát lũ, không gian sinh thái và mặt nước của sông Hồng. Đồng thời, thể hiện rõ vai trò là một trong chín cực tăng trưởng: “Cực Sông Hồng: Là cực phát triển và không gian cảnh quan đặc biệt, đa chức năng; là trung tâm văn hóa, tài chính, dịch vụ thương mại, du lịch và là động lực phát triển mới của Thủ đô”.

2. Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là bước cụ thể hóa quan trọng tiếp theo trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Quy hoạch phân khu tuân thủ định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm. Trong đó, sông Hồng nổi bật là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Đặc biệt, việc điều chỉnh quy hoạch đã tuân thủ tuyệt đối quan điểm được chỉ ra trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm là: “Bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, chủ động ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu; phát triển theo hướng phù hợp điều kiện tự nhiên và sử dụng hiệu quả tài nguyên”.

Trên hết, Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng khi đi vào thực hiện sẽ góp phần cụ thể hóa mục tiêu xây dựng và phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Đồng thời khẳng định “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Trong các bước triển khai tiếp theo, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định cụ thể giải pháp quy hoạch đối với từng khu vực, bao gồm cải tạo, chỉnh trang có điều kiện hoặc di dời để tái thiết. Các giải pháp này sẽ gắn với những quy định về quy hoạch, kiến trúc và hạ tầng đặc thù, được cụ thể hóa trong quy định quản lý theo quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.
Về yêu cầu cụ thể hóa ở giai đoạn tiếp theo, vị trí, ranh giới, quy mô và chỉ tiêu sử dụng đất của các ô quy hoạch được cụ thể hóa trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dự án đầu tư trên cơ sở khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn và hồ sơ quản lý đất đai.

Hiện nay, UBND thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương liên quan nhằm bảo đảm quá trình triển khai Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được thực hiện đồng bộ, đúng quy định, gắn phát triển không gian đô thị với yêu cầu quản lý đất đai, bảo tồn di sản và bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, đê điều. Trong đó, nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là các cơ quan và địa phương liên quan tổ chức công bố công khai quy hoạch đã được duyệt; đồng thời cung cấp thông tin để các tổ chức, cơ quan và nhân dân biết, thực hiện, giám sát.

Đối với UBND các phường, xã nằm trong phạm vi quy hoạch, nhiệm vụ trọng tâm là quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông; kiểm tra, giám sát việc xây dựng theo quy hoạch, xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Các địa phương đồng thời phối hợp rà soát những khu dân cư được phép tồn tại, bảo vệ; xây dựng phương án di dời, tái định cư theo quy định, không để phát sinh tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép.

Tin tưởng rằng, Phân khu đô thị sông Hồng hình thành trong tương lai sẽ giúp cảnh quan hai bên sông Hồng (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) trở thành biểu tượng mới của Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"; kết nối với các tỉnh dọc sông Hồng và các khu vực sông thuộc hệ thống sông Hồng trở thành vùng cảnh quan kinh tế - sinh thái đặc trưng của khu vực phía Bắc.

Chí Kiên

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/dieu-chinh-tong-the-quy-hoach-phan-khu-do-thi-song-hong-gop-phan-kien-tao-dien-mao-moi-cho-thu-do-1767130.html