Độ tuổi có nguy cơ đột quỵ cao nhất đã thay đổi

Tuổi trung niên được xem là giai đoạn dễ bị đột quỵ nhất. Ảnh: Freepik.

Bạn sợ nhất phải nhận chẩn đoán mắc bệnh gì? Với nhiều người, câu trả lời là ung thư. Nhưng với các bác sĩ thần kinh, nỗi sợ lại khác.

"Người ta sợ chết vì ung thư, nhưng họ sợ phải sống tiếp sau một cơn đột quỵ", tiến sĩ Arvind Chandratheva, bác sĩ chuyên khoa đột quỵ và thần kinh học tại Bệnh viện Đại học College London (Anh), nhận định.

Theo The Telegraph, trong nhiều thập kỷ, đột quỵ được xem là căn bệnh của tuổi già. Tuy nhiên, ngày càng nhiều người ở độ tuổi 40-50 phải nhập viện với các dấu hiệu như méo miệng, nói ngọng hoặc yếu liệt tay chân. Điều đáng lo ngại là những người này có thể phải sống chung với các di chứng trong nhiều thập kỷ.

Theo các chuyên gia, sự gia tăng của béo phì, thực phẩm siêu chế biến, lối sống ít vận động, thiếu ngủ và việc sử dụng chất kích thích đang khiến nguy cơ đột quỵ ở tuổi trung niên tăng lên. Tin vui là khoảng 90% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Nhiều yếu tố nguy cơ diễn tiến âm thầm

Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến đột quỵ là rung nhĩ - rối loạn nhịp tim phổ biến ảnh hưởng đến khoảng 1/5 dân số. Tiến sĩ Nikhil Ahluwalia, bác sĩ tim mạch và nhà nghiên cứu lâm sàng tại Trung tâm Tim mạch Barts, cho biết người mắc rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao gấp 5 lần người bình thường và cứ 4 ca đột quỵ thì có 1 ca liên quan đến tình trạng này.

Điều nguy hiểm là nhiều người không có bất kỳ triệu chứng nào. Một số trường hợp chỉ phát hiện rung nhĩ sau khi đã bị đột quỵ.

Khi tim đập không đều, máu có thể ứ đọng trong tim và hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, nó có thể gây tắc mạch và dẫn đến đột quỵ.

Các chuyên gia khuyến cáo người trung niên nên chú ý đến các dấu hiệu như hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt hoặc mệt mỏi bất thường. Nhiều đồng hồ thông minh hiện nay cũng có khả năng phát hiện rung nhĩ, giúp người dùng phát hiện sớm nguy cơ.

Bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt

Thuốc lá vẫn là một trong những yếu tố nguy cơ đột quỵ rõ ràng nhất. Theo bác sĩ Chandratheva, khói thuốc chứa hàng trăm hóa chất gây tổn thương thành mạch máu, làm tăng viêm, thúc đẩy hình thành cục máu đông và khiến động mạch xơ cứng nhanh hơn. "Không bao giờ là quá muộn để bỏ thuốc lá", ông nhấn mạnh.

Thuốc lá điện tử có thể ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống nhưng không hoàn toàn vô hại. Tương tự, các sản phẩm chứa nicotine như túi ngậm nicotine cũng có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch.

Hút thuốc vẫn là một trong những yếu tố nguy cơ gây đột quỵ có thể điều chỉnh được rõ ràng nhất. Ảnh: Heart Foundation.

Ăn nhạt hơn, ưu tiên chế độ ăn Địa Trung Hải

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ đột quỵ quan trọng nhất và việc tiêu thụ quá nhiều muối là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này.

Nguồn muối lớn nhất thường không đến từ lọ muối trên bàn ăn mà đến từ các thực phẩm chế biến sẵn như đồ ăn nhanh, đồ ăn đóng gói, thức ăn mang về hoặc các loại nước sốt công nghiệp.

Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên nấu ăn tại nhà và hạn chế thêm muối vào món ăn.

Bên cạnh đó, chế độ ăn Địa Trung Hải được đánh giá là một trong những mô hình ăn uống tốt nhất cho tim mạch. Chế độ này tập trung vào rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt dinh dưỡng, cá và dầu ô liu, đồng thời hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn.

Theo dõi các chỉ số sức khỏe từ tuổi 40

Từ tuổi 40, việc kiểm tra huyết áp, cholesterol, đường huyết và cân nặng nên trở thành thói quen định kỳ.

Các chuyên gia ví những chỉ số này như "bảng điều khiển sức khỏe" của cơ thể. Bác sĩ Chandratheva khuyến nghị người từ 40 tuổi nên đo huyết áp ít nhất hai lần mỗi năm. Mức huyết áp lý tưởng là dưới 120/80 mmHg.

"Cần đi khám nếu huyết áp tại phòng khám trên 140/90 mmHg hoặc thường xuyên trên 135/85 mmHg khi đo tại nhà. Nếu sau khoảng 6 tuần huyết áp vẫn cao, nên trao đổi với bác sĩ về khả năng dùng thuốc điều trị", chuyên gia này khuyến cáo.

Huyết áp lý tưởng ở người trưởng thành khỏe mạnh thường ở mức dưới 120/80 mmHg. Ảnh: Shutterstock.

Hạn chế rượu bia và tránh xa chất kích thích

Uống quá nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn giấc ngủ, tăng cân và làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường. Ngoài ra, việc uống dồn nhiều rượu trong một thời gian ngắn còn có thể kích hoạt rung nhĩ.

Các chuyên gia cho rằng quan niệm uống một ly rượu vang đỏ mỗi ngày để bảo vệ tim mạch đã không còn phù hợp với các bằng chứng khoa học hiện nay.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các chất kích thích như cocaine đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Cocaine có thể làm tăng huyết áp đột ngột, gây co thắt mạch máu, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và dẫn đến đột quỵ ngay cả ở những người còn tương đối trẻ.

Duy trì vận động và ngủ đủ giấc

Theo bác sĩ Nikhil Ahluwalia, không có môn thể thao nào là tốt nhất để phòng ngừa đột quỵ. Bài tập hiệu quả nhất chính là bài tập mà bạn yêu thích và có thể duy trì lâu dài.

Người trưởng thành được khuyến nghị vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần. Những hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc leo núi đều có thể mang lại lợi ích cho tim mạch nếu được duy trì thường xuyên.

Điều quan trọng không phải là tập thật nặng trong vài ngày rồi bỏ cuộc, mà là duy trì thói quen vận động đều đặn trong nhiều năm.

Bên cạnh đó, giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch và não bộ. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng huyết áp, tăng hormone căng thẳng và làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Các nghiên cứu cho thấy những người thường xuyên ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ gặp các vấn đề tim mạch cao hơn. Tin vui là những tác động tiêu cực này có thể được cải thiện nếu xây dựng thói quen ngủ lành mạnh và đảm bảo ngủ đủ giấc.