Định vị thương hiệu Thành phố sáng tạo

Không chỉ làm mới cách tiếp cận lịch sử, văn hóa, ứng dụng công nghệ còn mở ra những trải nghiệm sống động, đa chiều cho người dân và du khách.

Kể chuyện di sản bằng công nghệ

Năm 2025 được xem là một năm đột phá của Hà Nội trong ứng dụng công nghệ để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa.

Ngày 22-11-2025, nhân kỷ niệm 115 năm ngày khánh thành Nhà hát Lớn Hà Nội, Ban Giám đốc nhà hát đã tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên “115 năm Nhà hát kể chuyện - Di sản cất lời bằng ánh sáng và công nghệ”. Chương trình không chỉ là một sự kiện nghệ thuật mà còn thể hiện mong muốn đưa Nhà hát Lớn từ một di sản để chiêm ngưỡng trở thành không gian sống động để trải nghiệm. Sự đổi mới này đã tạo nên “cơn sốt” tham quan Nhà hát Lớn vào cuối năm 2025. Chương trình ứng dụng các công nghệ trình diễn tiên tiến như 3D mapping, hologram, thực tế tăng cường (AR) và nghệ thuật kể chuyện (storytelling) đa lớp nhằm mang đến cho công chúng cơ hội đắm chìm trong không gian nghệ thuật độc đáo. Phó Giám đốc Nhà hát Lớn Hà Nội Chu Anh Hùng cho biết: “Chương trình là lời chào với khán giả nhưng đồng thời cũng gợi mở một hành trình mới giàu cảm xúc hơn trong tương lai. Đây là bước tiến quan trọng trong bảo tồn và phát huy di sản, góp phần khẳng định vị thế của Hà Nội - Thành phố sáng tạo được UNESCO công nhận”.

Trước đó, vào dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, không gian Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh hồ Hoàn Kiếm - đền Ngọc Sơn khoác lên mình một diện mạo mới, lung linh và khác lạ, mang đến cho người dân và du khách một “bữa tiệc” thị giác đầy mê hoặc. Công nghệ chiếu sáng hiện đại vừa tạo nên hiệu ứng ánh sáng sinh động, vừa giữ trọn vẹn vẻ đẹp kiến trúc và hình thái nguyên bản của hồ Gươm. Không gian chiếu sáng hồ Gươm còn trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn trong dịp Tết Dương lịch 2026, mở ra triển vọng mới trong việc kiến tạo những không gian văn hóa vừa giàu bản sắc, vừa hiện đại cho Thủ đô. Cùng với đó, không gian triển lãm số “Hà Nội rạng rỡ - Ánh sáng và Di sản” tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng mang đến cho công chúng phương thức tiếp cận mới trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội thông qua việc ứng dụng công nghệ số và nghệ thuật đương đại.

Cũng vào cuối năm 2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã ra mắt không gian số độc đáo, trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách. Bên cạnh điểm nhấn là vở diễn 3D mapping “Kinh đô Thăng Long”, các không gian trải nghiệm đa giác quan như hướng dẫn viên AI, công nghệ Immersive, Visual Mapping 3D, Holobox 3D... đã tái hiện không gian văn hiến Thăng Long xưa bằng kỹ thuật đồ họa chuyển động kết hợp hệ thống cảm biến thông minh, tạo cách tiếp cận mới lạ với di sản nghìn năm tuổi. Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết, không gian số tại Hoàng thành Thăng Long sẽ tiếp tục được nâng cấp, bổ sung nội dung và hiệu ứng nhằm mang đến trải nghiệm trọn vẹn hơn cho người dân và du khách.

Ứng dụng công nghệ số trong khai thác di sản trở thành lựa chọn tất yếu để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội. Đầu tháng 12-2025, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp và Tổ chức Đại học Pháp triển khai dự án “Các hành trình du lịch di sản trong thành phố Hà Nội”. Dự án không chỉ kết nối 28 di tích tiêu biểu mà còn mở ra cách tiếp cận quá khứ bằng công nghệ số. Di sản Thăng Long được “đánh thức” qua bản đồ tương tác, mã QR và ứng dụng H-Heritage, cho phép người dùng khám phá lịch sử di tích bằng điện thoại thông minh. Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet chia sẻ: “Dự án này là minh chứng sống động cho mối quan hệ hợp tác sâu sắc giữa Pháp và Việt Nam trong lĩnh vực văn hóa, di sản và đổi mới sáng tạo. Thông qua khoa học, công nghệ và đào tạo, chúng ta đang đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ”.

Đưa công nghiệp văn hóa Thủ đô phát triển bền vững

Việc ứng dụng công nghệ vào phát triển văn hóa mang đến nguồn sinh khí mới cho Thủ đô. Nhiều di sản đang chuyển mình với cách làm mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị. Ứng dụng công nghệ đã trở thành con đường tất yếu để biến di sản thành tài sản, tạo ra lợi ích kinh tế.

Không chỉ riêng năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ của các sản phẩm ứng dụng công nghệ, mà từ trước đó, nhiều di tích, di sản và điểm đến của Hà Nội đã từng bước đổi mới sản phẩm, gia tăng trải nghiệm cho du khách. Hàng loạt di tích như Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, làng gốm Bát Tràng... đã triển khai hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, bán vé điện tử, cài đặt mã QR tại các điểm tham quan để du khách dễ dàng tra cứu thông tin. Nhiều bảo tàng như Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia... đã áp dụng công nghệ thực tế ảo 3D, triển lãm trực tuyến, thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA, tour 3D... nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của công chúng.

Nói về những đổi mới trong ứng dụng công nghệ số tại các di tích, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai chia sẻ: “Nhiều điểm đến đã mang lại sự đổi mới trong cách tiếp cận, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội thông qua việc ứng dụng công nghệ số và nghệ thuật đương đại. Đây là những mô hình tiêu biểu cho định hướng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”.

Ở góc độ du lịch, Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang cho rằng, các sản phẩm du lịch văn hóa có ứng dụng công nghệ đang mang đến cho du khách những trải nghiệm khác biệt, đồng thời khẳng định tinh thần đổi mới, sáng tạo không ngừng của các điểm đến, từ đó nâng cao thương hiệu và uy tín của du lịch Thủ đô không chỉ trong nước mà còn trên trường quốc tế.

Có thể nói, sau gần 4 năm triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22-2-2022 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội đã tạo ra những bước đột phá quan trọng, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa, sáng tạo của cả nước và khu vực.

Hoàng Lân