Đồ hộp Hạ Long: Từ 'vua đồ hộp' đến vực thẳm tẩy chay vì thịt lợn dịch tả

Hào quang của một "tượng đài" thực phẩm

Để hiểu tại sao vụ bê bối lại gây rúng động đến vậy, phải nhìn lại lịch sử của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco). Thành lập từ năm 1957 tại thành phố cảng Hải Phòng, đây là một trong những cơ sở công nghiệp chế biến thực phẩm đầu tiên của miền Bắc.

Từng là niềm tự hào của ngành thực phẩm Việt Nam với lịch sử hơn 60 năm, Halong Canfoco đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin lớn nhất lịch sử. Việc phát hiện 120 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi (ASF) tại kho xưởng không chỉ có dấu hiệu vi phạm pháp luật mà còn là nhát dao chí mạng vào uy tín của một thương hiệu "vàng".

Sản phẩm Pate Cột Đèn từng mang lại lợi nhuận khủng cho Đồ hộp Hạ Long.

Trước khi đi sâu vào vụ bê bối, cần nhắc lại vị thế của Halong Canfoco (mã chứng khoán: CAN). Với biểu tượng quen thuộc, sản phẩm của công ty không chỉ thống lĩnh thị trường nội địa mà còn vươn tầm thế giới, được vinh danh là một trong những thương hiệu thực phẩm hàng đầu châu Á.

Trong suốt hơn 60 năm hình thành và phát triển, Halong Canfoco không chỉ đơn thuần là một doanh nghiệp; nó là biểu tượng của sự tự lực cánh sinh và hiện đại hóa. Từ những dây chuyền sản xuất thô sơ ban đầu, công ty đã không ngừng cải tiến để sở hữu những công nghệ đóng hộp tiên tiến nhất khu vực, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như ISO, HACCP.

Thương hiệu đã trở thành cái tên bảo chứng cho chất lượng. Từ món pate gan lừng danh, thịt heo hầm cho đến cá nục sốt cà, sản phẩm của Canfoco đã hiện diện trong từng bữa ăn gia đình, từng chiếc ba lô của những người lính, và trên kệ của những siêu thị sang trọng nhất.

Ở thời kỳ đỉnh cao, Halong Canfoco được vinh danh là một trong những thương hiệu thực phẩm hàng đầu châu Á. Không chỉ thống trị thị trường nội địa với thị phần áp đảo, công ty còn xuất khẩu mạnh mẽ sang các thị trường khó tính như Đông Âu, Nhật Bản và các nước Đông Nam Á.

Trên sàn chứng khoán, mã cổ phiếu CAN từng là một blue-chip trong ngành thực phẩm, thu hút sự quan tâm của nhiều quỹ đầu tư lớn nhờ nền tảng tài chính vững mạnh và biên lợi nhuận ổn định.

Sự hùng mạnh của Halong Canfoco không chỉ nằm ở nhà máy hay dây chuyền, mà nằm ở khả năng "phủ sóng" đáng kinh ngạc. Trước khi bê bối nổ ra, CAN tự hào sở hữu một hệ sinh thái phân phối mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải khao khát: Hiện diện trực tiếp trên 34 tỉnh thành trọng điểm từ Bắc chí Nam, đảm bảo rằng ở bất cứ đâu, người tiêu dùng cũng có thể tiếp cận sản phẩm.

Sản phẩm của Canfoco có mặt tại hơn 20 chuỗi hệ thống siêu thị và đại siêu thị toàn quốc (như WinMart, Co.op Mart, Lotte, Go!...). Bên cạnh đó là hàng chục chuỗi cửa hàng tiện lợi 24/7 hiện đại - nơi giới trẻ và các gia đình thành thị đặt trọn niềm tin vào sự nhanh chóng và an toàn.

Với hơn 1 vạn điểm bán lẻ truyền thống (chợ, cửa hàng tạp hóa), Canfoco đã len lỏi vào tận cùng các ngõ ngách, từ thành thị đến nông thôn, trở thành món ăn "quốc dân" trong lòng người Việt.

Sự thành công của Canfoco được xây dựng trên một tiền đề duy nhất: sự an toàn. Người tiêu dùng lựa chọn đồ hộp Hạ Long vì họ tin rằng, đằng sau lớp vỏ thiếc kia là quy trình kiểm soát nguyên liệu đầu vào nghiêm ngặt, là những miếng thịt tươi ngon nhất được chế biến dưới sự giám sát của những chuyên gia hàng đầu. Sự tin tưởng này chính là tài sản vô hình lớn nhất, giá trị hơn bất kỳ nhà xưởng hay máy móc nào mà công ty sở hữu.

Chính vì đứng trên đỉnh cao quá lâu, sự rạn nứt từ bên trong - bắt nguồn từ khâu quản lý nguyên liệu - đã tạo ra một cú rơi tự do không phanh khi sự thật về 120 tấn thịt lợn nhiễm dịch bị phanh phui.

120 tấn thịt lợn "bẩn" và sự im lặng đáng sợ

Vụ việc bắt đầu khi các cơ quan chức năng bất ngờ kiểm tra kho bãi của doanh nghiệp và phát hiện 120 tấn thịt lợn không đảm bảo tiêu chuẩn, có kết quả dương tính với ASF.

