Điều gì sẽ xảy ra sau khi sứ mệnh cứu đài quan sát vũ trụ của NASA thất bại?

Đài quan sát vũ trụ Neil Gehrels Swift. Ảnh: NASA

Theo truyền thông phương Tây, NASA và Katalyst Space Technologies ngày 19/8 cho biết LINK sẽ không thể tiếp cận và đưa Swift lên quỹ đạo cao hơn do các vấn đề kiểm soát tư thế kéo dài. Điều này đồng nghĩa sứ mệnh khoa học gần 22 năm của Swift nhiều khả năng sẽ kết thúc khi kính thiên văn rơi vào khí quyển và cháy trong những tháng cuối năm nay.

Từ nhiệm vụ giải cứu đến thử nghiệm công nghệ

Swift được NASA phóng lên quỹ đạo năm 2004, trở thành một trong những kính thiên văn linh hoạt nhất của cơ quan này. Thiết bị có khả năng nhanh chóng chuyển hướng để quan sát các vụ nổ tia gamma và nhiều hiện tượng thiên văn dữ dội, cung cấp dữ liệu quan trọng cho giới nghiên cứu.

Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ hoạt động, Swift đang dần mất độ cao. Lực cản khí quyển, cùng hoạt động Mặt Trời gia tăng, khiến quỹ đạo của kính thiên văn suy giảm. NASA dự báo Swift sẽ không thể duy trì quỹ đạo khi xuống dưới khoảng 300 km và cuối cùng lao vào khí quyển Trái Đất.

Để cứu kính thiên văn, Katalyst thiết kế vệ tinh LINK nhằm tiếp cận và sử dụng hệ thống đẩy để đưa Swift lên quỹ đạo an toàn hơn. LINK được chế tạo, thử nghiệm và phóng chỉ trong khoảng chín tháng, sau đó rời bệ phóng ngày 3/7 trên tên lửa Pegasus XL của Northrop Grumman.

Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau khi phóng, LINK bắt đầu quay ngoài kiểm soát. Katalyst sau đó giành lại quyền điều khiển, nhưng sự cố khiến thời điểm tiếp cận Swift bị lùi khoảng một tháng. Đến nay, NASA xác nhận vấn đề kiểm soát tư thế vẫn chưa được giải quyết đủ để thực hiện nhiệm vụ giải cứu.

"NASA cần sẵn sàng hành động nhanh chóng và chấp nhận những rủi ro có tính toán khi lợi ích tiềm năng là đáng kể, và đó chính xác là những gì chúng tôi đã làm với nhiệm vụ này", Giám đốc NASA Jared Isaacman nói.

Ông cho rằng dù kết quả không như mong muốn, nhiệm vụ vẫn đáng được thực hiện vì giúp thúc đẩy những năng lực mà Mỹ sẽ cần cho các hoạt động bảo dưỡng vệ tinh trong tương lai.

Thất bại trong việc nâng quỹ đạo không đồng nghĩa LINK kết thúc nhiệm vụ. NASA và Katalyst vẫn dự định đưa vệ tinh này tiếp cận Swift, nhưng thay đổi mục tiêu từ giải cứu sang trình diễn công nghệ.

LINK dự kiến khảo sát Swift để xác định những vị trí phù hợp cho việc tiếp cận và thao tác bằng robot. Đây là dữ liệu quan trọng bởi Swift không được thiết kế để bảo dưỡng trong không gian.

Ghonhee Lee, CEO Katalyst Space Technologies, cho biết công ty đã thực hiện một nhiệm vụ có mức rủi ro cao trong thời gian rất ngắn và thu được nhiều kinh nghiệm. Những bài học từ LINK sẽ được chuyển thành quy trình có thể áp dụng cho các hoạt động tiếp cận, vận hành và bảo dưỡng vệ tinh trong tương lai.

Mở đường cho dịch vụ vệ tinh trong không gian

Thất bại của LINK cho thấy mức độ phức tạp của việc đưa một phương tiện robot tiếp cận và thao tác với một vệ tinh vốn không được thiết kế để bảo dưỡng. Tuy nhiên, chính những thử nghiệm như vậy có thể tạo nền tảng cho một lĩnh vực mới của ngành vũ trụ.

Thay vì để các vệ tinh có giá trị cao ngừng hoạt động khi cạn nhiên liệu, gặp sự cố hoặc mất khả năng duy trì quỹ đạo, các tàu robot trong tương lai có thể được sử dụng để sửa chữa, tiếp nhiên liệu, di chuyển hoặc kéo dài tuổi thọ cho chúng.

Shawn Domagal-Goldman, Giám đốc Bộ phận Vật lý thiên văn tại NASA, cho biết cơ quan này vẫn tiếc nuối khi Swift không thể tiếp tục hoạt động lâu hơn, nhưng những bài học từ nhiệm vụ LINK vẫn có giá trị.

NASA hiện sẽ dựa vào các đài quan sát đang hoạt động khác để bù đắp khoảng trống do Swift để lại, đồng thời tiếp tục tìm kiếm những phương án mới nhằm phản ứng nhanh với các hiện tượng vũ trụ.

Dù không thể cứu Swift, LINK có thể để lại một di sản quan trọng hơn khi kinh nghiệm thực tế cho tương lai trong đó robot không chỉ đưa vệ tinh lên quỹ đạo mà còn có thể tiếp cận, sửa chữa và kéo dài tuổi thọ cho chúng trong không gian.