Định vị TP. Hồ Chí Minh trên hành trình bước vào kỷ nguyên mới

5 trụ cột tăng trưởng tạo nên vị thế đặc biệt

Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, việc định vị đúng vai trò của TP. Hồ Chí Minh mang ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ nền kinh tế.

Theo chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch, TP. Hồ Chí Minh mới, với diện tích hơn 6.772 km², dân số khoảng 14 triệu người, hội tụ đầy đủ điều kiện để tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của cả nước.

Chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch. Ảnh: Thanh Minh.

Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh đóng góp gần 1/4 GDP, hơn 37% tổng thu ngân sách và chiếm khoảng 1/3 số lượng doanh nghiệp đang hoạt động của cả nước. Không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất, đây còn là không gian phát triển đặc biệt, nơi tích hợp các lợi thế nổi trội để hình thành một mô hình tăng trưởng mới dựa trên 5 trụ cột chiến lược.

Theo TS. Trần Du Lịch, trụ cột thứ nhất là trung tâm công nghiệp truyền thống kết hợp công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, gắn với vành đai công nghiệp, đô thị, dịch vụ. Thành phố còn dư địa khai thác gần 50.000 ha đất công nghiệp, tạo điều kiện tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ hai là dịch vụ cảng - logistics, bao gồm hệ thống cảng biển, cảng hàng không và cảng cạn, nổi bật là cụm cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ, gắn với định hướng hình thành khu thương mại tự do Cái Mép Hạ. Đây sẽ là cửa ngõ chiến lược kết nối khu vực Đông Nam bộ với các tuyến hàng hải quốc tế.

Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần tái định vị TP. Hồ Chí Minh thành trung tâm logistics tích hợp, cạnh tranh khu vực và bền vững.

Thứ ba, Thành phố được định vị là trung tâm tài chính và thương mại quốc tế, nơi chuyển tải các nguồn vốn đầu tư cho nền kinh tế và tham gia sâu vào thị trường tài chính toàn cầu. Việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là biểu tượng cho mức độ hội nhập và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Khu thương mại tự do kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần tái định vị TP. Hồ Chí Minh thành trung tâm logistics tích hợp, cạnh tranh khu vực và bền vững.

Thứ tư là du lịch và công nghiệp du lịch dựa trên lợi thế biển, đảo, hệ sinh thái rừng ngập mặn, di sản văn hóa, lịch sử, hướng tới hình thành vùng du lịch chung cho toàn khu vực Đông Nam bộ, điểm đến của loại hình du lịch MICE.

Thứ năm, khai thác lợi thế đô thị hóa nhanh để phát triển thị trường bất động sản công nghiệp, đô thị, du lịch và hạ tầng dịch vụ. Đây là động lực quan trọng đóng góp vào tăng trưởng GRDP và tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành khác.

Bên cạnh các trụ cột đó, Trung ương đang hỗ trợ đặc biệt để Thành phố tháo gỡ hai điểm nghẽn cố hữu: hạ tầng giao thông và cơ chế quản lý siêu đô thị. Mới đây, Quốc hội ban hành Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98/2023/QH15, mở rộng phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”.

Cùng với các nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ, khung pháp lý mới đang tạo điều kiện để chính quyền Thành phố chủ động hơn trong quản lý và huy động nguồn lực phát triển. Đồng thời khơi dậy truyền thống năng động sáng tạo của người dân Thành phố.

Song song đó, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy từ Trung ương đến địa phương đang tiến hành theo chỉ đạo mạnh mẽ của lãnh đạo Đảng và Nhà nước mở ra cơ hội xây dựng nền công vụ hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, hoàn thiện mô hình quản trị đô thị phù hợp với cơ chế thị trường và xu hướng thời đại.

Đột phá thể chế và “chuyển đổi kép” cho giai đoạn quyết định

Theo TS. Trần Du Lịch, giai đoạn 2026-2035 có ý nghĩa quyết định trong hành trình đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp. Đây cũng là giai đoạn thể hiện cao nhất khát vọng vươn lên của cả dân tộc, sự đồng thuận và quyết tâm của cả hệ thống chính trị để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và bền vững.

Với vai trò đầu tàu và động lực tăng trưởng kinh tế của cả nước, TP. Hồ Chí Minh phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước khoảng 1,1-1,2 lần như đã đạt được trước đây. Cụ thể, giai đoạn 2026-2030 tăng GRDP cao hơn 1,1 lần và giai đoạn 2031-2035 cao hơn 1,2 lần so với mức chung cả nước; bình quân 10 năm đạt tăng trưởng hai con số (11-12%/năm) và duy trì 9-10%/năm trong thập niên tiếp theo.

Cùng với đó, hoạt động kinh tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh phải là nơi mang “tính thị trường” nhất so với cả nước. Mô hình kinh tế thị trường phải được hình thành rõ nét nhất ở đây, xét trên 3 khía cạnh: tăng trưởng kinh tế bền vững; tiến bộ, và công bằng xã hội; bảo đảm phúc lợi của người dân và môi trường sống.

Đột phá chiến lược nằm ở việc nâng cao vai trò cửa ngõ giao lưu kinh tế trong nước và quốc tế, thông qua phát triển cụm cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ, khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, trung tâm tài chính quốc tế và hệ thống đường sắt đô thị.

Đặc biệt, Thành phố phải đi đầu trong chuyển đổi số và kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu net-zero. Theo đó, “chuyển đổi kép” - vừa chuyển đổi số, vừa chuyển đổi xanh, phải thấm sâu vào toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội. Không gian số và không gian văn hóa sáng tạo cần trở thành một phần cấu thành của tăng trưởng.

Một hướng đi chiến lược khác là phát triển vùng TP. Hồ Chí Minh theo mô hình Metropolitan Area. Trên cơ sở Nghị quyết 24-NQ/TW về phát triển vùng Đông Nam bộ và Quyết định 370/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch vùng đến năm 2050, Thành phố phải đóng vai trò “nhạc trưởng” trong thực hiện quy hoạch Vùng. Trong đó, tiên số 1 vẫn là xây dựng kết nối hệ thống đường bộ và đường sắt đô thị; tối ưu hóa logistics hướng về cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ. Qua đó, đưa Vùng đô thị TP. Hồ Chí Minh Đông Nam bộ trở thành điểm sáng trên hành lang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Thanh Minh