Doanh nghiệp đồng loạt gọi vốn, thị trường chứng khoán trước phép thử lớn

Áp lực tăng vốn cổ phần dâng cao, thị trường bước vào chu kỳ huy động mới

Doanh nghiệp đồng loạt tăng tốc huy động vốn

Theo báo cáo “Kế hoạch huy động vốn cổ phần 2026: Áp lực huy động vốn cổ phần gia tăng nửa cuối năm” do FiinGroup công bố, tính đến ngày 25/5/2026, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phần và IPO của các doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 289,5 nghìn tỷ đồng. Con số này tăng 86,5% so với giá trị huy động thực tế của năm 2025 và cao hơn khoảng 53,7% so với mức trung bình 5 năm gần đây.

Đây cũng là quy mô huy động vốn lớn nhất kể từ giai đoạn bùng nổ của thị trường năm 2021, cho thấy thị trường chứng khoán đang từng bước lấy lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp.

Theo FiinGroup, sau nhiều năm doanh nghiệp ưu tiên huy động vốn qua tín dụng ngân hàng hoặc trái phiếu doanh nghiệp, áp lực mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường năng lực tài chính và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng trong giai đoạn mới đang khiến nhiều doanh nghiệp quay trở lại với kênh phát hành cổ phần.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là khoảng 70% kế hoạch phát hành hiện vẫn chưa được triển khai. Điều này đồng nghĩa áp lực huy động vốn cũng như khả năng hấp thụ lượng cổ phiếu mới của thị trường sẽ tập trung chủ yếu vào nửa cuối năm 2026.

Một điểm khác biệt đáng kể của chu kỳ hiện nay là cấu trúc các thương vụ IPO đang thay đổi. Nếu như các giai đoạn trước chủ yếu được dẫn dắt bởi quá trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, thì kế hoạch IPO năm 2026 lại nghiêng nhiều hơn về khu vực tư nhân.

Giá trị IPO dự kiến trong năm nay đạt khoảng 22,4 nghìn tỷ đồng, thấp hơn mức 38,6 nghìn tỷ đồng của năm 2025. Tuy nhiên, động lực chính lại đến từ các thương vụ tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp và mô hình spin-off thay vì các đợt cổ phần hóa quy mô lớn.

Trong nhóm này, lĩnh vực chứng khoán tiếp tục nổi bật với các kế hoạch IPO của LPBS, KAFI và trước đó là VPS, VPBankS hay TCBS. Ngoài ra, Điện Máy Xanh là một trong số ít doanh nghiệp thuộc lĩnh vực tiêu dùng đang chuẩn bị niêm yết trong năm nay. Trong khi đó, nhiều thương vụ từng được thị trường kỳ vọng như Golden Gate, Highlands Coffee, The CrownX hay Long Châu vẫn chưa xuất hiện.

Diễn biến trên cho thấy thị trường IPO hiện vẫn khá chọn lọc và chưa bước vào giai đoạn bùng nổ như các năm 2017 - 2018.

Ngân hàng dẫn đầu chu kỳ tăng vốn

Nếu xét theo ngành nghề, ngân hàng đang là tâm điểm của chu kỳ tăng vốn năm 2026. Theo FiinGroup, ngành ngân hàng dự kiến huy động khoảng 128 nghìn tỷ đồng vốn cổ phần trong năm nay, gấp hơn 7 lần quy mô phát hành của năm 2025 và cao hơn khoảng 71,6% so với mức trung bình 5 năm gần đây.

Đây được xem là chu kỳ tăng vốn lớn nhất từ trước tới nay của hệ thống ngân hàng. Nhu cầu tăng vốn phản ánh áp lực củng cố vốn cấp 1, mở rộng bảng cân đối kế toán và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tín dụng mới trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn của toàn hệ thống.

Nhiều ngân hàng lớn đã công bố kế hoạch phát hành quy mô lớn như VCB, BID, VPB, HDB, MBB hay NVB, trong đó phần lớn dự kiến thực hiện thông qua hình thức phát hành riêng lẻ.

Không chỉ ngân hàng, nhiều nhóm ngành khác cũng đang đẩy mạnh kế hoạch tăng vốn.

Trong nhóm phi ngân hàng, lĩnh vực dịch vụ tài chính dẫn đầu với quy mô phát hành dự kiến khoảng 48,2 nghìn tỷ đồng. Nguồn vốn mới chủ yếu được sử dụng để mở rộng hoạt động cho vay ký quỹ (margin), tự doanh và nâng cao năng lực tài chính của các công ty chứng khoán như HCM, VND, VFS hay VDS.

Ngành bất động sản đứng thứ hai với quy mô phát hành gần 37,3 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 68% so với cùng kỳ năm trước. Một số doanh nghiệp đáng chú ý trong nhóm này gồm NVL, FDC và VRG.

Bên cạnh cơ hội mở rộng quy mô vốn cho doanh nghiệp, làn sóng phát hành mới cũng đặt ra không ít thách thức cho thị trường chứng khoán.

Theo tính toán của FiinGroup, tổng khối lượng cổ phiếu phát hành mới trong năm 2026, bao gồm cả phát hành tăng vốn và phát hành chia tách, dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với năm 2025. Khối lượng này tương đương khoảng 17,1% tổng số cổ phiếu đang lưu hành tại thời điểm cuối năm 2025, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Trong đó, phát hành chia tách, trả cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu thưởng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với khoảng 28,8 tỷ cổ phiếu. Trong khi đó, khối lượng phát hành phục vụ tăng vốn thực chất đạt hơn 19,4 tỷ cổ phiếu, tăng tới 91,6% so với năm trước.

Theo các chuyên gia, lượng cung cổ phiếu mới gia tăng mạnh trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa phục hồi hoàn toàn, khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp có dấu hiệu phân hóa sẽ tạo áp lực đáng kể lên mặt bằng định giá.

Rủi ro pha loãng vì vậy sẽ trở thành một trong những yếu tố nhà đầu tư cần theo dõi sát trong thời gian tới. Không phải mọi đợt tăng vốn đều mang lại giá trị gia tăng cho cổ đông nếu nguồn vốn huy động không được sử dụng hiệu quả hoặc tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp tốc độ mở rộng vốn điều lệ.

Tuy vậy, ở góc độ tích cực, làn sóng tăng vốn hiện nay cũng cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của nền kinh tế. Khi nguồn vốn mới được phân bổ hiệu quả vào hoạt động sản xuất - kinh doanh, mở rộng tín dụng, đầu tư hạ tầng và phát triển dự án, thị trường chứng khoán sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, nửa cuối năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn bản lề đối với thị trường vốn Việt Nam, khi hàng loạt kế hoạch phát hành quy mô lớn đồng loạt được triển khai. Khả năng hấp thụ của thị trường, chất lượng sử dụng vốn của doanh nghiệp và mức độ kiểm soát rủi ro pha loãng sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả của chu kỳ tăng vốn lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.