Định vị không gian phát triển vươn tầm - Kỳ 1: Xác định tầm nhìn chiến lược

Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được HĐND tỉnh thông qua ngày 12-6-2026 và UBND tỉnh công bố ngày 30-6-2026 đã mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn, đồng thời xác lập tư duy phát triển mới, lấy không gian kinh tế làm nền tảng, tái cấu trúc mô hình tăng trưởng đa cực, hình thành các chuỗi liên kết giá trị và định hướng phát triển cho nhiều thập niên tới. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về quy hoạch, mà còn là bước tái thiết kế tổng thể về không gian phát triển, hạ tầng, thể chế và phân bổ nguồn lực để Khánh Hòa hiện thực hóa khát vọng vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực và cả nước.

KỲ 1: XÁC ĐỊNH TẦM NHÌN CHIẾN LƯỢC

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính đã xác định tầm nhìn chiến lược, tạo nền tảng mở rộng dư địa phát triển cho nhiều thập niên tới.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh tại hội nghị công bố điều chỉnh quy hoạch tỉnh.

“Kim chỉ nam” cho mọi quyết sách

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh là bản quy hoạch đầu tiên của Khánh Hòa sau khi hợp nhất tỉnh, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với định hướng phát triển trong giai đoạn mới. Không gian phát triển được mở rộng, dư địa tăng trưởng lớn hơn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện. Vì vậy, ngay sau khi HĐND tỉnh thông qua nghị quyết điều chỉnh quy hoạch và UBND tỉnh công bố quy hoạch, lãnh đạo tỉnh khẳng định đây sẽ là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, trở thành "kim chỉ nam" cho mọi quyết sách về đầu tư, phát triển hạ tầng, thu hút doanh nghiệp và phân bổ nguồn lực trong giai đoạn mới.

Đồng chí Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, xét ở góc độ quản lý nhà nước, đây là bước hoàn thiện quy hoạch sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính. Ở góc độ phát triển, điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ là việc mở rộng diện tích tự nhiên hay điều chỉnh một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội, mà còn thể hiện sự chuyển đổi căn bản trong tư duy phát triển. Khánh Hòa lựa chọn cách tiếp cận mới, xem toàn bộ tỉnh là một không gian kinh tế thống nhất, nơi biển, đô thị, công nghiệp, logistics, sân bay và cảng biển được kết nối chặt chẽ, bổ trợ cho nhau nhằm tạo động lực tăng trưởng tổng hợp.

Một góc Nha Trang nhìn từ trên cao.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Ngô Trung Hải - Tổng Thư ký Hiệp hội đô thị Việt Nam cho rằng, sau sáp nhập, Khánh Hòa sở hữu nhiều lợi thế nổi trội mà ít địa phương có được, đặc biệt là dải bờ biển dài nhất cả nước cùng hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ với đầy đủ các loại hình đường bộ cao tốc, đường sắt, hàng không và cảng biển. Cùng với định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đây là tiền đề quan trọng để Khánh Hòa hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Đồng chí NGUYỄN VIỆT HÙNG - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh: Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho Khánh Hòa sau khi mở rộng địa giới hành chính. Quy hoạch xác lập mô hình phát triển đa cực, hình thành các hành lang kinh tế liên kết, phát huy vai trò động lực của Khu Kinh tế Vân Phong, khu vực Cà Ná và các trung tâm đô thị mới; đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế biển, logistics, du lịch chất lượng cao, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế số, xây dựng Cam Lâm trở thành đô thị sân bay và trung tâm đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu xuyên suốt của quy hoạch là khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương; tăng cường liên kết vùng; gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, bảo đảm quốc phòng - an ninh; hướng tới xây dựng Khánh Hòa phát triển nhanh, bền vững, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Mở dư địa cho nhiều thập niên phát triển

Trong nhiều năm qua, quá trình phát triển của các địa phương chủ yếu gắn với địa giới hành chính. Mỗi địa phương khai thác lợi thế riêng, xây dựng quy hoạch riêng, thu hút đầu tư riêng và phát triển theo mục tiêu riêng. Cách tiếp cận này từng phù hợp trong giai đoạn trước nhưng cũng bộc lộ những hạn chế khi nguồn lực bị phân tán, thiếu liên kết và chưa phát huy hết lợi thế tổng hợp của toàn vùng. Sau khi hợp nhất, Khánh Hòa bước vào giai đoạn phát triển với quy mô lớn hơn, không gian rộng hơn và điều kiện thuận lợi hơn để hình thành các chuỗi liên kết kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh quy hoạch không chỉ là yêu cầu tất yếu về mặt kỹ thuật mà còn là cơ hội để tỉnh thiết kế lại mô hình phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Vịnh Vân Phong với tiềm năng cực lớn đang được kỳ vọng sẽ thúc đẩy cực tăng trưởng phía bắc tỉnh.

