Doanh nghiệp cần làm gì để đón dòng vốn sau nâng hạng?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước sang một vị thế mới sau khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Cùng với cơ hội mở rộng cơ sở nhà đầu tư, yêu cầu đối với doanh nghiệp niêm yết cũng được nâng lên, đặc biệt ở tính minh bạch, kỷ luật công bố thông tin và khả năng cung cấp dữ liệu có thể đối chiếu.

Tại sự kiện IR Awards 2026 do Vietstock, Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Tạp chí điện tử Tài chính và Cuộc sống (FiLi) đồng tổ chức ngày 24/9, các chuyên gia quốc tế cho rằng sau nâng hạng, khi dòng vốn tìm đến với cơ cấu nhà đầu tư đa dạng hơn, doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh để được nhận diện giữa một thị trường có nhiều lựa chọn.

Cần biết kể câu chuyện doanh nghiệp

Bà Daniela Peeva - Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD), cho biết quan hệ nhà đầu tư (Investors Relations - IR) theo cách truyền thống đã kết thúc từ 5 năm trước tại châu Âu, thị trường đang bước vào một "kỷ nguyên mới".

Lý do là kỳ vọng của nhà đầu tư đối với các công ty đại chúng hiện cao hơn rất nhiều, với sự xuất hiện của thế hệ nhà đầu tư mới - Gen Z, cũng như các hình thức đầu tư mới. Do đó, IR không còn dừng lại ở việc trao đổi, chia sẻ với cổ đông các chỉ tiêu tài chính như doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, cổ tức...

Bà Daniela Peeva - Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) chia sẻ kinh nghiệm từ thị trường châu Âu. Ảnh: BTC.

Cùng quan điểm này, ông Darren Wang, Giám đốc truyền thông nhà đầu tư và Phát triển chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc), đồng thời là Giám đốc Điều hành Bays Capital, lưu ý IR không phải công cụ để doanh nghiệp "tô điểm" cho câu chuyện kinh doanh. Nhà đầu tư cuối cùng vẫn xuống tiền dựa trên giá trị thực của doanh nghiệp.

Do đó, thay vì tập trung giải thích từng biến động kết quả kinh doanh theo quý, doanh nghiệp cần xây dựng một câu chuyện dài hạn, ví dụ như ngành đang thay đổi thế nào, lợi thế cạnh tranh được bảo vệ ra sao và doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị trong nhiều năm tới hay không.

Đây cũng là thay đổi đáng chú ý khi thị trường bước vào giai đoạn sau nâng hạng. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm doanh thu hay lợi nhuận của một quý, mà cần hiểu những yếu tố tạo ra kết quả đó và khả năng duy trì chúng trong tương lai.

IR vì vậy cần được đặt gần hơn với chiến lược kinh doanh. Đội ngũ IR không chỉ có nhiệm vụ chuyển tải thông tin đã được công bố, mà còn phải giúp thị trường hiểu doanh nghiệp đang ở đâu, muốn đi đâu và bằng cách nào để đạt mục tiêu.

Ông Wang dẫn kinh nghiệm từ Đài Loan (Trung Quốc) cho rằng những đội ngũ IR tốt có thể hoạt động gần giống một bộ phận phân tích ngành. Doanh nghiệp sở hữu lợi thế thông tin từ bên trong về cung - cầu, giá cả, công suất, hành vi khách hàng hay những thay đổi trong chính sách. Nếu được chia sẻ một cách khách quan và trong khuôn khổ quy định về công bố thông tin công bằng, những dữ liệu này có thể giúp nhà đầu tư hiểu sâu hơn về doanh nghiệp và ngành.

Ông Darren Wang đưa ra khuyến nghị cho bộ phận IR của các doanh nghiệp Việt Nam. Ảnh: BTC.

Trong khi đó, từ thực tế thị trường châu Âu, bà Daniela Peeva cho biết hoạt động IR giờ đây cũng cần tích hợp sâu rộng các yếu tố môi trường - xã hội - quản trị (ESG), để nhà đầu tư hình dung rõ về cả các rủi ro tài chính lẫn phi tài chính và chiến lược dài hạn của doanh nghiệp.

"Về lý thuyết, giá trị doanh nghiệp bằng dòng tiền tương lai chia rủi ro. Hoạt động ESG tác động trực tiếp lên cả hai vế của phương trình này", bà nói.

Cụ thể, với dòng tiền, chiến lược ESG hiệu quả hỗ trợ gia tăng dòng tiền nhờ giảm chi phí vận hành (tiết kiệm năng lượng, tài nguyên), phát triển sản phẩm bền vững mới, giữ chân nhân tài và hạn chế các khoản phạt pháp lý.

Còn với kênh chi phí vốn, thực hành ESG đáng tin cậy giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, rủi ro khí hậu và rủi ro uy tín. Rủi ro thấp hơn dẫn đến tỷ lệ chiết khấu (chi phí vốn) thấp hơn.

"Như vậy, hiệu quả ESG được cải thiện sẽ lần lượt giúp giảm mức độ rủi ro, giảm chi phí vốn, qua đó làm tăng hệ số định giá doanh nghiệp", bà Peeva nói thêm.

Thực tế tại thị trường Việt Nam hiện nay, theo khảo sát với 865 doanh nghiệp niêm yết trên HoSE và HNX trong giai đoạn 1/5/2025-30/4/2026, IR Awards 2026 ghi nhận có 459 doanh nghiệp, tương đương 67%, đạt chuẩn công bố thông tin. Website IR năm nay cũng được đưa thành một hạng mục đánh giá độc lập với 7 nhóm tiêu chí, từ dữ liệu tài chính, công bố thông tin đến quản trị và phát triển bền vững.

Không cần làm hài lòng mọi nhà đầu tư

Ông Wang cũng cho rằng khi Việt Nam có mặt trong các bộ chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường sẽ ngày càng đa dạng, từ quỹ chỉ số, quỹ phòng hộ cho tới các tổ chức đầu tư dài hạn và nhà đầu tư cá nhân.

Mỗi nhóm có khung thời gian và cách đánh giá khác nhau. Vì vậy, doanh nghiệp không nên cố gắng làm hài lòng tất cả, mà cần kiên định với giá trị nội tại và truyền tải đúng bản chất của mình. "Nếu cố làm hài lòng tất cả, bạn sẽ dễ bị phân tán nguồn lực, mời đến những vị khách không mong muốn", ông chia sẻ.

Theo ông, nếu lợi thế của doanh nghiệp nằm ở dòng tiền ổn định thay vì tăng trưởng bùng nổ, IR nên nói rõ điều đó. Những nhà đầu tư phù hợp với mô hình kinh doanh sẽ định giá doanh nghiệp dựa trên chính những nền tảng này.

Ngược lại, việc thổi phồng câu chuyện để thu hút sự chú ý trong ngắn hạn có thể phải trả giá bằng uy tín trong dài hạn, bởi xét cho cùng thị trường vẫn định giá dựa trên giá trị thực.

Vị chuyên gia từ Đài Loan cũng cho rằng nếu doanh nghiệp kiên trì truyền tải giá trị thực chất, cơ cấu cổ đông sẽ dần tự sàng lọc. Những nhà đầu tư ngắn hạn có thể rời đi, trong khi các cổ đông tin vào giá trị nội tại có xu hướng nắm giữ lâu hơn và đồng hành qua các chu kỳ.

"IR hiệu quả sẽ thu hút các nhà đầu tư dài hạn tốt hơn, từ đó nâng cao định giá cho công ty", ông nêu quan điểm, đồng thời khẳng định "một cơ cấu cổ đông ổn định là một tài sản chiến lược".