Điều gì đáng chờ trong cuộc thi bán marthon cho 300 robot hình người?

Cuộc đua năm nay không chỉ đơn thuần là một sự kiện trình diễn công nghệ giải trí, mà còn là một bài kiểm tra toàn diện về những bước tiến kỹ thuật mới nhất, trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc đang dồn toàn lực để đưa ngành công nghiệp chế tạo robot trở thành một trong những trụ cột kinh tế vững chắc của quốc gia.

Robot hình người tham gia chạy đường trường

Với sự tham gia của hơn 70 đội thi – tăng gấp gần năm lần so với quy mô của năm ngoái – chặng đua dài 21 km sẽ dẫn các cỗ máy hình người đi qua những địa hình phức tạp, bao gồm các con dốc lát đá và những khu vực công viên gập ghềnh. Đây được xem là một đấu trường thực tế để các nhà sản xuất phô diễn sức mạnh cơ khí và năng lực phần mềm của mình trước các nhà đầu tư và giới quan sát toàn cầu.

Sự trỗi dậy của ngành công nghiệp robot hình người Trung Quốc

Ông Georg Stieler, Giám đốc điều hành khu vực châu Á kiêm người đứng đầu mảng robot tại công ty tư vấn công nghệ Stieler, nhận định: "Chắc chắn sẽ rất thú vị khi chứng kiến sự tiến bộ về độ bền bỉ của các linh kiện cơ khí và tuổi thọ pin so với cuộc đua năm ngoái". Ông cũng nhấn mạnh một bài toán khó mà các nhà sản xuất robot hình người đang phải đối mặt, đó là việc tìm ra điểm cân bằng giữa việc nâng cao chất lượng cho những sản phẩm vốn vẫn đang trong quá trình tiến hóa liên tục và áp lực cạnh tranh khốc liệt về giá thành.

Một sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong giải đấu năm nay là sự bứt phá của công nghệ tự hành. Nếu như ở giải đấu năm ngoái, toàn bộ các robot tham gia đều phải dựa vào sự điều khiển từ xa của con người, thì năm nay, ban tổ chức cho biết có tới gần 40% số lượng robot sẽ tự động điều hướng trên toàn bộ đường đua. Đây là một màn phô diễn đẳng cấp cao về năng lực ngày càng hoàn thiện của ngành công nghiệp.

Nhìn lại cuộc đua năm trước, không ít robot đã gặp sự cố, vấp ngã hoặc va chạm ngay gần vạch xuất phát. Trong bối cảnh đó, mẫu robot Tiangong Ultra – sản phẩm được phát triển bởi Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Bắc Kinh với sự hậu thuẫn của nhà nước, phối hợp cùng UBTech – đã xuất sắc giành chiến thắng với thành tích 2 giờ 40 phút. Mặc dù bỏ xa các đối thủ cơ khí khác, thời gian này vẫn chậm hơn gấp đôi so với nhà vô địch là con người ở giải marathon truyền thống. Năm nay, Tiangong Ultra mang tham vọng lớn hơn khi quyết định chạy "hoàn toàn tự hành", chỉ dựa vào hệ thống cảm biến tích hợp để né tránh chướng ngại vật và mô phỏng sát sao dáng đi của con người nhờ vào quá trình đào tạo mô phỏng dữ liệu quy mô lớn.

Trung tâm Robot Hình người Bắc Kinh giải thích thêm về độ khó của kỹ thuật này: "Khi một cỗ máy chạy với tốc độ tiệm cận với các vận động viên chuyên nghiệp, khoảng thời gian để hệ thống nhận thức môi trường và đưa ra quyết định là cực kỳ ngắn. Điều này đặt ra những yêu cầu khổng lồ về sức mạnh điện toán, thuật toán xử lý và tốc độ phản hồi của toàn bộ hệ thống". Những đoạn video rò rỉ trên mạng xã hội về các buổi tập luyện ban đêm ở Bắc Kinh trong tháng này cho thấy một bức tranh đa chiều: một số mẫu robot đã bắt chước thành công tư thế chạy bộ của con người và đạt tốc độ ấn tượng 14 km/h. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều cỗ máy có chuyển động giật cục, vấp ngã hoặc đâm sầm vào rào chắn, báo hiệu một hành trình gian nan để có thể chạm đến vạch đích.