Ông Châu Ngô Anh Nhân - Giám đốc Sở Tài chính cho rằng, điểm mới quan trọng nhất của điều chỉnh quy hoạch lần này là không còn lấy địa giới hành chính làm trung tâm tổ chức phát triển mà lấy không gian kinh tế làm nền tảng. Thay vì mỗi địa phương phát triển theo lợi thế riêng lẻ, quy hoạch mới xác định các hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng và những vùng động lực có khả năng kết nối, chia sẻ nguồn lực và lan tỏa sự phát triển. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để những lợi thế vốn có của Khánh Hòa được phát huy ở quy mô lớn hơn. Đây là xu hướng đang được nhiều quốc gia và địa phương trên thế giới áp dụng.

Quy hoạch xác định rõ những không gian ưu tiên để tập trung nguồn lực đầu tư. Theo đó, Khu Kinh tế Vân Phong tiếp tục giữ vai trò đầu tàu về kinh tế biển, công nghiệp và logistics quốc tế; khu vực Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh phát triển thành trung tâm hành chính, dịch vụ chất lượng cao, đô thị sân bay và đổi mới sáng tạo; khu vực phía nam mở rộng không gian phát triển công nghiệp xanh, năng lượng sạch, kinh tế biển và các ngành công nghiệp mới. 3 không gian phát triển này được kết nối bằng các hành lang kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây hướng lên Tây Nguyên, hình thành mạng lưới liên kết giữa cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các vùng nguyên liệu. Không chỉ là sự kết nối về hạ tầng giao thông, đây còn là sự kết nối giữa các chuỗi giá trị kinh tế. Doanh nghiệp đầu tư tại Vân Phong có điều kiện khai thác hệ thống logistics quốc tế; doanh nghiệp công nghệ cao tại Cam Lâm được tiếp cận hạ tầng hàng không và đô thị hiện đại; các dự án công nghiệp và năng lượng ở khu vực phía nam được hưởng lợi từ hệ thống cảng biển, giao thông và thị trường rộng lớn hơn. Sự phát triển của mỗi vùng sẽ tạo động lực lan tỏa cho các vùng còn lại. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa bản quy hoạch lần này với những cách tiếp cận truyền thống.

Cảng Cam Ranh có nhiều lợi thế để phát triển logistics.

Việc điều chỉnh quy hoạch là bước khởi đầu; còn thành công sẽ được quyết định bởi năng lực tổ chức thực hiện. Giá trị của bản quy hoạch không nằm trên giấy mà được đo bằng những đổi thay trong thực tiễn. Hạ tầng sẽ được đầu tư đồng bộ hơn, các dự án triển khai nhanh hơn, môi trường đầu tư thông thoáng hơn và đời sống người dân ngày càng được nâng cao. Đó cũng là thông điệp xuyên suốt của lãnh đạo tỉnh: Quy hoạch phải đi vào cuộc sống và trở thành động lực phát triển thực sự. Đây chính là mục tiêu quan trọng của một bản quy hoạch mang tầm nhìn chiến lược.

Sau hợp nhất, tỉnh Khánh Hòa có diện tích 8.706,75km², gồm 65 đơn vị hành chính cấp xã (48 xã, 16 phường và 1 đặc khu); dân số khoảng 2,3 triệu người. Tỉnh có đường bờ biển dài nhất cả nước với khoảng 490km và sở hữu đặc khu Trường Sa - trái tim của cả nước.

Bên cạnh việc tổ chức lại không gian phát triển, quy hoạch điều chỉnh đặt ra những mục tiêu đến năm 2030 như: Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 11 - 12%/năm; kinh tế số chiếm khoảng 35% GRDP; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 70%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 1.050 nghìn tỷ đồng...