Điều tra việc Petimex bán 185 triệu lít xăng dầu không chứng từ

Kết luận của Thanh tra Chính phủ xác định trong tháng 3/2026, Petimex - doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 98,63% vốn - bán hơn 16,200 triệu lít xăng dầu cho 14 khách hàng trước các kỳ điều hành giá, với giá thấp hơn giá thành, trái quy định. Số tiền thiệt hại đối với doanh nghiệp được ước tính hơn 58 tỷ đồng.

Cũng trong tháng 3/2026, Petimex bán 5,9 triệu lít dầu diesel 0,001S cho Công ty Cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm theo đơn hàng ngày 6/3. Theo kết luận thanh tra, giao dịch này trái quy định, không phù hợp với hợp đồng nguyên tắc mua bán xăng dầu ký ngày 2/1/2026 và biên bản ghi nhớ ngày 23/2/2026 giữa hai bên.

Thanh tra Chính phủ đánh giá hai hành vi trên có dấu hiệu của tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo Điều 219 Bộ luật Hình sự. Hồ sơ, tài liệu vụ việc đã được chuyển đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Một nội dung khác được kết luận thanh tra nêu là Petimex đã bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu, tương đương giá trị hơn 2.800 tỷ đồng, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Hành vi này có dấu hiệu của các tội trốn thuế theo Điều 200, buôn lậu theo Điều 188 và vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Đối với vụ việc bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an và Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp để xem xét, xử lý.

Ngày 29/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp thông báo tiếp nhận kiến nghị khởi tố. Đến ngày 8/7, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thông báo chuyển kiến nghị khởi tố của Thanh tra Chính phủ đến cơ quan điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp giải quyết.

Bán hàng dưới giá, ký lùi ngày biên bản

Theo kết luận thanh tra, từ ngày 27/1 đến 24/2, Petimex bán xăng dầu cho Công ty Phúc Lâm với giá thấp hơn giá được xác định tại thời điểm hai bên ký xác nhận 15 đơn đặt hàng. Hành vi này bị đánh giá là vi phạm quy chế bán hàng của Petimex, hợp đồng nguyên tắc và biên bản ghi nhớ giữa hai bên, gây thiệt hại cho doanh nghiệp ước tính khoảng 2,3 tỷ đồng. Vụ việc có dấu hiệu của tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Đáng chú ý, sau khi đoàn thanh tra làm việc với Petimex về đơn hàng ngày 6/3 bán 5,9 triệu lít dầu diesel cho Công ty Phúc Lâm, Tổng Giám đốc Petimex và lãnh đạo Phòng Kinh doanh đã bổ sung “Biên bản sửa đổi, bổ sung ngày 2/3/2026” ký lùi ngày để gửi đoàn thanh tra. Hành vi này bị đánh giá là vi phạm quy định của Luật Thanh tra, có dấu hiệu của tội giả mạo trong công tác.

Đối với hoạt động tạm nhập tái xuất, Petimex bán hàng cho 6 đối tác nước ngoài với giá thấp hơn chi phí kế toán, không đúng quy chế bán hàng và các quy định về quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Số tiền thiệt hại được ước tính khoảng 322 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ đánh giá hành vi có dấu hiệu của tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Công ty Dầu khí Đồng Tháp - Petimex. Ảnh: Petimex.

Một vi phạm khác liên quan đến Công ty CP Thương mại Dầu khí Cửu Long (PTC). Theo kết luận thanh tra, Petimex nâng dần hạn mức nợ cho doanh nghiệp này qua các năm, cho nợ không cần tài sản thế chấp và không có bảo lãnh ngân hàng, không đúng quy chế tài chính và quy chế bán hàng. Số tiền thiệt hại ước tính khoảng hơn 86 tỷ đồng; vụ việc có dấu hiệu của tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Tại hai công ty con là Công ty CP Nhiên liệu Đồng Tháp và Công ty CP Nhiên liệu Tây Đô, chính sách bán hàng của Petimex quy định hạn mức nợ vượt giá trị tài sản bảo đảm, không đúng quy chế nội bộ và quy định pháp luật về quản lý vốn Nhà nước. Số tiền thiệt hại được ước tính khoảng hơn 1,4 tỷ đồng. Hành vi này cũng có dấu hiệu của tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Vi phạm về quản lý thiết bị đo lường

Kết luận thanh tra cho biết Petimex đã đầu tư, lắp đặt hệ thống đo mức, nhiệt độ và báo tràn tự động tại các bồn chứa xăng dầu nhưng không sử dụng thiết bị để theo dõi, quản lý, mua bán và thanh toán đối với lượng hàng nhập, xuất qua bồn theo quy định.

