Doanh nghiệp 'đau đầu' vì giá vật liệu tăng cao, thiếu nguồn cung

Thách thức do thiếu vật liệu, giá vật liệu tăng cao đang gây khó khăn cho doanh nghiệp và tiến độ các dự án. Ảnh: Hoàng Linh

Thách thức từ nguồn vật liệu đẩy khó cho doanh nghiệp, dự án

Dự án cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) đặt mục tiêu hoàn thành 93 km từ Đồng Đăng tới Đông Khê trên quy mô nền đường mở rộng lên 22 m. Tuy nhiên, cả nhà thầu và dự án đang chịu sức ép lớn khi giá nhiên liệu tăng đã đẩy giá bán vật liệu, chi phí vận chuyển tăng đột biến.

Dự án nâng cấp đường 25B đoạn từ trung tâm xã Nhơn Trạch đến Quốc lộ 51 giúp kết nối sân bay Long Thành với các cảng biển, khu công nghiệp và TP. Hồ Chí Minh cũng đang đứng trước nguy cơ trễ hẹn. Một trong những nguyên nhân là do giá vật liệu tăng và không đảm bảo nguồn cung vật liệu cho công trình.

Nhiều doanh nghiệp xây dựng cho rằng, không chỉ do tác động từ xăng dầu, tại một số địa phương, tình trạng phân phối qua trung gian xuất hiện, khiến giá vật liệu bị đẩy lên cao bất thường. Nhiều mỏ không bán trực tiếp cho nhà thầu mà thông qua các đơn vị trung gian, khiến giá bị đẩy lên 1,3-1,5 lần so với giá niêm yết.

Hiện nay, phần lớn hợp đồng xây dựng được ký theo đơn giá cố định tại thời điểm lập dự án. Khi giá nhiên liệu và vật liệu tăng đột biến, nhà thầu phải tự gánh phần chi phí phát sinh. Điều này tạo áp lực lớn lên dòng tiền và có thể khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính, cũng như ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Ông Nguyễn Quang Huy - Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho biết, trước những thách thức về nguồn vật liệu, cũng như chi phí đầu vào tăng cao, đơn vị phải ưu tiên nguồn lực cho các mũi thi công trọng điểm trong điều kiện thời tiết thuận lợi trước mùa mưa bão. “Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, sẽ rất khó đảm bảo tiến độ như cam kết” - ông Huy cho biết thêm.

Tại Hội nghị bàn phương án quản lý vật liệu và biến động giá nguyên, nhiên liệu trong tình hình mới do Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị tổ chức mới đây, các doanh nghiệp đã phản ánh nhiều vấn đề liên quan đến những khó khăn, vướng mắc trong việc tiếp cận nguồn vật liệu, dẫn đến nghịch lý: Thi công càng nhiều, nguy cơ lỗ càng lớn.

Trước áp lực thời gian do mùa mưa cận kề và yêu cầu phải kịp thời giải ngân vốn đầu tư công, các doanh nghiệp kiến nghị cần linh hoạt hơn trong công tác quy hoạch và cấp phép khai thác mỏ để bảo đảm nguồn vật liệu, tránh nguy cơ gián đoạn công trình, dự án thi công.

Đảm bảo nguồn cung, ngăn “thổi giá” để trục lợi

Tại Dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận, đại diện doanh nghiệp dự án cho biết, nhà thầu đã huy động 114 máy móc thiết bị và hơn 310 nhân sự để triển khai 25 mũi thi công, đồng thời tập trung giải quyết bài toán vật liệu xây dựng - vấn đề được xem là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Đối với nguồn cát, đại diện doanh nghiệp cho biết đã làm việc với các địa phương và được cấp 3 mỏ cát tại tỉnh Đồng Tháp theo cơ chế đặc thù, với trữ lượng khoảng 250.000 m³. Ngoài ra, doanh nghiệp đang hoàn tất các thủ tục để tiếp nhận hơn 6 triệu m³ cát từ các mỏ đã đóng cửa, đồng thời đề xuất thêm khoảng 240.000 m³ cát thương mại và khai thác tại các cụm mỏ trên sông Tiền.