Số lượng 120 tấn không phải là sai sót nhỏ lẻ của một đại lý mà là một khối lượng nguyên liệu khổng lồ nằm ngay trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Dù ASF không lây sang người, nhưng việc lưu kho và sử dụng thịt nhiễm bệnh đã có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng quy định về kiểm soát dịch bệnh và an toàn thực phẩm.

Đối với người tiêu dùng Việt, đồ hộp Hạ Long không chỉ là thực phẩm mà còn là ký ức.

Cách phản ứng chậm chạp và thiếu thông tin rõ ràng từ phía ban lãnh đạo công ty trong những ngày đầu nổ ra sự cố đã đẩy làn sóng phẫn nộ lên cao trào. Ngay sau khi thông tin được đăng tải, một làn sóng tẩy chay rộng khắp đã bùng nổ trên các nền tảng mạng xã hội và lan ra các siêu thị, cửa hàng bán lẻ.

Đứng trước áp lực bảo vệ khách hàng, các chuỗi siêu thị hàng đầu đã phải rà soát khẩn cấp, thậm chí tạm dừng lưu thông các lô hàng nghi vấn để chờ kết quả giám định. Thậm chí, nhiều chuỗi bán lẻ lớn đã ngay lập tức tạm dừng nhập hàng hoặc gỡ bỏ sản phẩm của Canfoco khỏi kệ hàng để chờ kết luận cuối cùng.

Tại hơn 1 vạn điểm bán lẻ truyền thống, nơi niềm tin thường dựa trên "lời hứa" của thương hiệu, các tiểu thương đứng ngồi không yên khi khách hàng liên tục trả lại sản phẩm hoặc chất vấn về nguồn gốc thịt trong hộp.

Đối với người tiêu dùng Việt, đồ hộp Hạ Long không chỉ là thực phẩm mà còn là ký ức. Sự xuất hiện của thịt dịch bệnh khiến khách hàng cảm thấy bị phản bội. Một thương hiệu lớn với lợi nhuận hàng tỷ đồng lại "tiết kiệm" chi phí bằng cách sử dụng nguồn nguyên liệu không an toàn là điều không thể chấp nhận.

Chính vì mạng lưới này quá rộng lớn, thông tin 120 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả phát hiện tại kho xưởng đã tạo ra một hiệu ứng domino khủng khiếp. Nếu một cửa hàng nhỏ dính sai phạm, hậu quả chỉ mang tính cục bộ. Nhưng với Canfoco, sai phạm nằm ngay tại trung tâm "đầu não" cung ứng, đồng nghĩa với việc nguy cơ thực phẩm không an toàn đã có cơ hội hiện diện tại hàng vạn điểm bán trên khắp 34 tỉnh thành.

Cuộc "thay máu" lãnh đạo trước thềm dông bão

Ít ai biết rằng, chỉ vài tháng trước khi bê bối bị phanh phui, Halong Canfoco (CAN) đã trải qua một cuộc đại cải tổ nhân sự. Nhóm cổ đông ngoại (Landial Pte. Ltd - Singapore) đã thoái sạch vốn, kéo theo sự rút lui của hàng loạt thành viên HĐQT kỳ cựu. Một bộ máy lãnh đạo mới được kiện toàn vào tháng 4.2025 với kỳ vọng đưa doanh nghiệp bứt phá.

Tuy nhiên, sự cố thịt bẩn lại nổ ra ngay dưới triều đại của những người mới. Dư luận đặt dấu hỏi: Liệu việc kiểm soát chuỗi cung ứng đã bị buông lỏng trong quá trình chuyển giao quyền lực?

Khi cơ quan chức năng khởi tố 9 bị can, Ban lãnh đạo Canfoco đã giải trình như thể chỉ là một nạn nhân bị liên đới. Họ khẳng định 9 đối tượng bị bắt là người bên ngoài, lừa dối doanh nghiệp bằng hồ sơ giả.

Thế nhưng, lời giải trình này như đổ thêm dầu vào lửa. Người tiêu dùng và giới chuyên gia đặt vấn đề: Một doanh nghiệp Top 50 ASEAN lại có thể để 120 tấn thịt bệnh lọt qua cửa kho chỉ dựa vào "giấy tờ"?

Tổng Giám đốc và các lãnh đạo phòng chức năng đã bị triệu tập để làm rõ quy trình tiếp nhận. Dù không trực tiếp "nhúng tay", nhưng sự thiếu trách nhiệm trong giám sát đã gián tiếp đe dọa sức khỏe của hàng triệu thực khách.

Ngay sau khi thông tin thịt nhiễm dịch tả lan rộng (ngày 7.1), cổ phiếu CAN đã hứng chịu một đợt bán tháo kinh hoàng. Cụ thể, cổ phiếu CAN lập tức "lau sàn" (giảm kịch biên độ). Chỉ trong một phiên, vốn hóa thị trường của doanh nghiệp bốc hơi hàng chục tỉ đồng.

Từ mức giá ổn định trước đó, CAN rơi xuống mốc 29.700 đồng/cp (giảm sâu trong phiên sáng ngày 8.1). Đáng chú ý, quý 3/2025, Canfoco báo cáo lãi ròng tăng gấp 4 lần. Giờ đây, nhà đầu tư nghi ngờ con số này có được là nhờ cắt giảm chi phí nguyên liệu đầu vào bất chấp an toàn thực phẩm.

Tuyết Nhung