Công ty CP Dịch vụ Thiết bị đo và Hệ thống điều khiển, đơn vị lắp đặt thiết bị tại Tổng kho Phước Khánh và Tổng kho Trần Quốc Toản, cũng không thực hiện kiểm định lần đầu đối với thiết bị đo mức bồn tự động trước khi đưa vào sử dụng. Trong khi đó, công chức Chi cục Hải quan khu vực XVIII thuộc Cục Hải quan được giao nhiệm vụ đã không đối chiếu số liệu từ thiết bị đo mức tự động với kết quả giám định theo quy định.

Các hành vi trên được đánh giá có dấu hiệu của tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 360 Bộ luật Hình sự.

Ngoài các vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự, Thanh tra Chính phủ xác định Petimex có 3 nhóm vi phạm hành chính.

Thứ nhất, sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu không đúng quy định. Trong tháng 3/2026, Petimex sử dụng hơn 4,2 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá đối với 958.624 lít xăng dầu mua từ thương nhân đầu mối trong các kỳ điều hành có chi quỹ. Hành vi này bị xác định vi phạm quy định về quản lý, sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, có khung phạt tiền từ 240 triệu đến 300 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản vi phạm hành chính và chuyển hồ sơ đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xử lý theo thẩm quyền.

Thứ hai, không duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc. Từ ngày 1/1 đến 31/3, có 28 ngày lượng xăng RON 95 tồn kho của Petimex dao động từ 3,01 triệu đến 12,78 triệu lít, thấp hơn mức dự trữ lưu thông bắt buộc tối thiểu 12,945 triệu lít/ngày. Hành vi này vi phạm quy định về dự trữ xăng dầu bắt buộc, có khung phạt tiền từ 120 triệu đến 140 triệu đồng.

Hồ sơ vi phạm cũng đã được Thanh tra Chính phủ chuyển đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xử lý theo thẩm quyền.

Thứ ba, tồn kho xăng dầu vượt mức quy định. Trong tháng 3/2026, tại Petimex và hai công ty con là Công ty CP Nhiên liệu Đồng Tháp, Công ty CP Nhiên liệu Tây Đô, có những ngày lượng tồn kho các mặt hàng xăng dầu vượt 150% mức tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó. Số ngày vi phạm liên tục dao động từ 15-29 ngày trong tháng, có ngày lượng tồn kho vượt tới 500%.

Hành vi này bị đánh giá vi phạm quy định về găm hàng trong kho vượt mức cho phép, có khung phạt tiền từ 40 triệu đến 60 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản đối với hành vi vi phạm và chuyển hồ sơ đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an và UBND tỉnh Đồng Tháp triển khai các nội dung tại kết luận thanh tra; giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, rà soát và kiến nghị khắc phục những bất cập về cơ chế, chính sách, pháp luật.

Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Công an chỉ đạo các cơ quan điều tra giải quyết những kiến nghị liên quan đến các hành vi có dấu hiệu tội phạm được nêu trong kết luận thanh tra, đồng thời thông báo kết quả bằng văn bản.

Đối với UBND tỉnh Đồng Tháp, Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát, thanh tra, kiểm tra để làm rõ tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; xử lý nghiêm sai phạm và xử lý vi phạm hành chính theo quy định.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu Công ty CP Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex) chủ động khắc phục các tồn tại, hạn chế; tuân thủ quy định pháp luật về kinh doanh xăng dầu, quản lý và sử dụng vốn, tài sản nhà nước; nâng cao năng lực quản trị, điều hành và hiệu quả sử dụng vốn.