Đo 'sức khỏe' công nghệ doanh nghiệp

Hiện nay, hoạt động đánh giá công nghệ được triển khai theo ba loại hình chính, bao gồm: đánh giá nền tảng công nghệ, đánh giá công nghệ trong các dự án đầu tư và đánh giá trình độ, năng lực công nghệ của doanh nghiệp. Trong đó, đánh giá trình độ công nghệ doanh nghiệp được xem là trọng tâm, bởi đây là cơ sở trực tiếp để xác định mức độ phát triển, khả năng hấp thụ và đổi mới công nghệ trong sản xuất, kinh doanh.

Ông Bùi Văn Hùng - Phó Vụ trưởng Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin về hoạt động đánh giá trình độ công nghệ của doanh nghiệp.

Trên thực tế, khung pháp lý cho hoạt động này đã được hình thành từ khá sớm, với Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017 và các văn bản hướng dẫn đi kèm. Đặc biệt, Thông tư số 17/2019 của Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra bộ công cụ đánh giá tương đối toàn diện, chia công nghệ trong doanh nghiệp thành 5 nhóm với 26 tiêu chí cụ thể. Nhờ đó, các địa phương có thể chủ động xây dựng chương trình đánh giá phù hợp với điều kiện thực tế, lựa chọn những ngành, lĩnh vực có thế mạnh để triển khai.

Một điểm đáng chú ý là bộ công cụ này cho phép tích hợp dữ liệu từ nhiều doanh nghiệp, kết hợp với các yếu tố môi trường công nghệ của địa phương để tạo ra bức tranh tổng thể. Đây chính là cơ sở quan trọng để các địa phương xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ, cũng như định hướng hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ một cách có trọng tâm, tránh dàn trải.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều bất cập. Đến nay, mới chỉ có một số địa phương thực hiện đánh giá trình độ công nghệ, trong khi một số nơi chưa triển khai hoặc triển khai nhưng chưa duy trì thường xuyên. Ông Bùi Văn Hùng - Phó Vụ trưởng Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin, đến nay đã có 23/34 địa phương thực hiện đánh giá trình độ công nghệ doanh nghiệp; một số bộ, ngành cũng triển khai đánh giá chuyên sâu trong từng lĩnh vực. Song việc đánh giá theo chu kỳ 3–5 năm như trước đây khiến dữ liệu nhanh chóng trở nên lạc hậu, chưa phản ánh kịp thời thực trạng biến động của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động đánh giá được xem là hướng đi tất yếu. Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng phần mềm đánh giá trình độ và năng lực công nghệ trên phạm vi toàn quốc, cho phép cập nhật dữ liệu liên tục, tự động tính toán và đưa ra các chỉ số đánh giá. Điều này không chỉ nâng cao độ chính xác, mà còn giúp cơ quan quản lý có được thông tin kịp thời để điều hành, hoạch định chính sách.

"Trong thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các địa phương để đẩy mạnh hoạt động này, đồng thời tiếp tục nâng cấp hệ thống phần mềm nhằm bảo đảm việc áp dụng được thông suốt, hiệu quả hơn" - ông Bùi Văn Hùng chia sẻ.

Bộ KHCN đã ban hành Khung chỉ số phục vụ theo dõi, đánh giá tiềm lực, trình độ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Khung chỉ số được cấu trúc thành hai phần: đánh giá tiềm lực KHCN và đổi mới sáng tạo; đánh giá trình độ KHCN và đổi mới sáng tạo. Ở phần đánh giá tiềm lực, Khung lựa chọn 35/78 chỉ số từ GII (19 chỉ số đầu vào, 16 chỉ số đầu ra). Các chỉ số bao quát nhiều khía cạnh, từ nguồn nhân lực KHCN, đầu tư cho nghiên cứu - phát triển (R&D), năng lực đại học, đến hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư mạo hiểm. Ở phần đánh giá trình độ, Khung lựa chọn 16/27 lĩnh vực cụ thể theo SCImago, tập trung vào những ngành Việt Nam có thế mạnh hoặc ưu tiên phát triển. Các lĩnh vực này trải rộng từ khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật - công nghệ, khoa học y dược, nông nghiệp, xã hội, đến nhân văn