Trên bản đồ toàn cầu, Trung Quốc hiện đang duy trì vị thế thống trị tuyệt đối. Theo dữ liệu từ Counterpoint Research, quốc gia này chiếm tới hơn 80% trong tổng số 16.000 robot hình người được lắp đặt trên toàn thế giới vào năm 2025. Trong khi đó, nhà cung cấp hàng đầu của Mỹ là Tesla chỉ chiếm vỏn vẹn 5% thị phần. Những cái tên dẫn đầu thị trường nội địa như AgiBot và Unitree đều ghi nhận mức xuất xưởng hơn 5.000 đơn vị mỗi hãng trong năm ngoái, và Unitree thậm chí còn cam kết sẽ mở rộng công suất sản xuất lên tới 75.000 robot hình người mỗi năm.

Khi máy móc "nhảy múa giả vờ làm việc"

Mặc dù cuộc thi bán marathon mang lại những thước phim vô cùng mãn nhãn và tính giải trí cao, các chuyên gia công nghệ lại đưa ra một góc nhìn thực tế phũ phàng hơn: những kỹ năng chạy bộ được phô diễn trên đường đua không hề đồng nghĩa với việc robot đã sẵn sàng cho quá trình thương mại hóa rộng rãi trong môi trường công nghiệp. Tại các nhà máy, sự khéo léo của đôi tay, khả năng nhận thức thế giới thực đa chiều và năng lực xử lý những tình huống vượt ra ngoài các tác vụ lặp đi lặp lại quy mô nhỏ mới là những yếu tố mang tính sống còn.

Thực tế, theo cáo bạch IPO của Unitree, các mô hình robot hình người của hãng hiện tại chủ yếu mới chỉ được ứng dụng bởi các viện nghiên cứu, phục vụ cho các buổi biểu diễn khiêu vũ hoặc làm hướng dẫn viên tương tác tại các cơ sở dịch vụ. Dù một số robot có thể hoàn thành cự ly 21 km, giới chuyên môn khẳng định chúng vẫn còn cách xa thời điểm có thể được triển khai đại trà tại các hộ gia đình hay dây chuyền sản xuất công nghiệp, ngay cả tại một thị trường đi đầu như Trung Quốc.

Tại một diễn đàn công nghệ ở Bắc Kinh vào tháng trước, ông Tang Wenbin, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo vật lý Yuanli Lingji, đã thẳng thắn chỉ ra điểm yếu cốt lõi: "Lý do khiến các ứng dụng của chúng ta chưa thể cất cánh là vì chỉ số IQ của robot còn quá thấp. Các mô hình thuật toán còn yếu kém, dẫn đến tỷ lệ thành công của các tác vụ rất thấp. Thành thật mà nói, trình độ của toàn ngành vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai... Hiện tại, rất nhiều thứ chúng ta đang thấy thực chất chỉ là hành động 'nhảy múa giả vờ làm việc'".

Chính phủ Trung Quốc đã xác định trí tuệ nhân tạo vật lý (physical AI) là một trong những ngành công nghiệp then chốt cần được nuôi dưỡng nhằm tự động hóa, thúc đẩy năng suất và nâng cấp nền tảng sản xuất truyền thống. Dẫu vậy, các công ty robot nội địa vẫn đang chật vật trong việc phát triển phần mềm AI đủ thông minh để giúp cỗ máy theo kịp hiệu suất của một công nhân nhà máy thực thụ, đồng thời phải đối phó với áp lực chi phí linh kiện đắt đỏ.

Để giải quyết bài toán phần mềm, các doanh nghiệp đang đổ nguồn lực khổng lồ vào việc thu thập dữ liệu thực tế. Họ mặc những bộ đồ gắn cảm biến cho công nhân người thật để ghi lại từng cử động tinh vi nhất, đồng thời mạnh tay đưa thêm robot vào thử nghiệm trực tiếp tại các nhà máy. Sự chuyển mình này diễn ra rất nhanh chóng: nếu như năm 2024, UBTech chỉ có chưa tới 10 robot hình người hoạt động trong các nhà máy, thì đến năm 2025, con số này đã vọt lên hơn 1.000.

Trong năm nay, công ty đặt mục tiêu tung ra thị trường 10.000 robot hình người kích thước chuẩn, thiết kế riêng cho nhiều bối cảnh thương mại khác nhau. Ông Michael Tam, Giám đốc Kinh doanh của UBTech, đã đúc kết lại cốt lõi của cuộc đua này: "Khi nói về sự tiến bộ của AI, tất cả đều phụ thuộc vào việc chúng ta có thể thu thập được bao nhiêu dữ liệu, và quan trọng nhất là dữ liệu đó phải đạt chất lượng cao đến mức nào". Chặng đường từ vạch đích marathon đến các dây chuyền sản xuất vẫn còn rất dài, và dữ liệu chính là chiếc chìa khóa duy nhất để mở ra cánh cửa đó.