'Làn sóng' IPO ở Việt Nam đang diễn ra khác biệt

Ảnh minh họa.

Sau nhiều năm chứng kiến số lượng doanh nghiệp niêm yết mới khá hạn chế, thị trường chứng khoán Việt Nam đang khởi động một "làn sóng" IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) mới. "Làn sóng" này bắt đầu từ nửa cuối năm 2025, với các thương vụ IPO dồn dập của Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, mã TCX), Chứng khoán VPBank (VPBankS, mã VPX), Chứng khoán VPS (mã VCK), Nông nghiệp Hòa Phát (mã HPA), Hạ tầng Gelex (mã GEL).

Năm 2026, thương vụ IPO mở màn là CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) - thành viên của CTCP Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG). Công ty này đang trong quá trình chào bán là hơn 179,5 triệu cổ phiếu lần đầu ra công chúng, kết quả dự kiến sẽ được công bố vào ngày 18/6 tới đây. Với giá chào bán 80.000 đồng/cp, tổng giá trị vốn DMX huy động tương ứng là hơn 14.360 tỷ đồng.

SSI ước tính tổng quy mô giá trị IPO ước tính năm 2026 khoảng 35.000 - 40.000 tỷ đồng. Ngoài Điện Máy Xanh thì các thương vụ đang trong lộ trình triển khai gồm Highlands Coffee, CP Vietnam, Chứng khoán HD (HDBS), Chứng khoán LPBank (LPBS) và Chứng khoán Kafi.

“Danh mục IPO sắp tới có độ phủ rộng và mức độ đa dạng cao. Điều này có thể góp phần mở rộng tập tài sản có thể đầu tư, cải thiện chiều sâu thị trường và cân bằng hơn cơ cấu ngành,” SSI nêu trong báo cáo phát hành ngày 8/6 vừa qua.

SSI cho rằng khả năng hấp thụ nguồn cung mới nhiều khả năng sẽ diễn ra thận trọng hơn so với các chu kỳ IPO trước đây, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất kém hỗ trợ hơn và điều kiện thanh khoản chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, làn sóng IPO này vẫn là chất xúc tác tích cực cho triển vọng trung hạn, mở ra thêm lựa chọn để nhà đầu tư xoay vòng danh mục và tái phân bổ vốn sang các cơ hội tăng trưởng mới bên ngoài nhóm vốn hóa lớn hiện hữu.

Chưa thực sự bước vào chu kỳ bùng nổ

Theo số liệu của FiinGroup thì giá trị IPO dự kiến trong năm 2026 thấp hơn, đạt khoảng 22.400 tỷ đồng, thấp hơn 42% so với mức 38.600 tỷ đồng của năm 2025 và vẫn chưa xuất hiện các thương vụ quy mô lớn như kỳ vọng của thị trường.

“Tuy nhiên, cấu trúc IPO đang cho thấy sự thay đổi đáng chú ý khi động lực chính không còn đến từ quá trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước như các chu kỳ trước, mà nghiêng nhiều hơn về khu vực tư nhân, đặc biệt là các thương vụ chia tách và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp,” FiinGroup nêu trong báo cáo phát hành ngày 4/6 vừa qua.

Theo FiinGroup, các kế hoạch IPO gần đây tập trung ở ngành chứng khoán. Ngoài ra, Điện Máy Xanh là một trong số ít thương vụ đáng chú ý thuộc lĩnh vực tiêu dùng, trong khi nhiều cái tên từng được kỳ vọng như Golden Gate, Highlands Coffee, The CrownX hay Long Châu vẫn chưa xuất hiện.

"Điều này cho thấy thị trường IPO hiện vẫn khá chọn lọc và chưa thực sự bước vào giai đoạn bùng nổ như giai đoạn 2017 (quy mô IPO đạt 32.500 tỷ đồng) và 2018 (73.600 tỷ đồng)," FiinGroup nhận định.

Số liệu của FiinGroup theo kế hoạch phát hành của các doanh nghiệp niêm yết được trình và/hoặc thông qua tại ĐHĐCĐ cho thấy, tổng giá trị huy động qua phát hành cổ phần và IPO năm 2026 đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với số thực tế đã huy động trong năm 2025 và cao hơn khoảng 53,7% so với trung bình 5 năm qua. Tuy nhiên 70% kế hoạch phát hành vẫn chưa được triển khai, vì vậy áp lực huy động vốn cổ phần cũng như áp lực hấp thụ cổ phiếu mới có thể gia tăng đáng kể trong nửa cuối năm 2026.

Theo đơn vị chuyên cung cấp dữ liệu tài chính và phân tích thị trường, rủi ro pha loãng sẽ là một trong những yếu tố cần theo dõi sát trên thị trường chứng khoán trong năm 2026 khi khối lượng cổ phiếu phát hành mới (bao gồm phát hành vốn cổ phần và chia tách) dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với năm trước và tương đương khoảng 17,1% tổng số cổ phiếu đang lưu hành tại thời điểm cuối năm 2025, chạm mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Trong đó, phát hành chia tách, cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu thưởng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với khoảng 28,8 tỷ cổ phiếu, tương đương với năm 2025 (28,2 tỷ cổ phiếu). Ngược lại, khối lượng phát hành vốn cổ phần dự kiến hơn 19,4 tỷ cổ phiếu, tăng 91,6% so với năm 2025.