Về nguồn đá xây dựng, tổng nhu cầu của dự án khoảng 3,5 triệu m³, đến nay mới được phân bổ khoảng 250.000 m³, doanh nghiệp đang tiếp tục làm việc với các địa phương nhằm bảo đảm nguồn cung phục vụ thi công.

Đây là kết quả từ sự nỗ lực của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm các nguồn vật liệu bổ sung, với sự chung tay vào cuộc của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, như thừa nhận của doanh nghiệp dự án, thách thức liên quan đến vật liệu vẫn còn ở phía trước, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt từ Trung ương, cũng như các địa phương có dự án.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu phải có giải pháp đảm bảo nguồn cung vật liệu cho thi công dự án, đặc biệt là các dự án trọng điểm. Ảnh: N.Lộc

Kiểm tra tình hình triển khai thực hiện Dự án Hữu Nghị - Chi Lăng; Đồng Đăng – Trà Lĩnh đầu tháng 5/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các bên liên quan sớm tháo gỡ khó khăn về vật liệu, mặt bằng và giữ nhịp thi công để bảo đảm tiến độ dự án; đồng thời đề nghị các địa phương linh hoạt trong việc cấp phép khai thác mỏ cũng như nâng công suất khai thác nhằm đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ thi công dự án.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị trong quá trình triển khai phải tuân thủ đầy đủ các thủ tục pháp lý, cập nhật giá vật liệu sát với thị trường và thực hiện dự án theo tiêu chí “nhanh - hiệu quả - an toàn”.

Trước những thách thức đặt ra về vấn đề vật liệu, đặc biệt là liên quan đến việc đội giá bán, tỉnh Nghệ An đã tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành, thực hiện kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá và xuất hóa đơn tại các mỏ để chấn chỉnh vi phạm, tránh “thổi” giá.

Cùng với đó, lãnh đạo tỉnh yêu cầu Sở Xây dựng khẩn trương tham mưu các quy định về kê khai giá đối với vật liệu chủ yếu làm công cụ quản lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nghiên cứu, đề xuất phương án đấu giá, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục cấp phép và nâng công suất khai thác các mỏ khoáng sản nhằm gia tăng nguồn cung hợp pháp.

Lãnh đạo Sở Xây dựng TP. Đồng Nai cho biết, trước khó khăn về nguồn cung vật liệu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố đã chỉ đạo Sở Xây dựng và các Sở, ngành tham mưu giải pháp xử lý tình hình biến động giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng ảnh hưởng tiến độ các dự án, công trình trọng điểm đang triển khai.

Theo đó, các địa phương phải thực hiện công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng hằng tháng hoặc sớm hơn (khi cần thiết) để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng. Không để xảy ra tình trạng công bố giá vật liệu xây dựng chậm, ảnh hưởng đến việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng và phát sinh tiêu cực.

Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan điều tra, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi thao túng thị trường, găm hàng, thổi giá, đầu cơ trục lợi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nguyên, vật liệu xây dựng và các hành vi bao che, bảo kê, tham nhũng, làm ngơ để tình trạng vi phạm tái diễn.

Việc đảm bảo nguồn cung vật liệu cho các dự án trọng điểm là yêu cầu cấp thiết. Ảnh: N.Lộc

Cùng với đó, đảm bảo kiểm soát chặt giá bán vật liệu cho các dự án trọng điểm. Ảnh: N.Lộc

Trước những thách thức liên quan đến vật liệu, tháng 3/2026, Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ cũng đã gửi kiến nghị đến Chính phủ về cơ chế cập nhật, điều chỉnh kịp thời các chỉ số giá xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường; tạo cơ sở pháp lý để các chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định, hạn chế rủi ro tài chính phát sinh do biến động bất thường của thị trường.

Có thể nói, với sự quyết liệt trong chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng và các địa phương, cùng sự vào cuộc trách nhiệm của các chủ đầu tư, nhà thầu thi công, những khó khăn liên quan đến nguồn cung, giá bán vật liệu sẽ sớm được giải quyết, từ đó khơi thông các điểm nghẽn để đảm bảo tiến độ thi công các dự án trọng điểm./.